I SA/Lu 745/23
WyrokWSA w Lublinie2024-04-05
Skład orzekający: Andrzej Niezgoda, Monika Kazubińska-Kręcisz, Marcin Małek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy doręczenie zastępcze decyzji administracyjnej, dokonane na adres ujawniony w Krajowym Rejestrze Sądowym, jest skuteczne, jeśli nie ma pewności co do prawidłowości awizowania przesyłki i brakuje niezbędnych pouczeń dla adresata?Ratio decidendi
Doręczenie zastępcze decyzji administracyjnej, stosowane na podstawie art. 44 k.p.a., wymaga ścisłego przestrzegania wymogów proceduralnych, w tym prawidłowego awizowania przesyłki i pouczenia adresata o terminie odbioru oraz skutkach jego niepodjęcia. Brak pewności co do tych czynności, w szczególności brak dowodu na podwójną awizację i niezbędne pouczenia, uniemożliwia powołanie się na domniemanie doręczenia. W konsekwencji, jeśli doręczenie nie było skuteczne, termin do wniesienia odwołania nie rozpoczął biegu, a tym samym odwołanie nie może być uznane za spóźnione.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie, które odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Lublin i stwierdziło uchybienie terminu. Strona skarżąca, L. w likwidacji, twierdziła, że nie otrzymała decyzji z powodu wysyłania korespondencji na niewłaściwy adres i braku awizowania. Sąd administracyjny uznał, że doręczenie zastępcze nie było skuteczne z powodu braku dowodów na prawidłowe awizowanie i pouczenie, co oznacza, że odwołanie nie było spóźnione.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżone postanowienie.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Niezgoda Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca) Asesor sądowy Marcin Małek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi L. " w likwidacji na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 4 października 2023 r. nr SKO.41/3767/PO/2023 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu oraz odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania - uchyla zaskarżone postanowienie.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 października 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie odmówiło L. w likwidacji z siedzibą w B. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Lublin z dnia 25 kwietnia 2022 r. oraz stwierdziło wniesienie tego odwołania z uchybieniem terminu.
W uzasadnieniu postanowienia wskazano, strona skarżąca złożyła odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Lublin z dnia 25 kwietnia 2022 r. Pismo zostało złożone w dniu 2 czerwca 2023 r. w pocztowej placówce nadawczej (datowane na dzień 1 czerwca 2023 r., wpływ do organu 6 czerwca 2023 r.). W zakresie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania podniesiono, że strona nie posiadała wiedzy o wydanej decyzji z dnia 25 kwietnia 2022 r.
Odnosząc się do wniosku o przywrócenie terminu organ odwoławczy przytoczył treść art. 58 § 1, § 2 oraz art. 59 § 2 k.p.a. Wskazał, że stronę wezwano do uprawdopodobnienia terminu, w którym ustały okoliczności uniemożliwiające złożenie odwołania, uprawdopodobnienie tych okoliczności oraz sprecyzowania czy wolą strony jest wniesienie odwołania od decyzji z dnia 25 kwietnia 2022 r. (pierwotnie bowiem wskazana została inna data decyzji). Strona wyjaśniła, że powzięła informację o decyzji z dnia 25 kwietnia 2022 r. w momencie doręczenia postanowienia Kolegium z dnia 19 kwietnia 2023 r., dotyczącego bezczynności i przewlekłości postępowania. Reprezentujący Stowarzyszenie K. K. w dniu 26 maja 2023 r. udał się do siedziby organu, aby zapoznać się z aktami sprawy. Z akt uzyskano ogólną informację, że organ pierwszej instancji wysłał cztery listy. Strona podniosła, że nie miała możliwości uczestnictwa w postępowaniu przed organem, ponieważ pisma zostały wysłane na niewłaściwy adres (do sierpnia 2022 r. właściwy był adres ul. P. [...] L.). Dodatkowo wskazano, że pod adresem w B. nie zostały złożone żadne awiza.
