I SA/Lu 778/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 14 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w części dotyczącej wpisu od skargi w sprawie ze skargi H. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem złożonym w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] czerwca 2013 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, skarżący zwrócił się o zwolnienie go od kosztów sądowych w części dotyczącej wpisu od skargi. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż wnioskodawca we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną. Dochody rodziny składają się natomiast z emerytur małżonków w łącznej wysokości 3.024,00 zł brutto. Jednoczenie dodał, że pozostaje w rozdzielności majątkowej z żoną. Majątek jego stanowi prawo współwłasności mieszkania o pow. 47,41 m2 w którym zamieszkują. Skarżący zaznaczył, iż nie posiada innego majątku, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Do stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem siebie i rodziny zaliczył natomiast opłaty mieszkaniowe (czynsz, gaz, energia elektryczna, telefon) nie podając ich kwoty oraz ratę kredytu w wysokości 380 zł miesięcznie. Ponadto dodał, że obydwoje z żoną chorują i muszą stale przyjmować lekarstwa. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), określanej dalej jako p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych, o które ubiega się w rozpoznawanej sprawie skarżący może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu w tym zakresie. Przez wskazany uszczerbek, należy zaś rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Oznacza to nic innego jak to, że przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowane tylko w przypadku osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź posiadają środki bardzo ograniczone, zaspokajające tylko podstawowe potrzeby życiowe. Jak się podkreśla w orzecznictwie instytucja prawa pomocy wprawdzie stanowi konstytucyjną gwarancję ochrony praw strony, to jednak ze względu na to, że jest wydatkowana ze środków Skarbu Państwa powinna być stosowana z dużą ostrożnością. Stanowi ona bowiem odstępstwo od konstytucyjnej zasady równego ponoszenia danin publicznych, dlatego powinna obejmować wyłącznie wyjątkowe sytuacje, tj. takie, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., FZ 478/04 niepubl.). W ocenie referendarza sądowego sytuacja materialna wnioskodawcy nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu od wniesionej skargi. Przede wszystkim należy wskazać, że wysokość wpisu w niniejszej sprawie wynosi 100 zł. Taką wysokość wpisu sądowego dyktuje przepis § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Co więcej jest to najniższa wysokość wpisu pobierana w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jak natomiast wynika ze złożonego przez skarżącego oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym pozostaje ona we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, a źródłem dochodów rodziny jest pobierana przez obojga małżonków emerytura w łącznej wysokości 3.024,00 zł brutto miesięcznie. Już zatem proste zestawienie dochodów rodziny wnioskodawcy z wysokością stałych niezbędnych wydatków wskazuje, że skarżący jest w stanie wygospodarować środki celem dokonania wpłaty 100 zł tytułem wpisu od skargi. Dodania przy tym wymaga, że rodzina skarżącego ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe (mieszkanie o pow. 47,41 m2) i nie korzysta ze wsparcia organów pomocy społecznej. Żądania zwolnienia z kosztów sądowych nie uzasadnia również posiadanie do spłaty zaciągniętych kredytów. Konieczność regulowania przez stronę posiadanych przez nią zobowiązań nie stanowi bowiem przesłanki przyznania jej prawa pomocy. Brak jest bowiem podstaw aby zobowiązania cywilne czy inne przedkładać nad obowiązek poniesienia kosztów związanych z zainicjowanym przez stronę postępowaniem sądowym. Koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania. Skarżący, kierując sprawę na drogę postępowania sądowego, powinien zaś liczyć się z obowiązkiem ponoszenia kosztów tego postępowania i tym samym poczynić w swoim majątku oszczędności. Co więcej posiadanie kredytów do spłaty wskazuje wyłącznie na zdolności płatnicze strony. Jednocześnie wskazania wymaga, iż bez znaczenia jest podnoszona przez skarżącego okoliczność istnienia rozdzielności majątkowej między małżonkami. Małżonkowie mają bowiem obowiązek wzajemnej pomocy rozciągający się na prowadzone z ich udziałem sprawy przed organami administracji publicznej i sądami. Obowiązku tego nie uchyla zniesienie między nimi wspólności ustawowej. Rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się, jak sama nazwa wskazuje, do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Dotyczy kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami (por. postanowienie SN z dnia 5 maja 1967 r. sygn. akt I CZ 37/67, LEX nr 6155,; postanowienie NSA z dnia 23 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 272/09, LEX nr 552228). Podniesienia również wymaga, iż skarżący powołując się na schorzenia swoje i żony wymagające przyjmowania lekarstw nie wykazał w żaden sposób jaka jest wysokość związanych z tym kosztów. Brak było zatem podstaw do uwzględniania tej okoliczności. W tym stanie rzeczy nie można uznać skarżącego za osobę rzeczywiście ubogą, która nie byłaby w stanie ponieść kosztów postępowania w postaci wpisu od skargi. Na marginesie należy zaznaczyć, iż w razie uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny pierwszej instancji, przysługuje stronie skarżącej od organu, który wydał zaskarżony akt - zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw (art. 200 p.p.s.a.). Mając na uwadze wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.