I SA/Lu 72/25

WyrokWSA w Lublinie2025-05-07

Skład orzekający: Andrzej Niezgoda, Monika Kazubińska-Kręcisz, Jakub Polanowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy premie wypłacane dyrektorowi niepublicznego przedszkola, które nie są powiązane z realizacją zadań dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych, mogą być finansowane z dotacji oświatowej?
Ratio decidendi
Premie wypłacane dyrektorowi niepublicznego przedszkola, które nie są powiązane z realizacją zadań dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych, ani nie wynikają z regulaminu wynagradzania lub umowy o pracę jako stały składnik wynagrodzenia, stanowią wydatkowanie dotacji oświatowej niezgodnie z przeznaczeniem. Dotacja służy realizacji celów edukacyjnych, a nie stanowi formy gratyfikacji dla pracownika za samo pełnienie funkcji dyrektora.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uchyliła decyzję Prezydenta Miasta Lublin i określiła wysokość dotacji oświatowej wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem oraz niewykorzystanej przez prywatne przedszkole. Skarżący zarzucili organom błędną ocenę materiału dowodowego i kwestionowanie wydatków na premie dyrektora oraz ekwiwalenty za urlop. Kolegium uznało, że premie dyrektora i część niewykorzystanej dotacji podlegają zwrotowi, uchylając jednocześnie część decyzji Prezydenta.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Niezgoda Sędziowie Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz Asesor sądowy Jakub Polanowski (sprawozdawca) Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Woźny po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2025 r. sprawy ze skargi G. G. i R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 grudnia 2024 r. nr SKO.41/2423/PO/2024 w przedmiocie zwrotu dotacji oświatowej - oddala skargę. Decyzją Prezydenta Miasta Lublin (dalej: organ pierwszej instancji, Prezydent) z 16 kwietnia 2024 r., nr KNW-M-I.1710.25.2023, określono wobec G. G. i R. S. (dalej: skarżący, strona) wysokość należności przypadającej do zwrotu do budżetu miasta [...] (dalej: M.) z tytułu wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem za lata 2019-2020 na łączną kwotę 82 472,86 zł oraz niewykorzystania dotacji do końca roku budżetowego na łączną kwotę 2 208,58 zł. Nadto nakazano zwrot do budżetu Miasta tych kwot dotacji wraz z odsetkami naliczonymi jak dla zaległości podatkowych. W decyzji organ pierwszej instancji opisał przebieg postępowania kontrolnego oraz postępowania administracyjnego w sprawie. Stwierdził wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem, na co złożyły się wydatki w łącznej wysokości 82 472,86 zł obejmujące kwoty: - 43 450,86 zł za miesięczne premie z tytułu pełnienia funkcji dyrektora w latach 2019-2020; - 11 315,45 zł za usługi gastronomiczne dla uczniów z orzeczeniami o potrzebie kształcenia specjalnego w 2019 r.; - 10 920 zł za usługi gastronomiczne w 2020 r. sfinansowane tylko z dotacji otrzymanej na uczniów z orzeczeniami o potrzebie kształcenia specjalnego; - 6 117,10 zł za ekwiwalenty z tytułu niewykorzystanych urlopów dla 3 pracowników sfinansowane w latach 2019-2020; - 9 489,45 zł za część wydatków dotyczących usługi księgowej świadczonej przez biuro rachunkowe; - 1 180 zł za szkolenia Webinar przeprowadzone przez kancelarię adwokacką: kształcenie w systemie zdalnym i zapisy tarczy dla jednostek niesamorządowych (1 000 zł) oraz założenia ustawy dla jednostek niesamorządowych i kształcenie specjalne w systemie zdalnym (180 zł), rozliczone z dotacji otrzymanej w 2020 r. Prezydent ocenił, że kwota 2 208,58 zł nie została wykorzystane poprzez zapłatę za zrealizowane zadania w terminie końca roku budżetowego. W jego ocenie, w dokumentach finansowych nie potwierdzono wysokości kwot wskazanych w rozliczeniach dotacji. Ponadto Prezydent umorzył postępowanie co do kwoty 30,72 zł. Organ pierwszej instancji obszernie uzasadnił swoje stanowisko co do opisanych zakwestionowanych kwot wydatkowanej dotacji oraz powołał przepisy art. 35 ust. 1 pkt 1 i art. 35 ust. 2 ustawy z 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. 