Organ ocenił, że stanowisko Stowarzyszenia jest wewnętrznie niespójne. Wskazano w nim, że korespondencję kierowano pod niewłaściwy adres i zarzucono, że przesyłki nie były awizowane. Tymczasem postanowienie z dnia 19 kwietnia 2023r. zostało stronie doręczone w dniu 8 maja 2023 r. pod tym samym adresem. Wtedy też strona dowiedziała się o wydaniu decyzji Prezydenta Miasta Lublin z dnia 25 kwietnia 2022 r., a siedmiodniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (wraz z odwołaniem) rozpoczął swój bieg w dniu 9 maja 2023 r. i upłynął w dniu 15 maja 2023 r. Tymczasem odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu zostało złożone w dniu 2 czerwca 2023 r. w pocztowej placówce nadawczej (datowane na 1 czerwca 2023 r., wpływ do organu 6 czerwca 2023 r.). Stąd nie można ocenić, że strona uprawdopodobniła, że złożenie wniosku o przywrócenie terminu wraz odwołaniem nastąpiło w terminie 7 dni od dnia ustania okoliczności uniemożliwiającej złożenie odwołania w terminie.
W ocenie organu, nie zostało nadto uprawdopodobnione, aby uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Doręczeń dokonywano na prawidłowy adres ujawniony w KRS. Okoliczność, że był to prawdopodobnie adres osób trzecich, wskazany jako adres siedziby Stowarzyszenia, pod którym bądź to nie odbierano korespondencji, bądź to nie podejmowano awiza oznacza, że strona mogła przewidywać, iż w takiej sytuacji dojdzie do doręczenia zastępczego.
Decyzję doręczono w trybie art. 44 § 4 k.p.a., przesyłając ją na adres strony ujawniony w KRS. Awizowania przesyłki dokonano w dniach 29 kwietnia 2022 r. i 9 maja 2022 r. Skutek doręczenia nastąpił z dniem 13 maja 2022 r. i od tej daty rozpoczął bieg termin do wniesienia odwołania, który upłynął z dniem 28 maja 2022r. Odwołanie zostało złożone po ponad roku od wskazanej daty, a zatem z oczywistym uchybieniem ustawowego terminu.
W skardze na powyższe postanowienie L. w likwidacji wniosło o jego uchylenie, podnosząc zarzuty naruszenia:
- art. 7, art. 76 § 113, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez niewyczerpujące rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz jego dowolną ocenę, wyrażającą się zwłaszcza w niezbadaniu kwestii wcześniejszego adresowania korespondencji do skarżącego, jak również brak odniesienia się do kwestii braku powiadomień o przychodzących listach, co w konsekwencji doprowadziło do nieuznania tych okoliczności za udowodnione;
- art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej i brak odniesienia się do wielu istotnych argumentów, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa;
- art. 9 i art. 11 k.p.a. przez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek wydania niekorzystnej dla skarżącego decyzji;
- art. 107 § 2 i 3 k.p.a. przez dowolność w wydaniu decyzji przez niedostateczne i niepełne uzasadnienie decyzji.
Jak wskazano w uzasadnieniu skargi, decyzja w sprawie została wydana, mimo że strona nie brała udziału w postępowaniu. Wszystkie pisma w sprawie wysyłano na niewłaściwy adres, a Stowarzyszenie dowiedziało się o tych pismach i treści decyzji dopiero 26 maja 2023 r. W terminie 7 dni złożono wniosek o przywrócenie terminu do odwołania od decyzji.
Jak wskazano, korespondencja trafiała na adres siedziby strony, ale dla celów korespondencyjnych właściwym adresem był ten przy ul. P. [...] w L.. Adres ten był znany organowi pierwszej instancji. Był on aktualny do końca sierpnia 2022 r. Tej okoliczności organ odwoławczy nie zbadał.
W ocenie strony, nawet przy założeniu, że adres w B. był właściwy, należało zbadać, czy na ten adres zostały dostarczone zawiadomienia z poczty (awiza) o czterech pismach. Osoby udostępniające Stowarzyszeniu adres na siedzibę nie odnalazły żadnego awiza, a w aktach sprawy znajduje się ich oświadczenie.
