I SA/Lu 774/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Fita po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi D. F. i A. F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w związku ze sprzeciwem skarżącego od postanowienia referendarza sądowego z dnia 15 listopada 2016 r. p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Skarżący A. F. zwrócił się o zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie zawodowego pełnomocnika z urzędu. Tytułem uzasadnienia wniosku oświadczył, że od lutego 2015 r. nie prowadzi już działalności gospodarczej i nie osiąga żadnych dochodów. Nie posiada przy tym już żadnych oszczędności. Obecnie utrzymuje siebie i częściowo syna z pracy na umowę zlecenie w wysokości około 1.000 zł. Jest zameldowany w domu nalężącym do żony lecz nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego, często pomieszkując u różnych znajomych. Wobec uznania, że złożone ww. oświadczenie nie jest wystarczające do oceny sytuacji majątkowej skarżącego, referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do złożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń, mających zobrazować jego rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. Przesyłka zawierająca to wezwanie, została wysłana na adres wskazany przez skarżącego i doręczona w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej p.p.s.a.). Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 15 listopada 2016 r. odmówił A. F. przyznania prawa pomocy z tym uzasadnieniem, iż skarżący nie odnosząc się w żaden sposób do powyższego wezwania, uniemożliwił dokonanie oceny jego sytuacji materialnej i możliwości finansowych. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw, podnosząc, że zawiadomienia o wezwaniu do złożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń nie otrzymał, a stan majątkowy syna Sąd już rozpatrywał w sprawie I SA/Lu 957/15, on zaś nic nie posiada. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Wniesienie sprzeciwu nie ma charakteru anulacyjnego, ale powoduje kontrolę postanowienia referendarza co do jego zgodności z prawem. Procedując w zgodzie z powyższymi zasadami sąd kontroluje prawidłowość rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W niniejszej sprawie skarżący zwrócił się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego, co wynika z treści formularza PPF. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Wobec skarżącego referendarz sądowy wystosował wezwanie do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie dodatkowych dokumentów i oświadczeń, obrazujących sytuację finansową skarżącego i umożliwiających ocenę jego możliwości finansowych. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu w trybie przewidzianym w art. 73 p.p.s.a. Do wezwania skarżący nie odniósł się w żaden sposób. W ocenie sądu prawidłowa była zatem ocena Referendarza sądowego wyrażona w treści postanowienia odmawiającego przyznania stronie prawa pomocy, iż informacje podane przez skarżącego we wniosku nie obrazowały w sposób pełny i nie budzący wątpliwości jego sytuacji finansowej, przy czym strona nie zareagowała w żaden sposób na doręczone jej w sposób prawidłowy wezwanie. Wobec powyższego niemożliwe okazało się ustalenie jaka jest rzeczywista sytuacja materialna skarżącego, a od tego zależało ewentualne przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów czy to w całości, czy w części, uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. post. NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06; post. NSA z dnia 27 października 2011 r., sygn. akt I GZ 170/11, www.nsa.gov.pl). Niemożliwe okazało się poczynienie ustaleń faktycznych w rozpatrywanym zakresie, uzasadniających stwierdzenie, że sytuacja finansowa nie pozwala na pokrycie pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania skarżącego i jego rodziny. Odwołanie się do sytuacji majątkowej syna sprzed około roku, będącej przedmiotem oceny w innej sprawie, skarżący zawarł dopiero w sprzeciwie, sytuacji tam przedstawionej referendarz sądowy nie mógł więc brać pod uwagę. Na marginesie jedynie, w odniesieniu do argumentacji zawartej w sprzeciwie, dodać należy, że skarżący w żaden sposób (oprócz gołosłownych, krytycznych twierdzeń odnośnie "systemu pracy listonoszy") nie poważył dotychczas prawidłowości doręczenia mu przesyłki zawierającej wezwanie do złożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń. W tej sytuacji na podstawie przepisu art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. należało orzec jak w postanowieniu.