2017 r. poz. 2203 ze zm.; dalej: u.f.z.o.), art. 236 ust. 2 i art. 236 ust. 4 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2024 poz. 1530; dalej: u.f.p.). Wskazał, że integralna część decyzji stanowi załącznik nr 1, to jest sporządzona w formie tabeli lista wydatków, zawierająca odniesienie do dokumentów źródłowych (umowy, faktury VAT i rachunki, przelewy), z których wynika wysokość i data dokonania płatności oraz termin pokrycia ich poszczególnymi miesięcznymi transzami dotacji. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji skarżący zarzucili naruszenie: - art. 7, art. 77 § 1 i art. 81a § 1 ustawa z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 773 ze zm.; dalej: k.p.a.) poprzez błędną ocenę całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym przedłożonych w toku postępowania kontrolnego oraz administracyjnego faktur, umów i potwierdzeń płatności, a także zaniechanie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania stron, co doprowadziło do błędnego ustalenia, że nie wszystkie wydatki rozliczone dotacją oświatową za 2019 r. i 2020 r. zostały prawidłowo pobrane i wydatkowane; - art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz lit. aa u.f.z.o. w zw. z art. art. 171 § 1 ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2018 r. poz. 917 ze zm.; dalej: k.p.) poprzez zakwestionowania wydatków na premie dyrektora oraz wypłatę ekwiwalentu pracownikom w sytuacji, w której dyrektorzy i pracownicy byli zatrudniani przez placówkę edukacyjną i wypełniali obowiązki edukacyjno-opiekuńczo-wychowawcze, realizowali zadania własne szkoły, a forma zatrudnienia oraz składowe wynagrodzenia były prawidłowe i organ nie miał kompetencji do ich kwestionowania, zaś pracodawca miał obowiązek wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop; - art. 35 ust. 1 u.f.z.o. w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy z 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2018 r. poz. 996 ze zm.; dalej: u.p.o.), gdyż z dotacji oświatowej mogą być finansowane wszystkie potrzeby związane z funkcjonowanie przedszkola w sferze zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych, w tym wydatki na wyżywienie, obsługę prawną i księgową. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie (dalej: organ, organ odwoławczy, Kolegium) decyzją z 5 grudnia 2024 r., nr SKO.41/2423/PO/2024, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 lit a) k.p.a., art. 67 ust. 1, art. 252 ust. 1 pkt 1, art. 252 ust. 6 pkt 1 u.f.p., art. 35 ust. 1 pkt 1 i 2 u.f.z.o., uchyliło w całości decyzję Prezydenta (pkt 1); określiło wobec skarżących wysokość dotacji oświatowej wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem przez Prywatne Przedszkole "A" [...] (dalej także: Przedszkole) w 2019 r. w kwocie 22 415,21 zł podlegającej zwrotowi do budżetu Miasta z odsetkami naliczonymi jak dla zaległości podatkowych (pkt 2); określiło wobec skarżących wysokość dotacji oświatowej wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem przez Przedszkole w 2020 r. w kwocie 21 035,65 zł podlegającej zwrotowi do budżetu Miasta z odsetkami naliczonymi jak dla zaległości podatkowych (pkt 3); określiło wobec skarżących wysokość dotacji oświatowej niewykorzystanej w 2020 r. przez Przedszkole podlegającej zwrotowi do budżetu Miasta w kwocie 2 208 zł z odsetkami naliczonymi jak dla zaległości podatkowych (pkt 4); umorzyło postępowanie administracyjne w pozostałym zakresie (pkt 5). Kolegium ustaliło, iż w latach 2019-2020 skarżący prowadzili Przedszkole jako spółka cywilna pod nazwą "B". Kolegium odniosło się do poszczególnych kwot dotacji ocenionych jako wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem i po uprzednim uchyleniu decyzji Prezydenta, uwzględniło w części argumentację skarżących (umarzając w tym zakresie postępowanie), natomiast uznało za niezasadne zarzuty skarżących co do kwot dotacji oświatowej niewykorzystanej w 2020 r. - 2 208,58 zł oraz wykorzystanej w 2019 r. i 2020 r. niezgodnie z przeznaczeniem – odpowiednio 22 415,21 zł i 21 035,65 zł. Organ odwoławczy wskazał, że prawidłowo zebrany i przeanalizowany materiał dowodowy daje podstawy do ustalenia, że miesięczne premie z tytułu pełnienia funkcji dyrektora za rok 2019 oraz miesięczne premie z tytułu pełnienia funkcji dyrektora za rok 