I SA/Lu 741/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Wałejko po rozpoznaniu w dniu 5 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości [...] spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości likwidacyjnej w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2016 r. w zakresie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 13 września 2017 r. postanawia - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Syndyk wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi. Wyjaśnił, że spółka nie posiada nieruchomości, zaś ruchomości stanowią śladowe ilości przestarzałego i używanego sprzętu elektronicznego oraz mebli. Środki wchodzące w skład masy upadłości przeznaczone są przede wszystkim na zaspokojenie wierzycieli spółki. W oświadczeniu o majątku i dochodach syndyk zadeklarował: kapitał zakładowy rzędu [...] zł, środki trwałe wynoszące [...] zł, stratę w kwocie [...]zł oraz środki pieniężne zgromadzone na rachunkach bankowych w wysokości [...] zł. Postanowieniem z dnia 13 września 2017 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Syndyk złożył sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu przedstawił własną interpretację zaistniałego stanu faktycznego, bez powołania żadnych nowych, istotnych okoliczności faktycznych w zakresie sytuacji finansowej spółki. Dodał jedynie, że na koniec okresu sprawozdawczego na rachunku bankowym spółki pozostawała kwota [...]zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że stosownie do treści art. 259 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 poz. 1369 ze zm.) – dalej: "P.p.s.a.", m.in. od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. W takiej sytuacji, tj. rozpatrując sprzeciw od takiego postanowienia, sąd - jak stanowi art. 260 § 1 P.p.s.a. - wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu, wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). W świetle brzmienia art. 199 P.p.s.a. zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy. Na podstawie art. 245 § 1 - § 3 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie syndyk wnosił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy zauważyć, że wykładnia określenia "gdy wykaże" użytego w art. 246 § 2 pkt 1 i 2 P.p.s.a. oznacza, iż to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających uprzywilejowane traktowanie w stosunku do innych współobywateli i podatników (por. postanowienie NSA z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie sygn. I OZ 713/09, SIP LEX 552394). Zatem rozstrzygnięcie w kwestii przyznania bądź odmowy przyznania prawa pomocy zależy od tego, jakie fakty wykaże strona skarżąca dotyczące jej stanu majątkowego i kondycji finansowej. Przenosząc powyższe ogólne uwagi na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że wniosek syndyka o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Syndyk nie wykazał bowiem istnienia przesłanek wymienionych w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., a więc, że spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania sądowego. Podkreślić przy tym należy, że na obecnym etapie niniejszego postępowania koszty sądowe obejmują wpis od skargi w wysokości [...] zł. Samo wszczęcie wobec spółki postępowania upadłościowego nie daje jej jeszcze prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Takiej przesłanki dla przyznania prawa pomocy ustawodawca nie sformułował. Wykazany przez syndyka majątek spółki i jej zasoby finansowe niewątpliwie pozwalają na poniesienie kosztów sądowych. Majątek obejmuje też środki pieniężne zgromadzone na rachunkach bankowych, które wynosiły (na etapie skargi) [...] zł, a obecnie jak wskazano w sprzeciwie kwotę [...]zł. Jednak pomimo zmniejszenia się powyższej kwoty, Spółka nadal dysponuje środkami pieniężnymi – [...] zł, które umożliwiają jej poniesienie kosztów sądowych w pełnej wysokości – obecnie [...] zł. Nadto jak słusznie wskazał referendarz sądowy realizacja celu postępowania upadłościowego, nie może korzystać z pierwszeństwa przed uiszczeniem należności publicznoprawnych, jakimi są w tym przypadku opłaty związane z prowadzeniem zainicjowanego postępowania sądowego. Jak słusznie podkreślił referendarz, nieuzasadnione byłoby stwierdzenie, że syndyk masy upadłości jest w stanie ponieść koszty związane z prowadzeniem postępowania upadłościowego (przechowywanie majątku upadłej, koszty materiałów biurowych, opłaty pocztowe i bankowe oraz inne związane bezpośrednio z zabezpieczeniem, zarządem i likwidacją masy upadłości, a także te związane z wynagrodzeniem samego Syndyka), a jednocześnie nie może ponieść obligatoryjnych kosztów sądowych należnych Skarbowi Państwa, do których zalicza się wpis od skargi ustalony w niewielkiej wysokości. Słusznie podkreślono w postanowieniu referendarza, że koszty sądowe w postępowaniu przed sądami administracyjnymi należą do pierwszej kategorii należności podlegających zaspokojeniu z funduszów masy upadłości, bo mimo że nie są to koszty postępowania upadłościowego, to są zobowiązaniami masy upadłości w myśl art. 343 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2016 r., poz. 2171 ze zm.). Przez czynność syndyka należy rozumieć wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Koszty związane z uczestnictwem strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym są zatem kosztami, które należy zrównać z innymi wydatkami ponoszonymi przez syndyka masy upadłości na poczet prowadzonego postępowania upadłościowego. Odnosząc się do argumentacji zawartej w sprzeciwie wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 11 czerwca 2008 r., I FZ 204/08, uznał za błędne twierdzenie, że zapłata wpisu sądowego ze środków wchodzących w skład masy upadłości narusza prawa wierzycieli. Zdaniem NSA, wszczęcie postępowania upadłościowego nie oznacza automatycznie przyznania syndykowi prawa pomocy w postępowaniu przez sądem administracyjnym. Pogląd ten NSA rozwinął w postanowieniu z dnia 1 sierpnia 2013 r., I FZ 327/13, wskazując, że nie sposób jest uznać, iż zaspokojenie zobowiązań związanych z kosztami postępowania upadłościowego oraz z zaspokojeniem w tym postępowaniu wierzycieli spółki stanowi argument przemawiający za zwolnieniem strony postępowania sądowoadministracyjnego z obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania. Jak podkreślił NSA, brak jest ustawowych podstaw do przyjęcia, że wierzytelności o charakterze cywilnoprawnym korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa wynikającymi z obowiązku finansowania przez stronę kosztów prowadzenia sprawy przed sądem administracyjnym. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela te poglądy. Dodać trzeba też, że wykazanie przez spółkę za ostatni rok obrotowy straty bilansowej nie świadczy jeszcze o braku środków finansowych pozwalających uiścić należne koszty sądowe. Strata jest wynikiem zestawienia określonych wielkości ekonomicznych, ale nie świadczy automatycznie o braku środków finansowych pozwalających uiścić należne koszty sądowe (por. postanowienie NSA z dnia 7 lipca 2014 r., II FZ 811/14). Z tych powodów na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a w związku z art. 260 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.