Stowarzyszenie dowiedziało się o sprawie dopiero w maju 2023 r. Po rozpoznaniu ponaglenia, strona zapoznała się z aktami sprawy, stąd dowiedziała się o pismach do niej wysyłanych oraz o decyzji. Zdaniem strony, organ miał możliwość skontaktować się z przedstawicielami Stowarzyszenia w inny sposób, np. telefonicznie, drogą mailową albo za pomocą internetowych komunikatorów.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, popierając stanowisko prezentowane w zaskarżonym postanowieniu.
Zarządzeniem z dnia 26 lutego 2024 r. sprawa skierowana została do rozpoznania w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, bowiem zaskarżone postanowienie nie odpowiada prawu.
Przedmiotem sądowej kontroli jest postanowienie, w którym organ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji ostatecznej oraz odmówił przywrócenia terminu do dokonania tej czynności. Stanowisko spółki sprowadza się do stwierdzenia, że decyzja nie została jej skutecznie doręczona z uwagi na fakt, że korespondencję skierowano na niewłaściwy adres i nie awizowano jej, co spowodowało iż nie mogła złożyć środka zaskarżenia.
Należy wyjaśnić, że pierwszym etapem postępowania odwoławczego przed organem odwoławczym jest badanie odwołania pod kątem spełnienia wymogów formalnych. Na tym etapie organ odwoławczy zobowiązany jest ocenić, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione w ustawowym terminie. Jeśli organ stwierdzi uchybienie terminowi do jego wniesienia, wówczas ma obowiązek wydać na podstawie art. 134 k.p.a. postanowienie, które jest ostateczne i może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego.
Podstawę do wydania zaskarżonego postanowienia w trybie art. 134 k.p.a. stanowiło ustalenie, że skarżąca wniosła odwołanie od decyzji z uchybieniem 14-dniowego terminu wynikającego z art. 129 § 2 k.p.a. Z tego względu skarżąca złożyła wraz z odwołaniem wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia, przyznając tym samym, że naruszyła zasady terminowości w dokonaniu omawianej czynności procesowej.
Z akt sprawy oraz ustaleń organu wynika, że w danych Krajowego Rejestru Sądowego do dnia 18 listopada 2020 r. jako miejsce siedziby skarżącego widniał adres: L. , ul. L. . Następnie, w dniu 18 listopada 2020 r. dokonano wpisu, którym zmieniono adres siedziby na L. , ul. P. , który pozostawał aktualny do dnia 12 maja 2021 r., kiedy to adresem siedziby stała się: ul. [...], B.. Na ostatni ze wskazanych adresów organ dokonał doręczenia decyzji Prezydenta Miasta Lublin z dnia 25 kwietnia 2022 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej. Wcześniej na adres ten wysyłano zawiadomienia o niezałatwieniu sprawy w terminie.
W danych Krajowego Rejestru Sądowego, ani też w danych organu do dnia 6 czerwca 2023 r., kiedy to w piśmie z 1 czerwca 2023 r. skarżący wskazał adres do korespondencji przy ul. K. w L. , nie figurował adres do doręczeń inny niż adres siedziby Stowarzyszenia.
Z twierdzeń organu wynika, że przesyłka obejmująca decyzję z dnia 25 kwietnia 2022 r. została złożona do akt sprawy ze skutkiem doręczenia na dzień 13 maja 2022 r., po uprzedniej dwukrotnej awizacji przesyłki w dniach 29 kwietnia 2022 r. i 9 maja 2022 r. i – z uwagi na jej niepodjęcie przez adresata – zwrócona do nadawcy. To uprawniało organ do zastosowania fikcji doręczenia z art. 44 k.p.a. Skarżący wskazał jednak, że przesyłka, nawet jeśli nadaną ją na adres w B., nie była w ogóle awizowana, co uniemożliwiło jej odbiór przez osoby uprawnione. Oświadczenie w tym przedmiocie złożyli D. F. i K. F.-K., właściciele posesji przy ul. [...] w B.. Równocześnie w oświadczeniach tych wyjaśniono, że na posesji (na zewnętrznej bramie) znajduje się skrzynka pocztowa umożliwiająca pozostawienie korespondencji i awizację przesyłek.
