I SA/Lu 774/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2003 r. postanawia: I. Przyznać Z. Z. prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od opłat sądowych powyżej kwoty 1.000,00 (jeden tysiąc) złotych. II. Odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie do jego płacenia, skarżący złożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym zaznaczył, iż wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Do wniosku skarżący załączył kserokopię podatkowej księgi przychodów i rozchodów za miesiąc listopad 2011 r., oświadczenie małżonki strony o dochodzie uzyskanym z prowadzenia działalności gospodarczej, odcinek wypłaty renty, fakturę VAT za zakup leków oraz kartę leczenia szpitalnego skarżącego. Ponadto na wezwanie referendarza sądowego skarżący załączył oświadczenia o majątku żony i miesięcznych kosztach utrzymania. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie jedynie w części. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W pierwszej kolejności podnieść należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z jednej strony z uwzględnieniem występujących w danej sprawie obciążeń finansowych, z drugiej strony zaś z uwzględnieniem możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy. Odnosząc powyższe na grunt sprawy niniejszej stwierdzić należy, że do kosztów sądowych na obecnym etapie sprawy należy wpis sądowy od skargi wynoszący [...] zł, wyliczony zgodnie z unormowaniem § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 221, poz. 2193/). Pozostałe ewentualne koszty sądowe, które mogą, ale nie muszą wystąpić tj. opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, opłata sądowa od zażalenia nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł, zaś wpis sądowy od potencjalnej skargi kasacyjnej będzie wynosił połowę wpisu sądowego od skargi (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych /Dz.U. Nr 221, poz. 2192/ oraz § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Z oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo z żoną, natomiast dzieci zamieszkujące z nimi w jednym domu prowadzą odrębne gospodarstwa. Skarżący wykazał, że nie posiada żadnego majątku nieruchomego, jak również żadnych zasobów finansowych. Utrzymuje się z renty w kwocie [...] zł, tj. [...] zł do wypłaty (wg. odcinka świadczenia za październik 2011 r.). Żona skarżącego prowadzi działalność gospodarczą pod firmą "[...]" w L., jednakże jak podkreślił skarżący z żoną posiada rozdzielność majątkową. Żona skarżącego jest właścicielem samochodu ciężarowego marki [...] r. prod. [...] o wartości ok. [...] zł. Dochody z tej działalności kształtują się na poziomie [...] zł brutto miesięcznie. Odnośnie kosztów utrzymania koniecznego skarżący oświadczył (oświadczenia z dnia 2 lutego 2012 r.), że wydaje z renty ok. [...] – [...] zł miesięcznie na leki, natomiast pozostałą kwotę przeznacza na "życie". Odnośnie kosztów utrzymania żony, skarżący oprócz kosztów zakupu leków (ok. [...] zł), podał również koszty składek ubezpieczeniowych ([...] zł ubezpieczenie społeczne, [...] zł Fundusz Pracy i [...] zł ubezpieczenie zdrowotne), które żona odlicza z osiąganego dochodu. Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności (niskie dochody własne skarżącego, stan zdrowia skarżącego i związane z tym wydatki, referendarz sądowy uznał, że skarżący nie jest w stanie ponieść całości kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Z tych względów oraz na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w punkcie I postanowienia. Jednocześnie brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych w całości ma zastosowanie w przypadku osób ubogich, które ze względu na sytuację życiową (np. osób bezrobotnych, bez jakichkolwiek dochodów i majątku), mimo największych starań, nie są w stanie wygospodarować środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów sądowych. W oparciu o dane zawarte w urzędowym formularzu i nadesłanych dokumentach, stwierdzić należy, że sytuacja materialna skarżącego nie należy do wyjątkowo trudnych. Skarżący mimo, że nie posiada domu, ani mieszkania, ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, bowiem zamieszkuje w domu należącym do dzieci. Skarżący uzyskuje stały dochód z tytułu renty, nie ma nikogo na utrzymaniu. Oceniając sytuację finansową strony, nie można pominąć faktu, iż żona skarżącego prowadzi działalność gospodarczą i osiąga z niej dochód. Skarżący pozostaje w związku małżeńskim i jak wykazał w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Stosownie do art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), zwanej dalej k.r.o., małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy oraz współdziałania dla dobra rodziny. Obowiązek wzajemnej pomocy między małżonkami rozciąga się również na prowadzenie postępowania sądowego. Z obowiązku tego nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej, bowiem w świetle przepisów prawa rodzinnego, rozdzielność majątkowa małżeńska dotyczy zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami, a nie wzajemnych obowiązków małżeńskich (por. postanowienie NSA z 23 lipca 2009r. I FZ 272/09 LEX 552228). Z powyższych względów, mimo że skarżący pozostaje w rozdzielności majątkowej z żoną, dochody i majątek żony należy również brać pod uwagę przy ocenie jego zdolności płatniczych. Mając na względzie powołane wyżej przepisy, żona skarżącego powinna uczestniczyć w kosztach postępowania sądowego prowadzonego przez jej męża, zgodnie z obowiązkiem wzajemnej pomocy, wynikającym z przepisów k.r.o. Jednocześnie badając stan finansowy firmy pod którą żona skarżącego prowadzi działalność gospodarczą, należy wziąć pod uwagę nie tylko wykazany miesięczny dochód ([...] zł), ale także znaczny rozmiar prowadzonej przez nią działalności, w tym wielkość obrotów finansowych (w okresie od stycznia do grudnia 2011 r. sprzedaż firmy wyniosła [...] zł, koszty uzyskania przychodu [...] zł /w tym zakup towaru [...] zł, a inne koszty [...] zł/). Odnosząc się zaś do wykazanych przez skarżącego w oświadczeniu z dnia 2 lutego 2012 r. kosztów utrzymania koniecznego, brak jest podstaw aby do tych kosztów zaliczyć opłaty składek ubezpieczeniowych na ZUS, Fundusz Pracy i ubezpieczenie zdrowotne, które to koszty bezpośrednio są związane z prowadzoną przez jego żonę działalnością gospodarczą. W tej sytuacji uznać należy, że uiszczenie opłat sądowych, do kwoty 1.000 zł w sprawie niniejszej, leży w granicach możliwości finansowych strony. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7, p.p.s.a., orzeczono jak w pkt II postanowienia.