2020 (zestawienie kwot za wyszczególnione lata oraz poszczególnych dokumentów na kartach akt sprawy - zał. nr 1 do decyzji) należało uznać jako wydatkowanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem. Kwestionowany zakres wydatków związany jest z zadaniami innymi niż te, na które dotacja została udzielona, czyli są to wydatki związane z realizacją innych celów niż cele wskazane w przepisach u.f.z.o. W rezultacie powyższe wydatki nie są związane z procesem kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej oraz nie stanowią one wydatków bieżących Przedszkola. Również kwota 2 208,58 zł wynikająca z różnic pomiędzy dokumentami przedstawionymi do kontroli a łączną sumą kwoty rozliczonej z dotacji, nie została wykorzystana na pokrycie wydatków związanych z realizacją zadań w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, poniesionych w roku budżetowym, na który dotacja została udzielona – to jest w 2020 r. i dlatego podlega zwrotowi. Skarżący wnieśli do Sądu skargę na decyzję organu w części, w jakiej organ orzekł co do istoty sprawy (punkt 2, 3 i 4 decyzji) i określił kwotę dotacji podlegającej zwrotowi jako dotacja niewykorzystana i wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem w latach 2019-2020, zarzucając naruszenie: - art. 7, art. 77 § 1 i art. 81a § 1 k.p.a. poprzez błędną ocenę całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności: brak rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz pominięcie okoliczności dotyczących możliwości finansowania z dotacji oświatowej premii dyrektora placówki; dowolną ocenę materiału dowodowego, w tym dowolne i wybiórcze przeanalizowanie dokumentacji zgromadzonej w toku postępowania; - art. 35 ust. 1 u.f.z.o. w zw. z art. 252 ust. 1 u.f.p. poprzez uznanie, że wypłacona dotacja została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, podczas gdy została ona wydatkowana na cele wskazane w ustawie o finansowaniu zadań oświatowych, które mogą być finansowane z dotacji oświatowej, a tym samym dotacja została przeznaczona na pokrycie wydatków bieżących, które mogą być pokryte dotacją oświatową w związku z realizacją celów z zakresu kształcenia, wychowania i opieki w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej. W oparciu o te zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie decyzji w zaskarżonej części i umorzenie postępowania w tym zakresie. Skarżący stwierdzili, że ustalenie wysokości wynagrodzenia oraz premii dyrektora niepublicznej placówki oświatowej jest wyłączną kompetencją organu prowadzącego, dlatego przepis prawa powszechnie obowiązującego, w tym ustawy o finansach publicznych oraz ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, nie pozwalają na ustalenie wynagrodzenia dyrektora przez jednostkę samorządu terytorialnego, nawet podczas ustalania poprawności wykorzystania otrzymanej z budżetu takiej jednostki dotacji. Skoro zaś w ustawie o finansowaniu zadań oświatowych wskazano na jakie wydatki może być przeznaczona dotacja otrzymana z budżetu j.s.t. (wydatki bieżące) i określono otwarty katalog tych wydatków, w tym wynagrodzenie bez wprowadzania jakichkolwiek ograniczeń poza ustawowym rocznym limitem wynagrodzenia – to kwestionowanie wysokości tego wynagrodzenia lub jego składowych jest sprzeczne z prawem. Zarzucili, że organy nie zakwestionowały wykonywania obowiązków przez dyrektora placówki oraz poniesienia wydatku. Jeśli jednak organy miały wątpliwość co do zasad przyznawania premii, uzasadnienia przyznania premii czy związku z realizacją zadań w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, to obowiązane były przeprowadzić dodatkowe postępowanie dowodowe, np. poprzez przesłuchanie organu prowadzącego, a nie mogły kwestionować poniesionego wydatku. W opinii skarżących, zasadność premiowania oraz jej zasady ustala organ prowadzący, który ocenia, czy realizacja obowiązków przez daną osobę uzasadnia przyznanie jej premii. Wysokość wynagrodzenia pracowników, w tym dyrektora pozostaje w całkowitej swobodzie organu prowadzącego i organ dotujący nie może w tym zakresie wskazywać, że daną wysokość wynagrodzenia akceptuje, a danej nie akceptuje, poza odniesieniem się do ustawowego limitu wynagrodzenia. Pod