I SA/Lu 793/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Małysz po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2012r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za poszczególne miesiące 2005r. postanawia - odmówić przyznania M. P. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z akt sprawy wynika, że dnia 11 marca 2011r. M. P., działający przez pełnomocnika, wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie oddalającego jego skargę w sprawie niniejszej. Zgodnie z zarządzeniem z dnia 16 marca 2011r. pełnomocnik skarżącego został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi kasacyjnej w wysokości [...] która to kwota została uiszczona w całości /k-379 akt sądowych/. Następnie, zarządzeniem z dnia 15 kwietnia 2011r. pełnomocnik skarżącego został wezwany do uzupełnienia wpisu od skargi kasacyjnej o kwotę [...] /k- 380/. Dnia 12 maja 2011r., w terminie zakreślonym do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, M. P. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w całości /k-385-388/. Wskazał w nim, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, która nie posiada odrębnego majątku i nie uzyskuje dochodów z odrębnych źródeł, oraz z 5. letnią córką, rodzina posiada dom o powierzchni 100 m2 oraz gospodarstwo rolne o powierzchni 30 ha, zaś on sam prowadzi działalność gospodarczą, która w okresie II – IV 2011r. wygenerowała dochód w kwocie [...] przeznaczony następnie na tę działalność oraz na utrzymanie rodziny. Oświadczył, że nie posiada żadnych wolnych środków, ani oszczędności, które pozwoliłyby mu uiścić należny wpis od skargi kasacyjnej, a środki finansowe, majątek ruchomy /samochody/ i inne środki pracy zaangażowane są w prowadzonej działalności gospodarczej. Stwierdził, że opłaca raty leasingowe w kwocie [...]. Nadto, na wezwanie, złożył dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe - kserokopię decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 20.11.2010r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2010r. w kwocie [...] wraz z oświadczeniem, że roczne dopłaty nie stanowią zysku, a jedynie częściowo rekompensują nakłady poniesione na uprawy, z których zbiory w związku z ciągle rosnącymi cenami nawozów sztucznych, środków ochrony roślin i paliwa, a także suszą i nieurodzajem były o 75 % niższe i o bardzo słabej jakości, co spowodowało stratę w tej działalności w wysokości [...] oświadczenie o wysokości średnich miesięcznych wydatków gospodarstwa domowego w kwocie około [...] w tym: żywność [...] wydatki na dziecko [...] ogrzewanie [...] energia elektryczna [...], lekarstwa [...] środki higieny [...], środki komunikacji [...] KRUS żony [...] gaz [...], woda [...] odpady komunalne [...]. Wyjaśnił też, że telefon i abonament radiowo–telewizyjny opłacają rodzice. Postanowieniem z dnia 29 września 2011r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił zmiany pkt II prawomocnego postanowienia tego Sądu z dnia 5 marca 2009r., sygn.akt I SA/Lu 463/08, stwierdzając w uzasadnieniu, między innymi, że wniosek, o którym mowa wyżej, jest - w zakresie żądania zwolnienia od kosztów sądowych w całości - kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w sprawie niniejszej, przy czym rozpoznając uprzednio złożony wniosek postanowieniem z dnia 5 marca 2009r. Sąd przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od wpisu od skargi ponad kwotę [...] i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie, zaś składając kolejny wniosek skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja rodzinna, finansowa, majątkowa uległa zmianie w sposób zmniejszający jego możliwość uiszczenia kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla niego i jego rodziny. Wniesione na powyższe postanowienie zażalenie zostało uwzględnione przez Naczelny Sąd Administracyjny – postanowieniem z dnia 6 grudnia 2011r., sygn.akt I GZ 180/11 sąd II instancji uchylił to postanowienie i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania, przy czym wyraził pogląd, że sąd I instancji nieprawidłowo rozpoznał wniosek skarżącego w oparciu o art.160 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm./, zwanej dalej "p.p.s.a.", oraz że rozpoznając ten wniosek sąd winien ocenić przedłożoną przez skarżącego dokumentację obrazującą jego sytuację majątkową w świetle przewidzianych w przepisach p.p.s.a. przesłanek przyznania prawa pomocy. Rozpoznając ponownie wniosek o przyznanie M.P. prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art.245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym /§ 1/, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego /§ 2/, zaś prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego /.