I SA/Lu 735/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Niezgoda po rozpoznaniu w dniu 15 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi p o s t a n a w i a: I. przyznać B. B. prawo pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka; II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie [...] zł skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wskazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, zamieszkuje w pomieszczeniu o pow. 24 m2, które "nie spełnia warunków godnego zamieszkania", gdyż nie posiada wody, centralnego ogrzewania ani kanalizacji i wymaga generalnego remontu. Oświadczył, że posiada gospodarstwo rolne o pow. 6,64 ha, którego nie użytkuje i nie osiąga z tego tytułu żadnych zysków. Utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł netto. Dodał, że w najbliższym czasie (11.09.2015 r.) ma do zapłaty podatek rolny w wysokości [...] zł oraz rachunek za energię elektryczną w kwocie [...] zł. Postanowieniem z dnia 11 września 2015 r. referendarz sądowy ustanowił dla skarżącego pełnomocnika z urzędu oraz odmówił zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł sprzeciw. W jego uzasadnieniu podnosił, że jest osobą starszą, że aby wyremontować pomieszczenie, w którym zamieszkuje musi oszczędzać nawet na leczeniu, a gospodarstwa nie może przekazać z uwagi na nieuregulowanie granic, a to wydatek rzędu [...] zł , na który go nie stać. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a. (w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie ze względu na datę wszczęcia postępowania) wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje, że zaskarżone postanowienie traci moc, a sąd na nowo rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy. Na wstępie wskazać należy, że skarżący wnioskował już o przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym przed tutejszym sądem w sprawach o sygn. akt I SAB/Lu 8/13 i I SO/Lu 5/13, gdzie postanowieniami z dnia 19 grudnia 2013 r. Sąd przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu i odmówił zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadnienie wcześniejszych wniosków o prawo pomocy wskazuje, że sytuacja finansowa i majątkowa skarżącego na dzień dzisiejszy nie uległa zasadniczej zmianie. Można nawet zauważyć, że uległa poprawie, gdyż jak pierwotnie wskazywał skarżący uzyskiwany dochód z emerytury wynosił [...] zł brutto, a obecnie skarżący wykazuje dochód z tego źródła w kwocie rzędu [...] zł netto. Ponadto, jak wynika ze złożonego w tamtych sprawach nakazu płatniczego za 2013 r. gospodarstwo rolne skarżącego ma powierzchnię ponad 10 ha przeliczeniowych. Jak już wskazano wniosek skarżącego zawiera żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w rozumieniu art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym, całkowitym zakresie skarżący powinien wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Pamiętać przy tym należy, że zasadą jest odpłatność za zainicjowaną przez siebie sprawę sądową, a obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej ani prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący ( por. np. postanowienie w sprawie II OZ 11/15, LEX nr 1624493). Prawo pomocy - w omawianym zakresie - może być zatem stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. W okolicznościach rozpatrywanego wniosku, w świetle przedstawionych twierdzeń i okoliczności znanych Sądowi z urzędu , uznać należy, że skarżący, nie wykazał ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy w całkowitym zakresie. Należy zgodzić się z wnioskodawcą, że jego sytuacja życiowa i materialna nie pozwala na poniesienie kosztów, obejmujących wynagrodzenie adwokata. Natomiast w zakresie kosztów sądowych, które w przedmiotowej sprawie każdorazowo nie przekroczą kwoty [...] zł (wpis od skargi, opłata kancelaryjna za odpis wyroku sądu z uzasadnieniem oraz ewentualny wpis od skargi kasacyjnej), w ocenie Sądu, nie zachodzą ustawowe przesłanki do przyznania prawa pomocy. Sąd, rozpatrujący wniosek o przyznanie prawa pomocy, stoi na stanowisku, że przedstawiona sytuacja rodzinna i majątkowa pozwala na poniesienie kosztów sądowych. B. B. ma samodzielnie zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, a przed wszystkim dysponuje stałym miesięcznym dochodem z tytułu emerytury. W ocenie Sądu, obecna sytuacja finansowe i majątkowa skarżącego (konieczność remontu, koszty leczenia) nie jest natomiast na tyle trudna aby uniemożliwiała wygospodarowanie wskazanych kwot na pokrycie kosztów sądowych i nie będzie to stanowiło dla skarżącego wydatku zagrażającego zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych. Koszty sądowe należy bowiem traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami, a ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania (por. postanowienie w sprawie II OZ 39/15, LEX nr 1640590). Należy również podkreślić, że dobrowolne rezygnowanie z dochodów nie może przemawiać za zwolnieniem od kosztów sądowych i przerzucaniem ciężaru ponoszenia tych kosztów na współobywateli. Dlatego też obiektywnie rzecz oceniając, skarżący mając tytuł do gospodarstwa rolnego, w istocie dysponuje składnikiem majątkowym, mogącym przynosić dochody. Jeśli z tych dochodów dobrowolnie rezygnuje, to w ten sposób sam pozbawia się środków na wykonanie ustawowego obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Sąd zauważa, ze o ile zły stan zdrowia uzasadnia brak możliwości osobistego prowadzenia gospodarstwa rolnego, to nie jest przeszkodą by gospodarstwo rolne co do zasady przynosiło dochody wnioskodawcy (od osoby, której pozwolił je prowadzić). Z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy istotny jest, z jednej strony, brak środków oraz, z drugiej strony, wykazanie, że pomimo podjęcia niezbędnych działań, strona w sposób obiektywny nie była w stanie zgromadzić środków koniecznych na poczet wymaganych kosztów sądowych, a tego skarżący w przedmiotowej sprawie nie wykazał. Mają na względzie powyższe Sąd, rozpatrujący wniosek, jest zdania, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym byłoby przyznaniem wnioskodawcy przywileju w sposób dowolny, pozbawiony ustawowych przesłanek. Dlatego też, na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.