I SA/Lu 811/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz (spr.), Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz,, NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Protokolant Specjalista Iwona Lachowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 lutego 2011 r. sprawy ze skargi K. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania - uchyla zaskarżone postanowienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.), stwierdziło uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od wskazanych niżej decyzji wydanych z upoważnienia Burmistrza z dnia [...] czerwca 2009 roku w sprawie określenia wysokości podatku od środków transportowych: 1/ Nr [...]2005/09 za okres od 1 maja 2005 r. do 31 grudnia 2005r.; 2/ Nr [...]2006/09 za 2006 rok; 3/ Nr [...]2007/09 za 2007 rok; 4/ Nr [...]2008/09 za 2 miesiące 2008r. W jego uzasadnieniu wskazano, że w związku z brakami formalnymi pisma K. O. wniesionego do organu odwoławczego w dniu 1 kwietnia 2010 r. (data nadania na poczcie 29 marca 2010 r.) oraz mając na uwadze akta przedłożone przez organ pierwszej instancji, Kolegium, stosownie do przepisu art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej - wezwało go do sprecyzowania, czy pismo to stanowiło odwołanie od podanych wyżej decyzji. K. O., w piśmie z dnia 13 sierpnia 2010 r. potwierdził, że jest to odwołanie od wskazanych przez Kolegium decyzji w sprawie określenia wysokości podatku od środków transportowych za okresy: od 1 maja 2005 r. do 31 grudnia 2005 r., za rok 2006, za rok 2007 i za 2 miesiące 2008 roku. W związku z powyższym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że odwołanie to wniesione zostało z przekroczeniem ustawowego terminu określonego dla tej czynności procesowej, podkreślając, iż zgodnie z art. 223 § 1 i § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, odwołanie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. W niniejszej sprawie w/w decyzje z dnia [...] czerwca 2009 roku doręczone zostały na adres zamieszkania podatnika w dniu 3 lipca 2009 roku, co dokumentuje załączone potwierdzenie odbioru. Na taką też datę doręczenia decyzji, Kolegium wskazało w swoim piśmie z dnia 22 lipca 2010 roku wzywającym podatnika do usunięcia formalnych braków pisma kwestionującego "zaległości dotyczące środków transportu". Odwołanie od tych decyzji, skarżący wniósł w dniu 29 marca 2010 roku (data nadania na poczcie), gdy wobec doręczenia decyzji w dniu 3 lipca 2009 roku, termin do dokonania tej czynności upłynął w dniu 17 lipca 2009 roku. Oznacza to, że czynność ta została dokonana z uchybieniem ustawowego terminu. Kolegium zaznaczając, iż skarżący nie kwestionował daty doręczenia decyzji, podkreśliło, iż nie wnosił on o przywrócenie uchybionego terminu, przez co, stosownie do przepisów art. 162 Ordynacji podatkowej nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Wobec powyższego uzasadnione było stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Od tego postanowienia K. O. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Nie precyzując żądań i wniosków, zarzucił, iż organ podatkowy błędnie przyjął, że dla opodatkowania pojazdów "nie liczy się czas złomowania tylko czas wyrejestrowania". Poza tym zakwestionował, że Kolegium, najpierw wezwało go do sprecyzowania, czy jego pismo nadane na poczcie w dniu 29 marca 2010 roku stanowi odwołanie od wszystkich wskazanych wyżej decyzji z dnia 25 czerwca 2009 roku określających podatek od środków transportowych, a następnie wydało zaskarżone postanowienie. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Rozpoznając sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu, jednakże z innych przyczyn, niż te, które wskazał skarżący w jej uzasadnieniu. Z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U.Nr 153, poz.1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wynika zarówno uprawnienie jak i obowiązek wyjścia sądu administracyjnego pierwszej instancji poza zarzuty, wnioski i podstawę prawną rozpatrywanej skargi, jeżeli może mieć to znaczenie dla kontroli legalności wydanego aktu. Stan faktyczny pozostaje poza sporem. Poniższe decyzje w sprawie określenia wysokości podatku od środków transportowych: 1/ Nr [...]2005/09 za okres od 1 maja 2005 r. do 31 grudnia 2005r.; 2/ Nr [...]2006/09 za 2006 rok; 3/ Nr [...]2007/09 za 2007 rok; 4/ Nr [...]2008/09 za 2 miesiące 2008r. zostały doręczone skarżącemu na jego adres zamieszkania w dniu 3 lipca 2009 roku, co dokumentuje załączone potwierdzenie odbioru (k – 3 akt podatkowych). Skarżący tego ustalenia nie kwestionuje. Z materiału dowodowego sprawy, wynika, iż w dniu 1 kwietnia 2010 r. do Samorządowego Kolegium wpłynęło pismo K. O., z którego istotnie nie wynikało, jakie jest jego żądanie. Wskazywał w nim bowiem, że "był nieobecny w Polsce", "zaległości dotyczące środków transportu zostały przez niego uregulowane", "wyjechał wolny od długów", "nie mógł być powiadomiony, ponieważ nie utrzymywał z nikim żadnych kontaktów". Tak więc zasadnie, na podstawie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej został on wezwany do doprecyzowania jego treści. Nastąpiło to w piśmie Kolegium z dnia 22 lipca 2010r. (k – 11 akt podatkowych). Analiza tego wezwania wskazuje jednak, że Kolegium wezwało skarżącego "do sprecyzowania, czy pismo to stanowiło odwołanie od wskazanych w nim decyzji". K. O. w odpowiedzi na powyższe (13 sierpnia 2010r.) potwierdził, że jest to odwołanie od wskazanych w piśmie Kolegium decyzji w sprawie określenia wysokości podatku od środków transportowych za okresy: od 1 maja 2005 r. do 31 grudnia 2005 r., za rok 2006, za rok 2007 i za 2 miesiące 2008 roku. Nie ulega kwestii, że wątpliwości, co do wniesionego przez stronę pisma, organ podatkowy zobowiązany jest rozstrzygać zgodnie z art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej. W myśl tego przepisu, jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Wymogami, o których mowa w art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, są w szczególności wymagania formalne określone w art. 168 § 2 i § 3 tej ustawy, stanowiącym, że podanie powinno zawierać, co najmniej treść żądania, wskazanie osoby, od której pochodzi, oraz jej adresu (miejsca zamieszkania lub pobytu, siedziby albo miejsca prowadzenia działalności), a także czynić zadość innym wymogom ustalonym w przepisach szczególnych oraz podpis (por. wyrok NSA z dnia 26 października 2006 r., sygn. akt I FSK 118/06). Przypomnieć należy, że organy podatkowe na mocy art. 122 Ordynacji podatkowej zobowiązane są do podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Konsekwencją tej ogólnej zasady jest między innymi właśnie uregulowanie art. 169 Ordynacji podatkowej. Treść tego przepisu przesądza ponad wszelką wątpliwość, że nie może mieć miejsca w postępowaniu podatkowym przerzucanie na stronę negatywnych konsekwencji nieprecyzyjnego wyartykułowania przez nią swoich żądań bez uprzedniego zadośćuczynienia wymogom proceduralnym wskazanym w treści art. 169 Ordynacji podatkowej. Inicjatywa w tym względzie leży niepodzielnie po stronie organu, a to z uwagi na konieczność zagwarantowania stronie postępowania należytego rozpoznania przedstawionej przez nią sprawy. Rzeczą więc organu jest niejako ułatwienie stronie precyzyjnego sformułowania w piśmie procesowym zamysłu leżącego u podstaw wniesienia pisma. Praktyka, bowiem wskazuje, że wielokrotnie pisma wnoszone do organów są zredagowane niezręcznie, niedbale bądź niezrozumiale. W takich przypadkach, powinnością organu jest niejako "odkodowanie" intencji strony i temu służy właśnie norma zawarta w art. 169 Ordynacji podatkowej. Należy zauważyć, że wezwanie do usunięcia braków formalnych kierowane jest w związku z konkretną sprawą. Formułując je, organ podatkowy musi mieć na uwadze określone okoliczności, informacje, których brak - w jego ocenie - uniemożliwia rozpatrzenie wniosku. W wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych