I SA/Lu 810/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi H. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2015 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. W dniu 3 lipca 2015 r. H. W. wystąpił do tutejszego Sądu ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 maja 2015 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2015 r. w kwocie [...]zł wnosząc jednocześnie o zwolnienie jej od kosztów niniejszego postępowania sądowego i ustanowienie adwokata z urzędu. Ze złożonego na urzędowym formularzu PPF oświadczenia o majątku i dochodach, akt sprawy oraz dołączonych przez stronę dokumentów wynika, że skarżąca jest osobą samotną, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, zamieszkuje w mieszkaniu o pow. 54 m2, stanowiącym jej własność. Skarżąca oświadczyła, że w skład majątku wchodzą również grunty o pow. 1,36 ha położone w granicach administracyjnych miasta. Skarżąca wskazała ponadto, że nie posiada żadnych zasobów finansowych, jest osobą kontynuująca leczenie stopy po wypadku drogowym, co kosztuje ją miesięcznie ok. 120 zł. Kwotę tę oraz inne wydatki takie jak: czynsz i opłaty eksploatacyjne pokrywa z otrzymywanej emerytury wynoszącej [...] brutto. Na większość wykazanych wydatków skarżący przedstawił stosowne faktury. Nadto dodała, że spłaca pożyczkę bankową jako poręczyciel. Referendarz sądowy rozpoznając przedmiotowy wniosek zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Tytułem wstępu podkreślić należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu tym podmiotom, które ze względu na swoją trudną sytuację ekonomiczną nie są w stanie uiścić kosztów sądowych. Prawo pomocy stanowi bowiem wyjątek od zasady ponoszenia przez stronę pełnych kosztów postępowania, wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. Skoro zaś przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, okoliczności przytoczone przez stronę ubiegającą się o to prawo powinny uzasadniać takie (wyjątkowe) traktowanie (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2004 r., FZ 463/04, niepubl.). W niniejszej sprawie strona skarżąca wnosi o zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Warunki jakie powinna spełnić by skorzystać z tego prawa określa art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w tym zakresie następuje, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oceniając z tej perspektywy wniosek strony skarżącej, referendarz sądowy nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia. Przede wszystkim należy wskazać, iż wysokość wpisu w niniejszej sprawie wynosi 100 zł. Taką wysokość wpisu sądowego dyktuje przepis § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Również pozostałe ewentualne koszty sądowe, tj. opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, wpis od zażalenia, wpis od potencjalnej skargi kasacyjnej, nigdy nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł. Obecna sytuacja finansowa i majątkowa strony nie jest natomiast na tyle trudna aby uniemożliwiała poniesienie wskazanych, i co należy dodać rozłożonych w czasie kosztów postępowania sądowego. Przede wszystkim skarżąca ma zapewnione własne, stałe źródło dochodów w postaci emerytury w kwocie [...]zł brutto. Ma również w pełni zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe. Ze wskazanego dochodu zaspokaja wszystkie niezbędne wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Z akt sprawy nie wynika by zalegała z jakimikolwiek płatnościami. Na bieżąca dokonuje niezbędnych zakupów i reguluje zobowiązania. Ponadto oprócz wskazanego wyżej mieszkania skarżąca jest właścicielem gruntów położonych w L. przy ul. [...], [...] i [...]. Nie może budzić przy tym wątpliwości, że wartość rynkowa tych nieruchomości z uwagi na ich położenia jest znaczna (prawdopodobnie kilkadziesiąt tysięcy złotych). Już ten fakt wskazuje na to, że trudno jest wnioskodawcę uznać za osobę ubogą, która wpisują się w kanony ubóstwa dla której przeznaczona jest instytucja prawa pomocy. Zauważenia w tym miejscu wymaga, że posiadając majątek w postaci nieruchomości, można rozważyć zaciągnięcie pożyczki, której zabezpieczeniem będzie właśnie posiadana nieruchomość albo można jedną z nich spieniężyć. Wnioskodawczyni jest właścicielem kilku nieruchomości gruntowych – przy czym jedna z nich zabudowana jest budynkiem mieszkalnym oraz budynkami gospodarczymi i stodołą. Nieruchomości te niewątpliwie stanowią lokatę kapitału, która jak już wskazano może być przedmiotem zbycia lub źródłem zabezpieczenia pożyczki – jeśli strona uważa, że z osiąganych dochodów nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych. Podkreślić przy tym należy, na co wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, że właściciela nieruchomości o niewątpliwie znacznej wartości (a w niniejszym stanie faktycznym tak jest) nie sposób uznać za osobę ubogą. Zgodnie z postanowieniem NSA, właściciel nieruchomości o znacznej wartości posiada wystarczającą zdolność majątkową, by pokryć koszty postępowania sądowego, pomimo tego nawet, że jego dochód miesięczny jest nieznaczny (postanowienie z dnia 19 maja 2005 r., sygn. akt II FZ 211/05, nie publ.). Ponadto dodania wymaga, że udział profesjonalnego pełnomocnika na obecnym etapie postępowania nie jest potrzebny. W tym zakresie należy wskazać, że zgodnie z postanowieniem NSA z dnia 8 kwietnia 2013 r. I FZ 70/13, Sąd (referendarz sądowy) decydując o udzieleniu stronie prawa pomocy musi przede wszystkim kierować się przesłankami z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., a więc brakiem środków na pokrycie kosztów sądowych, ale również odnośnie wniosku o przyznanie pełnomocnika procesowego z urzędu, powinien uwzględnić procesową konieczność jego powołania. W tym aspekcie bierze pod uwagę, w szczególności aktualne stadium postępowania, dotychczasowy sposób postępowania strony przed sądem, konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych. Otóż zgodnie z art. 175 § 1 p.p.s.a. oraz art. 194 § 4 p.p.s.a. – wymóg posiadania profesjonalnego pełnomocnika staje się niezbędny dopiero w przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej od orzeczenia sądu kończącego postępowanie lub zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. W myśl zaś art. 6 p.p.s.a. Sąd powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać je o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, a według art. 134 § 1 p.p.s.a. nie jest związany granicami skargi i kontroluje sprawę w jej całokształcie. Konkludując, jak już wskazywano prawo pomocy ma wyjątkowy charakter, co stanowi, że powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Skarżącej zaś do takich osób zaliczyć nie można, co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając na uwadze wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.