We wniosku z dnia 6 czerwca 2023 r. o przywrócenie terminu do dokonania czynności złożenia odwołania likwidatorzy Stowarzyszenia podnieśli, że z uwagi na brak doręczenia decyzji Prezydenta Miasta Lublin, nie wiedzieli o jej istnieniu aż do 26 maja 2023 r., kiedy to jeden z nich przejrzał w siedzibie organu akta. Stanowisko to oznacza, że skarżący faktycznie kwestionuje prawidłowość doręczenia decyzji i jej wejście do obrotu prawnego, a zatem i fakt, iż uchybił terminowi do wniesienia odwołania. Alternatywnie jednak złożono również wniosek o przywrócenie terminu do czynności, której nie można było dokonać w ustawowym terminie bez winy strony.
Mając to na uwadze wskazać trzeba, że zasady doręczania pism w postępowaniu administracyjnym regulują przepisy art. 39 - 49 k.p.a.
Zgodnie z treścią art. 40 § 1 k.p.a., pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela – temu przedstawicielowi. Jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pisma. Przepis art. 44 stosuje się odpowiednio (art. 45 k.p.a.).
W myśl art. 39 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej doręcza pisma na adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych, zwany dalej "adresem do doręczeń elektronicznych, chyba że doręczenie następuje na konto w systemie teleinformatycznym organu albo w siedzibie organu. Zgodnie z art. 39 § 2 k.p.a., w przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1, organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem: 1) przez operatora wyznaczonego z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych, albo 2) przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Zgodnie zaś z art. 39 § 3 k.p.a., w przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1 i § 2 pkt 1, organ administracji publicznej doręcza pisma 1) przesyłką rejestrowaną, o której mowa w art. 3 pkt 23 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz.U. z 2022 r. poz. 896,1933 i 2042), albo 2) przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy.
Zgodnie z treścią art. 44 § 1 k.p.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany (...): 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej – w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) – w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§4).
Tryb doręczenia przesyłek kierowanych przez organy administracji za pośrednictwem operatora pocztowego w postępowaniu administracyjnym przewidziany w art. 44 § 1-4 k.p.a. jest przykładem fikcji prawnej. W ramach tego trybu, pomimo braku fizycznego dotarcia przesyłki do adresata, może dojść do uznania ją za doręczoną ze wszystkimi związanymi z tym skutkami. Przesłanki omawianej instytucji doręczenia zastępczego jako wyjątku od doręczenia umożliwiającego zapoznanie się przez adresata z treścią pisma muszą być wykładane ściśle, a poprawność czynności doręczenia musi być rygorystycznie przestrzegana. Sekwencja czynności warunkujących powstanie fikcji doręczenia jest uregulowana w przepisach art. 44 § 1-3 k.p.a. W art. 44 § 1 posłużono się sformułowaniem "niemożność doręczenia", która odnosi się do braku podstaw albo faktycznej możliwości doręczenia pisma w sposób określony w art. 42 i art. 43 k.p.a. Niemożność tę wyczerpuje, po pierwsze, nieobecność adresata bądź dorosłego domownika w miejscu zamieszkania w momencie podjęcia próby doręczenia i brak osób posiadających status sąsiada albo dozorcy. Po drugie, niemożność doręczenia zachodzi w sytuacji, gdy wprawdzie takie osoby są obecne, ale wyraźnie odmówiły podjęcia się przekazania przesyłki adresatowi albo nie są zdolne ze względów psychofizycznych, by to uczynić (zob. G. Łaszczyca (w:) G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2010, s. 454). Druga przesłanka doręczenia zastępczego dotyczy czynności podmiotu, któremu powierzono czynności doręczenia. W przypadku doręczenia przez pocztę obejmuje ona pozostawienie pisma na okres 14 dni w placówce pocztowej. Zgodnie z dyspozycją art. 3 pkt 15 ustawy z 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 1640) placówka pocztowa stanowi jednostkę organizacyjną operatora pocztowego lub agenta pocztowego, w której można zawrzeć umowę o świadczenie usługi pocztowej lub która doręcza adresatom przesyłki pocztowe lub kwoty pieniężne określone w przekazach pocztowych, albo inne wyodrębnione i oznaczone przez operatora pocztowego miejsce, w którym można zawrzeć umowę o świadczenie usługi pocztowej