pojęciem "wynagrodzenia" w rozumieniu art. 35 u.f.z.o. należy rozumieć nie tylko wynagrodzenie zasadnicze, lecz również inne składowe wynagrodzenia – premie, nagrody, tzw. dodatkowe trzynaste wynagrodzenie, dodatki motywacyjne. Wypłata tych świadczeń pracowniczych nie jest niczym zaskakującym, przecież również w jednostkach budżetowych gminy (szkołach czy przedszkolach) pracownicy otrzymują premie, nagrody jubileuszowe czy tzw. trzynastki, a dyrektorzy przedszkoli miejskich inną kwotę wynagrodzenia niż nauczyciele wychowawcy. Odmowa prawa do przyznawania premii, stanowi ingerencję w niezależność organu prowadzącego. Podważanie możliwości wypłaty premii lub dodatków na zasadach zbliżonych do zasad stosowanych przez Prezydenta oraz Kolegium, może być poczytywane jako celowe zmierzanie do ustalenia warunków pracy gorszych niż w placówkach samorządowych. Wypłacana premia nie jest nagrodą ani premią regulaminową, natomiast stanowi "uzupełnienie" wynagrodzenia zasadniczego, wypłatę niezbędną do realizacji zadania, jakim jest wychowanie przedszkolne i realizacji funkcji wychowawczej, opiekuńczej, edukacyjnej oraz profilaktyki społecznej jako zadania dyrektora przedszkola. Kwestionowana premia dotyczy dodatku do wynagrodzenia dla dyrektora przedszkola za sprawowanie tej funkcji; wykonywanie pracy dyrektora wiąże się z określonymi obowiązkami, odpowiedzialnością oraz powszechną praktyką jest przyznawanie z tego tytułu dodatku do wynagrodzenia. Analogicznie dzieje się w innych sferach życia: dodatek do wynagrodzenia otrzymuje prezes Sądu, wójt, burmistrz lub prezydent miasta w danej jednostce samorządu terytorialnego, jak również dyrektorzy gminnych lub miejskich jednostek budżetowych np. przedszkoli. Nie ma więc podstaw, aby odmówić wypłaty premii dyrektorowi Przedszkola z uwagi na sprawowanie przez niego tej funkcji i realizację zwiększonych obowiązków, jak również sprawowanie odpowiedzialności za pracę tej placówki, w tym bezpieczeństwo jej wychowanków, zapewnienie odpowiednich warunków pobytu dla wychowanków przedszkola oraz jego pracowników. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Stosownie do art. 35 ust. 1 u.f.z.o., dotacje, wskazane w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-3la i art. 32, są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań placówek wychowania przedszkolnego, szkół w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej. Dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na: 1) pokrycie wydatków bieżących placówki wychowania przedszkolnego, szkoły i placówki, obejmujących każdy wydatek poniesiony na cele działalności placówki wychowania przedszkolnego, szkoły, w tym na: a) roczne wynagrodzenie osoby fizycznej zatrudnionej na podstawie umowy o pracę w przedszkolu, innej formie wychowania przedszkolnego, szkole bądź placówce do określonej tym przepisem wysokości w przeliczeniu na maksymalny wymiar czasu pracy; aa) roczne wynagrodzenie osoby fizycznej zatrudnionej na podstawie umowy cywilnoprawnej w publicznym lub niepublicznym przedszkolu, innej formie wychowania przedszkolnego, szkole bądź placówce oraz osoby fizycznej prowadzącej publiczne bądź niepubliczne przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego, szkołę bądź placówkę, jeżeli odpowiednio pełni funkcję dyrektora przedszkola, szkoły [...] placówki albo prowadzi zajęcia w innej formie wychowania przedszkolnego - w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kwot określonych w lit. a; 2) pokrycie wydatków na zakup środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych opisanych w tym przepisie. Ustęp 2 tego artykułu stanowi, że przez wydatki bieżące opisane w ust. 1 pkt 1 należy rozumieć wydatki bieżące określone w art. 236 ust. 2 u.f.p., który z kolei wskazuje, że przez wydatki bieżące budżetu jednostki samorządu rozumie się wydatki budżetowe nie będące wydatkami majątkowymi. Jak wynika z art. 236 ust. 3 pkt 1 u.f.p.. do wydatków bieżących należą m.in. wydatki na wynagrodzenia i składki od nich naliczane oraz wydatki związane z realizacją statutowych zadań. W myśl art. 10 ust. 1 u.p.o., do zadań organu prowadzącego placówkę oświatową należy w szczególności: 1) zapewnienie warunków działania placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki; 2) zapewnienie warunków umożliwiających stosowanie specjalnej organizacji nauki i metod pracy dla dzieci i młodzieży objętych kształceniem specjalnym; 3) wykonywanie remontów obiektów szkolnych oraz zadań inwestycyjnych w tym zakresie; 4) zapewnienie obsługi administracyjnej, w tym prawnej, obsługi finansowej, w tym w zakresie wykonywania czynności, o których mowa w art. 4 ust. 3 pkt 2-6 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości i obsługi organizacyjnej placówki; 5) wyposażenie placówki w pomoce dydaktyczne i sprzęt niezbędny do pełnej realizacji programów nauczania, programów wychowawczo-profilaktycznych, przeprowadzania egzaminów oraz wykonywania innych zadań statutowych; 6) wykonywanie czynności w sprawach z zakresu prawa pracy w stosunku do dyrektora placówki; 7) przekazanie do szkół dla dzieci i młodzieży oraz placówek, o których mowa w art. 2 pkt 7, z wyjątkiem szkół artystycznych realizujących wyłącznie kształcenie artystyczne, informacji o podmiotach wykonujących działalność leczniczą udzielających świadczeń zdrowotnych w zakresie leczenia stomatologicznego dla dzieci i młodzieży, finansowanych ze środków publicznych. W świetle art. 252 ust. 1 pkt 1 u.f.p. dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15. dni od dnia stwierdzenia tej okoliczności. Z art. 60 u.f.p. wynika, że kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach w niej określonych są środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym. W myśl art. 67 ust. 1 u.f.p. do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych tą ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ustawy - Ordynacja podatkowa. Podniesione w skardze zarzuty dotyczą stanowiska organu, zgodnie z którym miesięczne premie z tytułu pełnienia funkcji dyrektora za rok 2019 i 2020 wydatkowano niezgodnie z przeznaczeniem dotacji. Skarżący uważają, że w ich wyłącznej kompetencji jako organu prowadzącego było ustalenie wysokości wynagrodzenia i premii dyrektora Przedszkola, a skoro przepisy wskazują otwarty katalog wydatków bieżących, w tym na wynagrodzenie, zastrzegając jedynie rocznym limit wynagrodzenia, to organ nie ma podstaw, by kwestionować jego wysokość (oraz jego składowych). Organ uważa zaś, że sporne kwoty nie stanowią zapłaty za realizację zadań wynikających z umowy o pracę, za które należna jest płaca zasadnicza, za nadgodziny oraz inne stosowane dodatki, które mogą być finansowane z dotacji, jednak wyłącznie w zakresie, w jakim służą kształceniu i opiece. Rozstrzygając ten spór, przypomnieć należy, że powołane wyżej przepisy ustawy o finansowaniu zadań oświatowych oraz ustawy Prawo oświatowe stanowią, że dotacja oświatowa jest przeznaczona na dofinansowanie realizacji zadań placówek oświatowych i może być wykorzystania wyłącznie na m.in. pokrycie wydatków bieżących placówki oświatowej, w tym na wynagrodzenie osób fizycznych, a także na sfinansowanie określonych wydatków związanych z realizacją zadań organu prowadzącego. W orzecznictwie sądów administracyjnych jest wyrażany pogląd co do uznania, że wypłata pracownikom świadczeń w postaci premii i nagród nie może być finansowana dotacją oświatową. Przykładowo w wyroku z 23 listopada 2023 r., I GSK 1540/22, stwierdzono, że zapłata ze środków pochodzących z dotacji za inne zadania niż te, na które dotacja została udzielona, czyli na realizację innych celów niż cele wskazane w przepisach ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, niezwiązanych z procesem kształcenia, wychowania i opieki oraz zarazem nie stanowiących wydatków bieżących placówki, winna być kwalifikowana jako wydatkowanie tej części dotacji niezgodnie z przeznaczeniem. W orzecznictwie Sądu Najwyższego i sądów powszechnych przyjmuje się zaś, że świadczenie pieniężne nazwane w zakładowych przepisach płacowych, albo w umowie o pracę, "premią uznaniową", wypłacane pracownikowi systematycznie, w regularnych odstępach czasu, za zwyczajne wykonywanie obowiązków służbowych, więc w szczególności za sumienne i staranne wykonywanie pracy, na które to obowiązki wskazuje art. 100 k.p., w oderwaniu od przesłanek nagrody określonych w art. 105 k.p., jest składnikiem wynagrodzenia