I SA/Lu 764/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 5 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2011 r. p o s t a n a w i a 1. przyznać T. W. prawo pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie radcy prawnego; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. T. W. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawcy wynika, że prowadzi on gospodarstwo domowe wraz z żoną. Źródłem ich utrzymania jest dochód z tytułu otrzymywanych świadczeń emerytalnych w łącznej kwocie 2.048,00 zł miesięcznie netto. Wnioskodawca wskazał, że mieszka w domu, który stanowi własność córki. Poza tym, nie posiada żadnych oszczędności i przedmiotów wartościowych. Ponadto dodał, że ponosi stałe koszty związane z zakupem lekarstw dla siebie i żony, koszty zużycia energii elektrycznej, gazu oraz zakupu opału i żywności. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Rozpoznanie wniosku strony o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i jednocześnie ustanowienie radcy prawnego sprowadza się do ustalenia czy w niniejszej sprawie spełniona jest przesłanka określona w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwana dalej p.p.s.a. Zgodnie bowiem z treścią powołanego przepisu przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym - obejmującym zwolnienie od opłat sądowych i ustanowienie radcy prawnego - może być przyznane osobie fizycznej, która wykaże, że uiszczenie jakichkolwiek kosztów postępowania skutkowałoby uszczerbkiem koniecznego utrzymania wnioskodawcy i jego rodziny. Wyjaśnienia przy tym wymaga, że przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, niepubl.). Dlatego też prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, Lex nr 393645). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie analiza przedstawionej sytuacji finansowej skarżącego nie daje podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku w całości. W ocenie referendarza sądowego skarżący spełnia bowiem wyłącznie wymóg warunkujący przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Przede wszystkim należy wskazać, iż na obecnym etapie postępowania opłaty sądowe sprowadzają się wyłącznie do wpisu od ewentualnej skargi kasacyjnej od wydanego w sprawie postanowienia. Wysokość tego wpisu wynosi 100 zł. Nie jest to zatem kwota wysoka, a co więcej stanowi ona najniższą wysokość wpisu w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Zestawiając tę kwotę z sytuacją finansową skarżącego brak jest podstaw do uznania, iż jest ona na tyle trudna, aby uniemożliwiała poniesienie wskazanej opłaty. Zauważenia bowiem wymaga, że skarżący ma w pełni zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe. Ma do tego stały dochód w postaci emerytury w kwocie 1.237,00 zł netto. Również żona skarżącego otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 811,00 zł netto. Z dochodów tych skarżący zaspokaja wszystkie niezbędne wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Z akt sprawy nie wynika by skarżący zalegał z jakimikolwiek płatnościami. Co prawda uzyskiwane kwoty dochodu nie są wysokie, jednakże ich wielkość (łącznie 2.048,00 zł netto) nie pozwala uznać, iż uiszczenie przez skarżącego wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł przekracza jego możliwości płatnicze i mogłoby poskutkować powstaniem uszczerbku w koniecznych potrzebach jej gospodarstwa domowego. Ponadto skarżący dysponuje prawem do 1/7 części spadku po zmarłej matce – W. W., w skład którego wchodzą m.in. grunty rolne o pow. 2,92 ha. To wskazuje, iż skarżącego nie można uznać za osobę rzeczywiście ubogą, która nie byłaby w stanie partycypować chociażby w części w kosztach postępowania sądowego. Całkowite zwolnienie strony z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania sądowego jest natomiast przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni natomiast poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy bowiem traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Dodania również wymaga, że skarżący powołując się na zły stan zdrowia jego oraz jego żony w żaden sposób nie udokumentował wydatków jakie ponosi z tytułu posiadanych schorzeń, a tylko to mogło stanowić podstawę oceny jego sytuacji finansowej. Sam fakt posiadania schorzeń nie jest bowiem przesłanką przyznania prawa pomocy. Konkludując, w ocenie referendarza sądowego zasadne jest przyznanie skarżącemu jedynie prawa pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie radcy prawnego, które to koszty, w większym zakresie niż opłaty sądowe, obciążyłyby budżet domowy skarżącego. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.