lub odebrać przesyłkę pocztową lub kwotę pieniężną określoną w przekazie pocztowym. Trzecia przesłanka obejmuje złożenie zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej. Zawiadomienie należy umieścić w skrzynce oddawczej albo – gdy nie jest to możliwe – w drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję. Kolejność miejsc, w których można pozostawić awizo jest bezwzględnie obowiązująca co oznacza, że doręczający powinien umieścić zawiadomienie w skrzynce na korespondencję, a tylko w przypadku braku takiej możliwości w innych miejscach (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2016r., sygn. akt II FSK 3420/14). Treść zawiadomienia powinna zawierać informację o fakcie i dacie, w której doręczenie osobiste nie powiodło się oraz o tym, że przesyłka zostanie złożona w placówce pocztowej na okres siedmiu dni i możliwości jej odebrania przez adresata w tym terminie. Niestawienie się adresata po odbiór przesyłki obliguje doręczyciela do ponowienia zawiadomienia i zakreślenia 14-dniowego terminu od dnia pierwszej próby doręczenia. Wymagania te korespondują z § 34 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 29 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków wykonywania usług powszechnych przez operatora wyznaczonego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1026). Przepis ten przewiduje, że "zawiadomienie o próbie doręczenia przesyłki rejestrowanej wraz z informacją o terminie jej odbioru i adresie placówki oddawczej, w której przesyłka ta jest przechowywana, operator wyznaczony pozostawia w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Zawiadomienie to ma postać papierową". W zakresie usług świadczonych przez Pocztę Polską S.A. treść zawiadomienia reguluje § 24 ust. 1 pkt 1 załącznika nr 2 do uchwały nr 48 /2018 Zarządu Poczty Polskiej S.A. z 20 marca 2018 r. "Regulamin świadczenia usług powszechnych". W myśl tego przepisu zawiadomienie sporządza się na odpowiednim formularzu. Jego treścią jest informacja o próbie doręczenia przesyłki, o terminie odbioru i adresie placówki oddawczej, w której przesyłka jest przechowywana. W przypadku pozostawienia zawiadomienia o próbie doręczenia przesyłki pocztowej w innym miejscu niż skrzynka oddawcza adresata miejsce to jest odnotowywane na przesyłce pocztowej. W § 24 ust. 1 pkt 2 wspomnianego regulaminu przewidziano dodatkową możliwość skierowania zawiadomienia w formie elektronicznej (SMS albo e-mail), jeżeli adresat złożył w placówce oddawczej żądanie otrzymywania zawiadomień w formie elektronicznej. W orzecznictwie przyjęto, że w zawiadomieniu o przesyłce należy precyzyjnie podać miejsce poprzez określenie nazwy podmiotu, który przesyłkę przechowuje, oraz jego adresu. Zawiadomienie powinno zawierać także szczegółowe pouczenie o skutkach prawnych nieodebrania pisma w tak wyznaczonym terminie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 1870/16).
Przepis art. 44 k.p.a. umożliwia zatem osiągnięcie w toku postępowania skutku doręczenia, warunkującego sprawność i prawną skuteczność podejmowanych przez organ czynności. Stwarza możliwość przyjęcia fikcji prawnej doręczenia przez uznanie, że nastąpiło doręczenie pisma, które de facto nie miało miejsca. Przyjęcie fikcji doręczenia (domniemania doręczenia) pisma ma doniosłe skutki dla strony postępowania administracyjnego i dlatego niezwykle istotne jest ścisłe przestrzeganie wymogów z art. 44 k.p.a., w tym wymogu dotyczącego sposobu zawiadomienia adresata o złożeniu przesyłki na określony czas w placówce pocztowej. Uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje niemożność powoływania się na domniemanie doręczenia (por. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2022, art. 44; wyrok NSA z 31 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 2105/11; wyrok NSA z dnia 29 maja 2020 r., sygn. akt I GSK 1946/19). Musi bowiem istnieć pewność co do tego, że nastąpiło prawidłowe zawiadomienie adresata o pozostawieniu przesyłki w oddawczym urzędzie pocztowym przez określony czas. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 695/12, aby uznać doręczenie zastępcze za dokonane prawidłowo, muszą łącznie zostać spełnione przesłanki określone w art. 44 k.p.a. W przeciwnym razie brak jest podstaw do przyjęcia domniemania doręczenia i łączenia z wadliwym doręczeniem skutków prawnych, jakie można wywodzić jedynie ze skutecznego doręczenia decyzji stronie.