§ 3/, a częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej /§ 4/. Jednocześnie art.246 p.p.s.a. stanowi, iż: - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1/ w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania /§ 1 pkt 1/ 2/ w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny /§ 1 pkt 2/ - osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: 1/ w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania /§ 2 pkt 1/ 2/ w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania /§ 2 pkt 2/. M. P., wnoszący o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w całości, jest niewątpliwie osobą fizyczną, która żąda przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, zatem jego wniosek winien być rozpoznany w świetle przesłanek wskazanych w powołanym wyżej art.246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stwierdzając, że dotychczas ujawnione przez skarżącego dane nie pozwalają na ustalenie, czy może on ponieść koszty sądowe bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny, wezwaniem z dnia 19.01.2012r. sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia tych danych przez złożenie uwierzytelnionych kopii decyzji dotyczących przyznania płatności związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego na 2011r., uwierzytelnionych kopii deklaracji dla podatku od towarów i usług za okresy IX – XI 2011r., wyciągów z rachunków bankowych skarżącego za ostatnie 3 miesiące licząc do dnia wykonania wezwania, oświadczenia wskazującego kwotę przychodów z działalności gospodarczej oraz koszty poniesione na prowadzoną działalność gospodarczą ze wskazaniem rodzaju wydatków i związanych z nimi kwot za okresy X – XII 2011r., oświadczenia jakie stałe wydatki /rodzaj, kwota/ ponoszone są na dziecko skarżącego, oświadczenia jakie stałe wydatki ponosi skarżący na utrzymanie rodziny, o ile uległy one zmianie w stosunku do już wskazanych, oświadczenia jakie znaczące wydatki niemające charakteru stałych skarżący poniósł od października 2011r. do dnia wykonania wezwania. W wykonaniu wezwania, dnia 10.02.2012r. skarżący nadesłał: - odpis decyzji z dnia 24.11.2011r. o przyznaniu płatności na rok 2011r. w łącznej kwocie [...] z oświadczeniem, że dopłaty te nie stanowią zysku, a jedynie częściowo rekompensują nakłady poniesione na uprawy, zaś drożejące środki produkcji rolnej, słaba koniunktura na płody rolne i strata z poprzedniego roku nie pozwoliły osiągnąć żadnego zysku z produkcji rolnej w 2011r., - odpisy deklaracji VAT-7 za miesiące IX – XI 2011r., - odpis zestawienia operacji na rachunku bankowym prowadzonym dla Firmy "A." M. P.t za okres od 15.11.2011r. do 31.01.2012r., - zestawienia przychodów i kosztów w działalności "A." za miesiące X – XII 2011r., - oświadczenia w przedmiocie średnich miesięcznych wydatków ponoszonych na dziecko i w przedmiocie średnich miesięcznych wydatków w gospodarstwie domowym. Z dokumentów tych wynika, że skarżący w działalności gospodarczej osiąga przychody miesięczne w kwotach około od [...] do [...]i ponosi koszty w kwotach około od [...] do [...], płatności nie są dokonywane za pośrednictwem rachunku bankowego, z którego zestawienie operacji skarżący przedstawił /wyciągu z innego rachunku bankowego nie złożono/, na utrzymanie rodziny wydatkowana jest miesięcznie kwota około [...] /na żywność, ogrzewanie, energię elektryczną, gaz, ścieki i odpady komunalne, lekarstwa, środki higieny, składkę KRUS/, w tym na utrzymanie dziecka [...] na co składają się wydatki na: żywność [...] ubrania [...], opiekę medyczną [...] przedszkole [...] komunikację [...], środki higieny [...] książki, zabawki itp. [...] Zdaniem sądu, w świetle przedstawionych przez skarżącego danych brak jest podstaw do stwierdzenia, że nie jest on w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wpis należny od skargi kasacyjnej w sprawie niniejszej wynosi kwotę [...] z czego skarżący uiścił już kwotę [...]. Natomiast w sprawie I SA/Lu 792/10, w której skarżącego również obciąża obowiązek uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, należna opłata wynosi [...] Łącznie zatem skarżący winien uiścić jeszcze tytułem wpisów od skarg kasacyjnych kwotę [...]. Wpisy od skarg kasacyjnych są przy tym najwyższymi opłatami sądowymi, jakie mogą ciążyć na skarżącym, inne zaś ewentualne opłaty, które można przewidzieć, nie przekroczą jednorazowo kwoty [...] w każdej ze spraw /wpisy od zażaleń, opłaty kancelaryjne/. Jednocześnie tylko na zakup towarów handlowych skarżący co miesiąc wydatkuje kwotę znacznie przekraczającą [...] /za miesiące X – XII 2011r./. W ocenie sądu, ograniczenie wskazanych wydatków o kwotę wpisów, o których mowa wyżej, tj. o niespełna 2,5 % /przy założeniu, że miałyby być one uiszczone w 1 miesiącu/, nie może wpłynąć na dochody uzyskiwane przez skarżącego z działalności gospodarczej w takim zakresie, aby narażało to na uszczerbek koszty utrzymania koniecznego skarżącego i jego rodzinę. Już zatem ta okoliczność przesądza, że nie zachodzą przesłanki do przyznania skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. Nie można nadto pominąć, że skarżący i jego rodzina uzyskują dochody z prowadzenia gospodarstwa rolnego, a twierdzenie skarżącego, że działalność rolnicza przynosi straty, nie zostało w żaden sposób nawet uprawdopodobnione. Ponadto za niewiarygodne uznać należy twierdzenie, że strona nie posiada zasobów pieniężnych w sytuacji, gdy na wezwanie do przedstawienia wyciągów z rachunków bankowych skarżącego złożono wyciąg z 1 rachunku bankowego, na którym - w istocie – nie są dokonywane operacje bankowe, nawet dotyczące działalności gospodarczej, chociaż dla potrzeb tej działalności rachunek ten jest prowadzony. Wreszcie zauważyć należy, że wykazane przez skarżącego koszty utrzymania rodziny przekraczają wydatki konieczne, jak chociażby związane z utrzymaniem dziecka wydatki komunikacyjne i na żywność w łącznej kwocie [...] gdy na tego rodzaju wydatki rodzina przeznacza, poza wskazaną kwotą, [...] czy też wydatki na odzież dla dziecka w kwocie średnio w miesiącu [...]. Wobec powyższego, skoro skarżący nie wykazał, aby nie był w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należało orzec jak na wstępie.