podania należy zatem jednoznacznie wskazać, jaki konkretnie brak i w jaki konkretny sposób ma być usunięty. Strona po zapoznaniu się z jego treścią powinna wiedzieć, że określone jej działanie /podanie oznaczonej informacji/ spowoduje usunięcie braku i w efekcie rozpatrzenie podania. Jakkolwiek skierowane do skarżącego wezwanie z dnia 22 lipca 2010r. zostało sformułowane w taki sposób, który doprowadził do uzyskania informacji koniecznych organowi odwoławczemu do rozpatrzenia podania, jednak uszło jego uwadze, że w świetle wywodów K. O. zawartych w piśmie z dnia 1 kwietnia 2010r., a mianowicie, iż "był nieobecny w Polsce" oraz "nie mógł być powiadomiony, ponieważ nie utrzymywał z nikim żadnych kontaktów", w realizacji zasady z art. 121 §1 Ordynacji podatkowej, winno go było pouczyć także o prawie żądania przywrócenia terminu. Nie ulega wątpliwości, iż przywrócenia terminu dokonuje się na wniosek zainteresowanego, albowiem organy nie mogą tego uczynić z urzędu, bez wyraźnego wniosku strony. Zainteresowany przywróceniem terminu nie zawsze jednak zdaje sobie sprawę z możliwości jego przywrócenia i zasad, jakie w tym zakresie obowiązują. Stąd też, mimo że przepisy nie nakładają na organy obowiązku pouczenia strony o możliwości złożenia prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, złożonego po upływie ustawowego terminu, to jednak w szczególnych wypadkach ze względu na przedmiot postępowania lub cechy strony, powinny o tej możliwości pouczyć, zwłaszcza, w sytuacji takiej, jaka zaistniała w niniejszej sprawie, w której skarżący powoływał się na fakt swojej nieobecności w Polsce, wskazując poniekąd na okoliczność braku wiedzy o wydanych decyzjach poprzez stwierdzenie, iż "nie mógł być powiadomiony, ponieważ nie utrzymywał z nikim żadnych kontaktów". Z jego pisma z dnia 1 kwietnia 2010r., wynikało, że nie ma on zbytniej orientacji w przepisach prawa, tak więc, w sytuacji, gdy organ wzywał go w trybie art. 169§1 Ordynacji podatkowej do sprecyzowania żądania, co najmniej alternatywnie winien go zapytać, czy czasem jego intencją nie było objęte żądanie także co do przywrócenia terminu do wniesienia odwołań. W tych warunkach nie sposób było uznać, aby żądanie skarżącego zostało wyartykułowane w sposób jasny, chociaż z udzielonej na wezwanie organu odpowiedzi taki wniosek można by było wysnuć. Mimo wszystko, w kontekście jego pierwotnego pisma z dnia 1 kwietnia 2004r., jego odpowiedź nie mogła być dla organu satysfakcjonująca i uprawniać go do wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołań od decyzji wymienionych w jego sentencji. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, powinnością organu podatkowego będzie dokładne określenie, jakiego przedmiotu postępowania dotyczył wniosek skarżącego z dnia 1 kwietnia 2010r. /w trybie przewidzianym w art. 169 Ordynacji podatkowej/. Jednoznaczne i niewątpliwe określenie tej zasadniczej wątpliwości zaistniałej w toku rozpoznawanej sprawy, pozwoli w dalszej kolejności na precyzyjne odniesienie się do przywołanych przez skarżącego w jego pismach okoliczności, a zatem stwierdzenie, czy są one prawnie doniosłe z punktu widzenia sprecyzowanego żądania. Należy na koniec jednoznacznie podkreślić, że wyrażone przez Sąd w niniejszej sprawie zapatrywania ograniczały się jedynie do kwestii proceduralnych, które miały przesądzający wpływ na wynik rozpoznawanej sprawy. Stwierdzona wadliwość postępowania doprowadziła bowiem do sytuacji, gdy końcowe rozstrzygnięcie nie przystaje w sposób jednoznaczny do treści wniosku zawartego w powołanym piśmie skarżącego. Oznacza to w konsekwencji, że Sąd nie mógł w żaden sposób odnosić się do przesłanki uchybienia terminowi do wniesienia odwołań, bo ta rozpatrywana być może jedynie w konkretnym stanie faktycznym. Prawnie istotnych okoliczności faktycznych sprawy nie można natomiast zrekonstruować w oparciu o dotknięty brakami wniosek skarżącego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.