za pracę. Oznacza to, że pracownikowi przysługuje roszczenie o jego wypłatę. Mając na uwadze powyższe, w wyroku NSA z 27 czerwca 2024 r., I GSK 1771/20, wyjaśniono, że nawet przy użyciu w regulaminie wynagradzania nazwy "premia uznaniowa" należy odróżnić premię od nagrody. Jeśli "premia uznaniowa" wypłacana jest systematycznie i ujmowana jako składnik wynagrodzenia za pracę, stanowi premię a nie nagrodę. Gdy więc premia stanowi stały, systematycznie wypłacany składnik wynagrodzenia osoby realizującej cele działalności placówki oświatowej w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, przy założeniu, że jej uzyskanie zależne jest od osiągnięcia dodatkowych, określonych przez pracodawcę założeń związanych z realizacją celów szkoły, zwłaszcza, gdy jej wypłata jest zapisana w umowie o pracę, a pracownikowi przysługiwałoby roszczenie o jej zapłatę, to ten element wynagrodzenia może być sfinansowany z dotacji oświatowej, w granicach wynikających z art. 35 ust. 1 u.f.z.o. Jeżeli natomiast wypłacane premie takiego celu nie realizowałyby, stanowiąc w istocie przysporzenie majątkowe dla pracowników, bez wykazanego uzasadnienia, nawiązującego do wykonywania obowiązków pracownika pozostających w związku z realizacją celów określonych w art. 35 ust. 1 u.f.z.o., wypłacane świadczenia nie mogą być finansowane ze środków przekazywanych organowi prowadzącemu placówkę oświatową w formie dotacji. Wyjaśnić jednocześnie należy, że, jak wynika z postanowienia SN z 15 grudnia 2021 r., II PSK 186/21, o tym czy określone świadczenie jest ono premią, czy też jest nagrodą, rozstrzyga to, czy odpowiednie akty prawne przewidują z góry skonkretyzowane i zobiektywizowane, a zatem podlegające weryfikacji, przesłanki nabycia prawa do świadczenia lub przesłanki prowadzące do jego pozbawienia albo obniżenia, czy też nie. W pierwszym przypadku świadczenie ma charakter premii, której pracownik może dochodzić od pracodawcy, wykazując spełnienie przesłanek nabycia prawa. Natomiast świadczenie ma charakter nagrody, gdy pracodawca w zakresie przyznania świadczenia dysponuje pewnym zakresem swobody co do jego przyznania. Nagroda nie jest więc uzależniona od dopełnienia przez pracownika konkretnego warunku, a jej przyznanie stanowi konsekwencję wzorowego wypełniania obowiązków pracowniczych. Mieć także należy na względzie, że wynagrodzenie, które może być finansowane środkami dotacji oświatowej, należy się pracownikowi za zwykłe, normalne, wykonywanie obowiązków pracowniczych wskazanych w treści art. 100 § 1 k.p., czyli w szczególności za sumienne i staranne wykonywanie pracy. Natomiast nagrody są świadczeniami wyjątkowymi, które mogą być przyznawane za to, co wykracza poza katalog czynności, do których pracownik zobowiązał się nawiązując stosunek pracy, a więc za to, co przekracza jego zwyczajne obowiązki. Świadczenia o charakterze tak rozumianych nagród nie mogą być sfinansowane z dotacji oświatowej (zob. wyrok NSA z 23 listopada 2023 r., I GSK 1540/22). Sąd podziela stanowisko Kolegium w zakresie sfinansowania z dotacji oświatowej wydatków w kwocie 22 415,21 zł – miesięcznych premii z tytułu pełnienia funkcji dyrektora za rok 2019 oraz w kwocie 21 35,65 zł - miesięcznych premii z tytułu pełnienia funkcji dyrektora za rok 2020 (zestawionych w zał. nr 1 do decyzji organu pierwszej instancji). Prawidłowo bowiem zwrócił uwagę organ odwoławczy (za organem pierwszej instancji), że nie tylko zawarta z dyrektorem umowa o pracę, ale również – co niezwykle istotne w sprawie – porozumienia zmieniające warunki pracy odnoszą się wyłącznie do wynagrodzenia zasadniczego dyrektora (zob. k. 276-278 akt adm.). Co więcej, poza sporem jest także, iż nie było nadto podstaw do przyznania opisanych wyżej premii w przepisach wewnętrznych dotyczących wynagradzania, ponieważ nie zostały one w tym okresie ustalone dla pracowników Przedszkola. Niekwestionowane jest zarazem, że każdorazowo podstawę do wypłaty premii dyrektorowi stanowiły składane przez niego wnioski (zob. oświadczenie i wzór wniosku, k. 283 akt adm.). Ponownie podkreślić trzeba, że w orzecznictwie utrwalone jest, że premia, zwłaszcza premia uznaniowa, nie może być zasadniczo uznawana za składnik wynagrodzenia