Odnosząc powyższe do realiów sprawy wskazać należy, że wbrew twierdzeniu skarżącego wysłanie przez organ korespondencji na aktualny według wpisu w KRS adres siedziby Stowarzyszenia było w pełni zasadne. Przesyłka została wyekspediowana z organu do doręczenia 28 kwietnia 2022 r., gdy według wpisu w KRS adresem siedziby Stowarzyszenia był: B. ul. [...]. Skarżący nie wskazywał innego adresu do doręczeń niż adres siedziby. Dane zawarte w Krajowym Rejestrze Sądowym służą identyfikacji podmiotu gospodarczego, korzystają z zasady jawności i domniemania zgodności z prawdą. To zaś oznacza, że w świetle art. 45 k.p.a., decyzja organu o skierowaniu korespondencji na wskazany adres siedziby była prawidłowa. Fakt, że korespondencja (także ta poprzedzająca doręczenie decyzji) wracała do organu niepodjęta przez stronę nie oznacza, że organ był zobowiązany do poszukiwania innego adresu niż ten, który został ujawniony w rejestrze przedsiębiorców. To obowiązkiem strony było powiadamianie o każdej zmianie adresu, ewentualnie dokonanie odpowiedniej dyspozycji w urzędzie pocztowym o przekierowywaniu korespondencji.
Okoliczność powyższa nie świadczy jednak ostatecznie o tym, że doręczenie, o którym mowa, a które dokumentuje koperta zwrotna na k. 15 akt administracyjnych, jest prawidłowe, tj. zasadnie zastosowano wobec niego przepis art. 44 k.p.a. Z adnotacji na przesyłce nie wynika bowiem, że – jak twierdzi organ – doszło do podwójnej awizacji. Doręczyciel odnotował bowiem wyłącznie to, że przesyłkę awizowano w dniu 29 kwietnia 2022 r., a następnie – zwrócono ją do nadawcy w dniu 16 maja 2022 r. Na zwrotnym poświadczeniu doręczenia nie odnotowano m.in. takich niezbędnych informacji, jak data drugiego awiza oraz miejsce złożenia przesyłki do odbioru, pouczenia o terminie i skutkach nieodebrania pisma przez adresata. Nie sposób w tym względzie uznać, że dopełniono wszystkich formalności, o których mowa powyżej, co uprawniałoby do zastosowania wobec tego doręczenia fikcji prawnej z art. 44 k.p.a.
To zaś oznacza, że w przedstawionych dotychczas w sprawie okolicznościach nie sposób uznać, by decyzja Prezydenta Miasta Lublin z 25 kwietnia 2021 r. weszła do obrotu prawnego, a złożone w dniu 6 czerwca 2023 r. odwołanie od tej decyzji jest spóźnione. Skoro bowiem termin na jego złożenie nie rozpoczął biegu, to tym samym nie mógł upłynąć przed datą, w której odwołanie złożono. Ta okoliczność wpływa również na brak procesowej podstawy do wystąpienia przez stronę z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Stosownie bowiem do art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2).
Rzeczą organu w ponownie prowadzonym postępowaniu będzie dokonanie ponownej analizy okoliczności związanych z doręczeniem decyzji z dnia 25 kwietnia 2022 r. i podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosków strony, z uwzględnieniem powyższej oceny sądowej tej kwestii. Jeśli istnieją inne niż zabezpieczone w aktach dowody prawidłowości doręczenia przesyłki (w tym dowód na podwójną jej awizację oraz niezbędne pouczenia strony związane ze złożeniem przesyłki do odbioru), winny one zostać przedstawione w ramach materiału dowodowego sprawy, co nie miało miejsca dotychczas, i uwzględnione w rozstrzygnięciu.
Mając to na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. orzekł jak w wyroku. W związku ze zwolnieniem strony z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych i brakiem wykazania poniesienia innych wydatków związanych ze sprawą, w wyroku nie zawarto w tym względzie odrębnego rozstrzygnięcia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło