I SA/Lu 766/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz, Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer,, NSA Anna Kwiatek (sprawozdawca), Protokolant Stażysta Małgorzata Siwiec, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 lutego 2010 r. sprawy ze skargi I. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia - oddala skargę Sygn. I SA/Lu 766/09 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...], w sprawie określenia wysokości odsetek za zwłokę od niezapłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2003 r. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego określił I. D. wysokość odsetek za zwłokę od niezapłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2003 r. Od powyższej decyzji zostało złożone odwołanie, w którym sformułowany został również wniosek o wstrzymanie jej wykonania. Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania wykonania w/w decyzji. Postanowienie doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 27 lipca 2009 r. W dniu 10 sierpnia 2009 r. do Izby Skarbowej wpłynął wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia wraz z zażaleniem na wyżej wymienione postanowienie. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu skarżący argumentował, że cierpi na zapalenie stawów obu kończyn dolnych. Leczy się u lekarza w L. i w B., codziennie przyjmuje leki. Podał, że w okresach, gdy schorzenie się uaktywnia, a zdarza się to ostatnio bardzo często, nie ma możliwości samodzielnego poruszania się, nawet w pomieszczeniach mieszkalnych. Z uwagi na to i inne schorzenia otrzymuje rentę chorobową. Podał również, że pełnomocnik wyjechał na urlop i już wcześniej wspólnie ustalili, że w tym czasie podatnik osobiście będzie prowadził swoje sprawy, również i te dotyczące wnoszonych zażaleń. Strona zdaje sobie sprawę, że na poparcie tego podania nie posiada żadnych dowodów świadczących o dolegliwościach, ale nie ma praktycznie żadnych przeszkód by wtedy, kiedy będzie w stanie się poruszać, dosłał do organu zaświadczenie od lekarza. W dniu 1 września 2009 r. nadesłał zaświadczenie lekarskie z dnia 30 lipca 2009 r. oraz zaświadczenie o stanie zdrowia. Organ podatkowy odmówił przywrócenia terminu. Wskazał, że zasady doręczenia przez organ podatkowy pism normują przepisy art. 144 - 154 ustawy Ordynacja podatkowa. Zgodnie z art. 144 ustawy organ podatkowy doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, swoich pracowników lub przez osoby uprawnione na podstawie odrębnych-przepisów. Postanowienie z dnia [...] zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu 27 lipca 2009 r. Zgodnie z art. 236 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia, o czym pouczono stronę w uzasadnieniu postanowienia. Termin do wniesienia zażalenia upłynął z dniem 3 sierpnia 2009 r. Zażalenie z dnia 7 sierpnia 2009 r. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia wpłynęło do organu podatkowego w dniu 10 sierpnia 2009 r. Z daty stempla urzędu pocztowego wynika, że ww. przesyłkę nadano na poczcie w P. w dniu 7 sierpnia 2009 r. a więc z uchybieniem terminu do wniesienia zażalenia, który upłynął w dniu 3 sierpnia 2009 r. Z treści art. 162 Ordynacji podatkowej wynika, że organ podatkowy w razie uchybienia terminu ma możliwość jego przywrócenia na wniosek zainteresowanego, pod warunkiem, że uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy - co nie miało miejsca w przedmiotowej sprawie. Organ wskazał, że jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego w orzecznictwie przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Jest natomiast możliwe wówczas gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy dołożeniu największego w danych warunkach wysiłku. Przedstawione przez stronę powody nie stanowią wystarczającej przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Organ wskazał, że zgodnie z art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] skierowane zostało do ustanowionego w sprawie pełnomocnika - adwokata Pana S. P., który w dniu 27 lipca 2009 r. osobiście odebrał w/w postanowienie. W ocenie organu pełnomocnik nie wskazał żadnych okoliczności, które - w sposób przez niego niezawiniony - stały na przeszkodzie do złożenia zażalenia w terminie Skutki działań lub zachowań pełnomocnika, obciążają bezpośrednio reprezentowanego, wobec czego uchybienie terminu z winy pełnomocnika nie stanowi podstawy do jego przywrócenia, a takie stanowisko potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych. Sam skarżący, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej nie wskazał na żadne nadzwyczajne okoliczności, które uniemożliwiały złożenie zażalenia w ustawowym terminie, ponieważ za takowe nie można uznać choroby stwierdzonej przez lekarza w dniu 30 lipca 2009 r. Organ wskazał, że podatnik sam podjął ryzyko i odpowiedzialność, iż podczas nieobecności pełnomocnika będzie w stanie skutecznie załatwiać swoje sprawy, w tym w postępowaniu zażaleniowym przed Dyrektorem Izby Skarbowej. W ocenie organu podatkowego powołane okoliczności, jak również zebrany materiał dowodowy nie pozwalają na stwierdzenie, że niedotrzymanie terminu nastąpiło bez winy pełnomocnika i samego skarżącego. Rodzaj dolegliwości podatnika nie wykluczał możliwości sporządzenia zażalenia i nadania go do organu podatkowego osobiście, przez domownika lub sąsiada. Fakt, iż podatnik nie był zdolny, jak wynika z zaświadczenia lekarskiego, do "sprawnego poruszania się" nie wykluczał skorzystania z pomocy innej osoby. Korzystanie przez pełnomocnika z urlopu wypoczynkowego nie wypełnia przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie I. D. wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, który miał istotny wpływ na jego treść. Błąd ten, w ocenie skarżącego, polegał na subiektywnej ocenie złożonych zaświadczeń lekarskich, stanu jego choroby, kroków podejmowanych przez niego w kierunku złożenia środków zażaleniowych w ustawowym terminie i stopnia winy. Dla skarżącego niezrozumiałe są czynności organu podatkowego i wydane w ich wyniku postanowienie o odmowie przywrócenia terminu. Jego zdaniem przedstawione zaświadczenia powinny być uznane przez organ podatkowy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Pismem procesowym z dnia 16 lutego 2010 r. złożonym na rozprawie pełnomocnik strony, wniósł o przeprowadzenie przez Sąd dodatkowych dowodów w postaci opinii biegłych z zakresu kardiologii, reumatologii i neurologii na okoliczność potwierdzenia schorzeń I. D. Zdaniem autora pisma, negatywne rozpatrzenie wniosku strony o przywrócenie terminu, świadczy o podważaniu przez organ podatkowy decyzji lekarzy specjalistów i świadczy o braku obiektywizmu organu podatkowego. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie prawa nie narusza. Przede wszystkim wskazać należy, iż sąd administracyjny, stosownie do swojej kognicji dokonuje kontroli zaskarżonych doń aktów pod względem ich zgodności z prawem – art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 . – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), nie jest zaś trzecią instancją w postępowaniu administracyjnym i nie orzeka merytorycznie w sprawie rozpatrzonej przez organ administracji. Dlatego żądanie "zmiany zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia", nie mogło być, nawet w razie stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie niezgodne jest z prawem, uwzględnione przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. W ustosunkowaniu się do żądania strony o przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego w postaci opinii biegłych, wskazać należy, że art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stanowi, że Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Ocena materiału zgromadzonego w postępowaniu (w niniejszej sprawie w przedmiocie wniosku strony o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia), co do zasady stanowi kompetencję organów podatkowych, prowadzących postępowanie. To do nich należy zebranie materiału dowodowego w stopniu wystarczającym dla potrzeb rozstrzygnięcia (art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej). Wojewódzki Sąd Administracyjny, jako sąd I instancji, orzeka natomiast na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), i przeprowadza postępowanie dowodowe tylko wyjątkowo, gdy jest to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości (art. 106 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), co nie miało miejsca w sprawie niniejszej. Oczywistym jest przy tym, że dokonywanie przez sąd administracyjny samodzielnych ustaleń faktycznych dopuszczalne jest jedynie w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne do dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego działania lub bezczynności organu administracji (por. wyrok NSA z dnia 19 marca 2009 r. I OSK 590/08, Lex 529921). W ocenie Sądu, w sprawie niniejszej nie zachodziła sytuacja "niezbędności" wyjaśnienia istotnych okoliczności. Organ podatkowy nie kwestionował bowiem w sprawie okoliczności, iż skarżący jest chory na wskazane przez niego dolegliwości, organ miał też w dyspozycji zaświadczenie o stanie zdrowia wydane przez lekarzy specjalistów (o specjalnościach wskazanych przez skarżącego we wniosku o przeprowadzenie dodatkowych dowodów) i okoliczności powyższe były przedmiotem oceny organu podatkowego, co wynika z postanowienia z dnia [...] Poza sporem w niniejszej sprawie pozostawało to, że strona skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] Gdy czynność procesowa nie została przez stronę dokonana w terminie, wówczas zachodzi uchybienie terminu w postępowaniu podatkowym, co powoduje jej bezskuteczność prawną. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się zatem do oceny, czy strona skarżąca uprawdopodobniła brak swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia przedmiotowego zażalenia, a w rezultacie, czy zasadnie Dyrektor Izby Skarbowej odmówił stronie przywrócenia terminu do jego wniesienia. Instytucję przywrócenia terminu reguluje przepis art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej stanowiąc, że w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Analizując zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej przez pryzmat powołanego wyżej przepisu prawa, stwierdzić należy, że organ ten dokonał właściwych ustaleń faktycznych w sprawie i prawidłowo przeprowadził subsumpcję ustalonych okoliczności faktycznych do przepisów prawa materialnego. Organ zważył na przyczyny uchybienia terminu wskazane przez pełnomocnika strony skarżącej i przy zastosowaniu właściwych przepisów prawa ocenił je jako nieuprawdopodabniające braku winy w złożeniu zażalenia po terminie. Przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy dopełnienie czynności było niemożliwe z powodu przeszkody nagłej i nie do przezwyciężenia, tj. takiej, której strona nie mogła przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Istotnym przy tym jest, iż przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko czynności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności, ale także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Wskazać przy tym należy, że na równi z zawinieniem strony traktuje się zawinienie osób, którym zleciła ona prowadzenie swoich spraw, a więc pełnomocników procesowych. W sprawie niniejszej stronę reprezentował pełnomocnik. Postanowienie z dnia [...] zostało mu doręczone w dniu 27 lipca 2009 r., co wynika z potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy. Nie można przyjąć, iż w sytuacji, gdy mając wiedzę o istnieniu ww. postanowienia i upływającym terminie do ewentualnego wniesienia środka odwoławczego w postaci zażalenia, pełnomocnik, wyjeżdżający w tym czasie na urlop, nie podejmując jednocześnie żadnych działań w celu uniknięcia negatywnych skutków procesowych przez jego mocodawcę – działał zgodnie z przyjętymi powszechnie regułami staranności i dbałości o powierzone mu sprawy. Nie można zatem mówić w takiej sytuacji o braku winy pełnomocnika, który planując urlop, mógł zlecić podjęcie koniecznych czynności np. pracownikowi kancelarii lub ustanowić substytucję. Zwłaszcza, że wyjazd pełnomocnika nie miał charakteru nagłego, nieprzewidywalnego. Zaprezentowane wyżej stanowisko Sądu nie oznacza, że pełną odpowiedzialność za zaniedbania pełnomocnika, któremu strona, nie znająca prawa, powierzyła prowadzenia swoich spraw, ponosi skarżący. W sprawie niniejszej istotne znaczenie dla oceny zaistnienia przesłanki braku winy strony ma okoliczność, że – jak strona sama wskazuje we wniosku o przywrócenie terminu – ustaliła ona wraz z pełnomocnikiem, iż podczas jego urlopu osobiście będzie prowadzić swoje sprawy, "m.in. i te dotyczące wnoszonych zażaleń". Oznacza to, że skarżący wiedział o wyjeździe swojego pełnomocnika, wiedział o tym, iż nie będzie on w stanie osobiście prowadzić jego spraw i wyraźnie godził się na to, że wszelkie czynności procesowe w tym okresie będzie wykonywał sam, bez pomocy swojego pełnomocnika. W odniesieniu do zaostrzenia się objawów chorobowych skarżącego, na które powołuje się on we wniosku podnieść należy, że stan chorobowy strony wnioskującej o przywrócenie terminu może wystarczyć do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, ale tylko wówczas, gdy jest to nagła choroba obiektywnie całkowicie uniemożliwiająca sporządzenie zażalenia i nadanie go na poczcie albo wyręczenie się inną osobą do nadania przesyłki pocztowej (zob. wyrok WSA z dnia 29 października 2004 r., sygn. III SA 2967/03). Skarżący, pomimo ograniczonej możliwości poruszania się, mógł bowiem sporządzić zażalenie, bo wskazywane dolegliwości uniemożliwiać mogły tylko ewentualne wyjście na pocztę. Skarżący nie wykazał, czy i dlaczego nie mógł posłużyć się inną osobą do dokonania czynności nadania zażalenia. Dlatego organ, nie negując faktu nasilenia się objawów chorobowych skarżącego w czasie, kiedy powinien w terminie złożyć przedmiotowe zażalenie, prawidłowo ocenił, że okoliczność ta nie wskazywała stopnia prawdopodobieństwa graniczącego z pewnością, iż sytuacja ta faktycznie całkowicie uniemożliwiła stronie nadanie przesyłki na poczcie. Reasumując, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie zostało wydane bez naruszenia art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, bowiem w okolicznościach niniejszej sprawy uznanie przez organ braku podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia było uzasadnione. Ze względów wyżej przytoczonych, Sąd na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.