zasadniczego. Ocena jej charakteru winna uwzględniać wiążące postanowienia umowy o pracę, regulaminu wynagradzania lub układu zbiorowego pracy. Jak wskazano wyżej, zawarta z dyrektorem Przedszkola umowa o pracę oraz porozumienie zmieniające warunki pracy, które to akty regulują prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy w ramach stosunku pracy z omawianym pracownikiem nie wskazują na zasady wypłacania spornych "premii". Skoro zarazem kwestii ta nie została unormowana w przepisach wewnętrznych dotyczących wynagradzania pracowników Przedszkola, to nie ma podstaw, by traktować wypłacanych w tym zakresie świadczeń jako zwykłych składników wynagrodzenia. Poza sporem jest dodatkowo, że do akt sprawy złożono comiesięczne wnioski dotyczące przyznania premii dyrektorowi placówki w latach 2019-2020 r. (zob. k. 338-344 oraz 673-678 akt adm.). Kolegium prawidłowo wskazało, że w każdym z tych wniosków jednym bądź jedynym z elementów uzasadnienia była pozycja "Pełnienie funkcji Dyrektora". W tych okolicznościach trafnie ocenił organ odwoławczy, że "pełnienie funkcji dyrektora" wynika jednoznacznie z zawartej umowy o pracy. Zarazem istotne jest także to, że strona nie wykazała w jakikolwiek sposób, aby kwestionowana pozycja premii miała zostać powiązana z celami przyznawanej dotacji w postaci realizacji zadań w zakresie kształcenia, wychowania i opieki przez przedmiotową placówkę wychowania przedszkolnego. Trafnie też dostrzegło Kolegium, że nie bez znaczenia dla oceny omawianej kwestii jest, że dyrektor Przedszkola uzyskiwał premie również za realizację zadań dodatkowych, jak choćby koordynacja zadań związanych z danym wydarzeniem przedszkolnym, co nie było zakwestionowane w sprawie. Słusznie więc stwierdził organ, że wypłacone w tych warunkach premie nie mogły być pokryte z przyznanej stronie dotacji. Jedynie bowiem wówczas, gdy warunki przyznawania tego rodzaju świadczeń są powiązane w sposób jednoznaczny z kształceniem, wychowaniem czy opieką realizowaną w placówce oświatowej, a zaistniałe zdarzenia zostały w sposób stosowny udokumentowane, wydatki na premie mogą być pokrywane z dotacji. Pamiętać trzeba, że dotacja nie może być traktowana na takich samych zasadach jak wypracowany zysk czy gratyfikacje za realizację określonych zadań. Omawiana dotacja ma bowiem służyć realizacji zadań przedszkola w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Wypłacane premie tego celu nie realizowały stanowiąc w istocie przysporzenie majątkowe dla pracownika, bez wykazanego uzasadnienia, nawiązującego do wykonywania obowiązków pracownika. Jakkolwiek więc rację mają skarżący, gdy twierdzą, że organ dotujący nie jest uprawniony aby ingerować w ich decyzje jako pracodawcy, a więc niezaprzeczalnie mogli premiować tego pracownika Przedszkola, tyle tylko, że nie kosztem dotacji uzyskanej na inne cele. Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga, iż dotacja nie może być traktowana na takich samych zasadach jak wypracowany zysk czy gratyfikacje za realizację określonych zadań. Omawiana dotacja ma bowiem służyć realizacji zadań przedszkola w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Wypłacane pani dyrektor przedszkola premie w zakwestionowanym zakresie tego celu nie realizowały, stanowiąc w istocie przysporzenie majątkowe dla tej konkretnej osoby. Organ nie jest uprawniony, aby ingerować w decyzje pracodawcy, a więc pracodawca co do zasady może premiować pracowników przedszkola, tyle tylko, że nie kosztem dotacji uzyskanej na zupełnie inne cele. Beneficjentem premii powinno być dziecko, a nie nauczyciel czy dyrektor placówki. Podkreślić jeszcze raz należy, iż zapłata ze środków pochodzących z dotacji za inne zadania niż te, na które dotacja została udzielona, czyli na realizację innych celów niż cele wskazane w przepisach u.f.z.o. - niezwiązanych z procesem kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej, oraz zarazem nie stanowiących wydatków bieżących szkoły (przedszkola) lub placówki - winna być kwalifikowana jako wydatkowanie tej części dotacji niezgodnie z jej przeznaczeniem. Sąd podziela również stanowisko Kolegium w zakresie, w jakim organ stwierdził że kwota 2 208,58 zł, wynikająca z różnic pomiędzy dokumentami przedstawionymi do kontroli a łączną sumą kwoty rozliczonej z dotacji, nie została wykorzystana na pokrycie wydatków związanych z realizacją zadań w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, poniesionych w roku 2020, na który dotacja została udzielona i z tego powodu powinna podlegać zwrotowi. Z akt administracyjnych wynika, po pierwsze, że nota obciążeniowa 16/2020 na kwotę 1 813,05 zł została ujęta dwukrotnie w rozliczeniu dotacji, w części A w pozycji 184 w kwocie 1432,31 zł oraz w pozycji 204 w kwocie 1432.31 zł, w części B w pozycji 184 w kwocie 380.74 zł oraz w pozycji 204 w kwocie 380,74 zł (zob. k. 515 i 518 akt adm.). Łączna suma rozliczonej kwoty z tej samej noty obciążeniowej wyniosła zatem 3 626,10 zł, różnica między dokumentem źródłowym a rozliczoną kwotą wynosi 1 813,05 zł (nota obciążeniowa [...] na kwotę 1 813.05 zł wraz z potwierdzeniem transakcji – k. 890 i 891 akt adm.). Po drugie, faktura nr [...] na kwotę 86,84 zł (w potwierdzeniu transakcji - 88,84 zł) została także wskazana w rozliczeniu dotacji podwójnie, to jest w części A w pozycji 192 w kwocie 70,18 zł i w pozycji 205 w kwocie 68,60 zł, a nadto w części B w pozycji 192 w kwocie 18,66 zł i w pozycji 205 w kwocie 18.24 zł (zob. k. 515 i 518 akt adm.). Łączna suma rozliczonej kwoty z tej samej faktury wyniosła 175.68 zł, zaś różnica między dokumentem źródłowym a rozliczoną kwotą wynosi 86,84 zł (faktura [...] na kwotę 86,84 zł wraz z potwierdzeniem transakcji, k. 895 i 896 akt adm.). Po trzecie, faktura nr [...] opiewająca na kwotę 196,80 zł została wskazana w rozliczeniu dotacji dwa razy: w części A w pozycji 275 w kwocie 163,34 zł i w pozycji 279 w kwocie 163,34 zł, w części B w pozycji 275 w kwocie 33,46 zł i w pozycji 279 w kwocie 33,46 zł (zob. k. 516 i 518 akt adm.). Łączna suma rozliczonej kwoty z tej samej faktury wyniosła 393,60 zł, różnica między dokumentem źródłowym a rozliczoną kwotą wynosi 196,80 zł (faktura nr [...] na kwotę 196,80 zł wraz z potwierdzeniem transakcji; zob. k. 892 i 893 akt adm.). Wreszcie, po czwarte, faktura nr [...] wystawiona na kwotę 111,89 zł została wykazana w rozliczeniu dotacji podwójnie, w części A w pozycji 291 w kwocie 19,02 zł i w pozycji 318 w kwocie 21,26 zł, w części B w pozycji 291 w kwocie 92,87 zł i w pozycji 318 w kwocie 90,63 zł (zob. k. 516 i 519 akt adm.). Łączna suma rozliczonej kwoty z tej samej faktury wyniosła 223,78 zł, różnica między dokumentem źródłowym a rozliczoną kwotą wyniosła 111,89 zł (faktura nr [...] na kwotę 111,89 zł; k. 894 akt adm.). Bezsprzecznie więc opisana kwota wynika z różnic pomiędzy dokumentami przedstawionymi do kontroli a łączną sumą kwoty rozliczonej z dotacji. W tych okolicznościach nie sposób więc uznać zasadności zarzutów naruszenia przepisów wskazanych w skardze, to jest art. 7 (zasada prawdy obiektywnej, zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli), art. 77 § 1 (obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego) i art. 81a § 1 k.p.a. (rozstrzyganie wątpliwości faktycznych na korzyść strony) oraz art. 35 ust. 1 u.f.z.o. w zw. z art. 252 ust. 1 u.f.p. Organ odwoławczy prawidłowo ocenił wszystkie zgromadzone w sprawie dowody, w ich całokształcie. W sposób wszechstronny i wyczerpujący przeanalizował zatem istotne w sprawie okoliczności, należycie odnosząc do argumentów skarżących. Wbrew twierdzeniom strony, organ odwoławczy dysponował przy tym wystarczającym materiałem dowodowym do rozstrzygnięcia sprawy. Sposób rozumowania Kolegium został należycie odzwierciedlony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz – zdaniem Sądu – jest on zgodny z zasadami wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego. Organ podejmował działania w tej sprawie z poszanowaniem przepisów prawa, rozstrzygnął sprawę na podstawie całokształtu istotnych okoliczności faktycznych obrazujących prawdę obiektywną, w sposób bezstronny odniósł się do wszystkich przedstawianych przez stronę argumentów, wyjaśniając swoje stanowisko rzeczowo i zarazem wyczerpująco. Tym samym organ dochował również wymagań, jakie nakładają na niego zasady ogólne postępowania administracyjnego, w tym zasada praworządności. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło