I SA/Lu 754/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Niezgoda po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 rok - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci częściowego zwolnienia od kosztów sądowych p o s t a n a w i a : - odmówić przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Skarżący J. K., wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, złożył do tutejszego Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy, wnosząc o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W treści wniosku podał, że zamieszkuje w mieszkaniu, którego właścicielką jest jego matka. Ma na utrzymaniu małoletnie dzieci (4 lata i 1 rok). Jego źródłem utrzymania jest działalność gospodarcza, z której uzyskuje dochód [...] zł miesięcznie. Kwotę tą przeznacza na zakup żywności, ubrań, środków czystości, płaci też rachunki za gaz, prąd, media, wodę – to jest ok. [...] zł miesięcznie. Jego budżet obciąża dodatkowo spłata kredytu (rata miesięczna [...] zł). Skarżący nie posiada żadnych oszczędności. Zapłata wpisu od skargi to dla niego zbyt wysokie obciążenie. Z wniosku wynikało też, że skarżący nie posiada żadnego majątku, jedynie samochód osobowy [...] (skarżący podał, że współwłaścicielem jest [...] Bank). Wobec uznania, że złożone oświadczenie nie jest wystarczające do oceny sytuacji majątkowej skarżącego, referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącego do złożenia dodatkowych dokumentów i wyjaśnień dotyczących sytuacji materialnej J. K.. W wykonaniu wezwania referendarza skarżący złożył pismo, datowane na 28 września 2015 r., w którym wyjaśnił, że zamieszkiwany przez niego dom, należący do matki, ma powierzchnię 220 m2, z czego on zajmuje 90 m2. Skarżący pokrywa połowę kosztów utrzymania domu. Samochód [...] to rocznik 2011, a jego wartość wynosi [...] zł. Skarżący posiada na niego kredyt w banku, a pozostała do spłaty kwota to ok.[...] zł. Oświadczył też, że pozostaje w związku małżeńskim, a koszty wychowania dzieci pokrywają z żoną po połowie. Z pełnomocnikiem jest umówiony na zapłatę wynagrodzenia po zakończeniu sprawy. Postanowieniem z dnia 5 października 2015 r. Referendarz sądowy odmówił J. K. przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw, powtarzając co do zasady argumentację przedstawioną we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wskazał, że koszty, jakie ponosi celem dalszego utrzymania działalności, są bardzo wysokie, a składają się na nie: koszty rodzajowe, podatek VAT, remonty, opłaty za telefony, energię elektryczną, wynagrodzenia pracowników. W wykonaniu zarządzenia z dnia 19 listopada 2015 r. pełnomocnik strony został ponownie wezwany do nadesłania dodatkowych wyjaśnień (k. 76), na skutek którego skarżący nadesłał do Sądu pismo, w którym wyjaśnił, że jego małżonka zamieszkuje wraz z nim, jednak od 2009 roku małżonkowie pozostają w rozdzielności majątkowej, w związku z czym nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, koszty utrzymania pokrywają osobno. Do pisma skarżący dołączył trzy wydruki z programu księgowego R. z podsumowaniami miesięcznymi w zakresie dochodu i obrotu za lipiec, sierpień i wrzesień 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje, że zaskarżone postanowienie traci moc, a Sąd na nowo rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270; dalej: ppsa), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym, gdy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Treść powołanych przepisów wskazuje jednoznacznie, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się on w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, na które powołał się w swym wniosku o przyznanie prawa pomocy. W sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie sądu dokumenty źródłowe dotyczące swego stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ppsa). Niedopełnienie obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W pierwszej kolejności zauważyć należy, iż w rozpatrywanej sprawie Referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącego do m.in. złożenia dokumentów mających na celu ustalenie jego aktualnych możliwości finansowych, w tym wyciągów z rachunków bankowych, kopii rachunków, faktur za media, zeznania na podatek dochodowy za 2014 rok lub stosownego zaświadczenia wystawionego przez naczelnika urzędu skarbowego w tym przedmiocie. W wymienionym tu zakresie (bo wezwanie zawierało jeszcze inne punkty, co do których skarżący złożył stosowne wyjaśnienie) skarżący ani jego pełnomocnik nie ustosunkowali się do wezwania referendarza. Pomimo powtórnego wezwania (zarządzenie z dnia 19 listopada 2015 r.), deklaracje na podatek dochodowy i podatek VAT nie zostały złożone (zamiast nich skarżący nadesłał wydruki z systemu księgowego używanego w działalności gospodarczej), nie udokumentowano i nie wskazano też dochodów zamieszkującej ze skarżącym małżonki, która wychowuje z nim dwójkę małych dzieci. Postępowanie skarżącego i jego pełnomocnika, w kontekście powyższego, należy ocenić jako uchylanie się od podania informacji niezbędnych dla wszechstronnej i właściwej oceny, czy sytuacja majątkowa wnioskodawcy w pełni odpowiada przesłankom wymienionym w art. 246 ppsa. Podkreślić bowiem należy, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i jako taka powinna być stosowana tylko wobec osób, które w sposób przekonujący wykazały, że spełniają przesłanki do otrzymania pomocy. Do wykazania w sposób rzetelny swojej rzeczywistej sytuacji finansowej skarżący ani jego pełnomocnik w tej sprawie nie dążyli. Nie ma podstaw do uwzględnienia żądania osoby, która nie wykaże, że spełnia warunki do otrzymania wnioskowanego prawa pomocy. Zasadniczą więc kwestią jest, że wnioskodawca nie przedstawił niezbędnych informacji oraz dokumentów, które pozwoliłyby na ustalenie jego rzeczywistej sytuacji materialnej i zdolności finansowych, a nadesłane informacje pozostawały niejednokrotnie w sprzeczności ze sobą oraz zasadami logiki i doświadczenia życiowego. W odniesieniu do argumentacji skarżącego odnośnie pozostawania w rozdzielności majątkowej zauważyć należy, iż stosownie do art. 27 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2012 r., poz. 788; dalej: kro), małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 kro małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Innymi słowy na małżonkach spoczywa ciężar wzajemnej pomocy i alimentacji, w tym także obowiązek ponoszenia kosztów postępowania w sytuacji, gdy jeden z małżonków nie jest w stanie pokryć ich z własnego majątku. Oznacza to, że rozdzielność majątkowa nie zwalnia żony wnioskodawcy z obowiązku pomocy finansowej, a udzielenie informacji o stanie rodzinnym, dochodach i majątku osób pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym jest niezbędne dla oceny zasadności wniosku. Wymóg udzielenia takich informacji wynika także z art. 252 ppsa, zgodnie z którym oświadczenie strony powinno zawierać dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Niezależnie od powyższego wskazać też należy, że gdyby nawet Sąd podjął próbę oceny możliwości finansowych w oparciu o te dane (dość fragmentaryczne) które przedstawił skarżący i na tej podstawie próbował ustalić możliwości finansowe skarżącego, to ocena ta i tak doprowadziłaby do wniosku, że prawo pomocy nie powinno być skarżącemu przyznane. Biorąc bowiem pod uwagę dołączone przez skarżącego "podsumowania miesięczne" za miesiące lipiec – sierpień 2015 r. , gdzie w miesiącach lipiec i sierpień skarżący wykazywał "czysty" dochód, po odliczeniu zakupu towarów i innych wydatków, w kwotach: [...] zł i [...] zł, można przyjąć, że skarżący, po odliczeniu kosztów koniecznych utrzymania, był w stanie zgromadzić środki na uiszczenie kwot wpisu od skarg, zawisłych obecnie przez tutejszym Sądem, Sąd ma bowiem na względzie, że J. K. wniósł skargi jeszcze w pięciu sprawach. Konkludując przyjąć należało, że sytuacji tak przedstawionej przez skarżącego nie można uznać za spójną, pełną i nie budzącą wątpliwości, co prowadzi do oceny, iż strona nie wykazała w sposób wiarygodny i rzetelny, że nie może ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tej sytuacji na podstawie przepisu art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa należało orzec jak w postanowieniu.