I SA/Lu 836/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości postanawia - odmówić zmiany prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 14 października 2013 r., sygn. akt I SO/Lu 1/13 w części odmawiającej stronie skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. POSTANOWIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 14 października 2013 r., sygn. akt I SO/Lu 1/13 odmówił skarżącej spółce przyznania zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że spółka nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego. Zaznaczył, że skarżąca posiada znaczny majątek, w skład którego wchodzą nieruchomości, budynki i budowle oraz urządzenia techniczne i maszyny i nie zostały podjęte czynności realnie zmierzające do likwidacji jej majątku. . Wobec niewniesienia zażalenia orzeczenie to uprawomocniło się z dniem 12 listopada 2013 r. Następnie w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, skarżąca ponownie wniosła o przyznanie prawa pomocy ograniczając żądanie do zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku tym powtórzyła informacje zawarte w uprzednio złożonym wniosku, a nadto dodała, że w dwóch innych postępowaniach prowadzonych na skutek jej skarg przed tutejszym Sądem zostało przyznane jej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzupełnieniu wniosku złożyła również zaświadczenie banku –oddział w L. - wskazujące na zajęcia komornicze rachunku na łączną kwotę 107.323,01 zł oraz brak "możliwości kredytowania ze względu na występujące zajęcia egzekucyjne na rachunku". Rozpoznając wniosek Sąd zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: "ppsa") strona może się ubiegać o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ppsa). Zgodnie zaś z art. 246 § 2 pkt 2 ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych, o które ubiega się w rozpoznawanej sprawie skarżąca może zostać przyznane osobie prawnej, o ile wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem wykazać istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów, oświadczeń oraz twierdzeń musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania. Rozważając zasadność wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych zaakcentować należy, że strona skarżąca skorzystała już z możliwości złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Kwestia przyznania skarżącej prawa pomocy w tym w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych była już przedmiotem rozpoznania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który wniosek ten prawomocnie oddalił postanowieniem z dnia 14 października 2013 r., sygn. akt I SO/Lu 1/13. W odniesieniu do takiego stanu rzeczy zastosowanie ma art. 170 ppsa, który stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wspomniana moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2006, s. 365). Powyższe nie wyklucza jednak możliwości ponownego ubiegania się przez stronę o przyznanie prawa pomocy, z tym jednak wyjątkiem, iż rozpatrzenie takiego wniosku następuje w trybie art. 165 ppsa. Stosownie do tego przepisu postanowienia niekończące postępowania w sprawie (a do takich należy rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy) mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Innymi słowy odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym prawomocnym postanowieniu może wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie, która nastąpiła po tym, jak sąd rozstrzygnął pierwszy wniosek strony w tej materii. Tym samym bez zmiany okoliczności sprawy nie można uchylić ani zmienić prawomocnego postanowienia. Przez zmianę okoliczności sprawy, należy zaś rozumieć zmianę okoliczności faktycznych, które legły u podstaw poprzednio wydanego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia rozstrzygającego o odmowie przyznania prawa pomocy należy założyć, że będą to nowe okoliczności świadczące o tym, iż sytuacja materialna wnioskodawcy uległa pogorszeniu w stosunku do stanu istniejącego w dacie wydania tegoż postanowienia, co wnioskodawca musi w sposób wiarygodny i rzetelny wykazać. Z wykładni art. 165 ppsa wynika więc, że w postępowaniu wywołanym kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy Sąd nie zajmuje się już ponowną oceną tych samych okoliczności i argumentów, co przy rozpatrywaniu pierwszego wniosku. Jego zadanie sprowadza się do porównania sytuacji zakreślonej w dwóch wnioskach, następnie oceny, czy nastąpiła istotna zmiana okoliczności, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi na to pytanie do zdecydowania, czy zmiana ta uzasadnia zmianę prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie (zob. post. NSA, sygn. akt I FZ 146/13, LEX nr 1320363, czy I FZ 130/13, LEX nr 1320361). Uwzględniając powyższą argumentację oraz treść kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy i załączonych do niego dokumentów, Sąd stanął na stanowisku, że wniosek ten będący w istocie wnioskiem o zmianę prawomocnego postanowienia tutejszego Sądu z dnia 14 października 2013 r. nie zasługuje na uwzględnienie. Innymi słowy skarżąca nie wykazała, aby nastąpiła zmiana jej sytuacji majątkowej, która powodowałaby brak możliwości poniesienia przez nią kosztów sądowych. Głównym argumentem strony w ponownie złożonym wniosku jest okoliczność przyznania jej w innych prowadzonych przed tutejszym Sądem postępowaniach prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Jak wskazała miało to miejsce w sprawach oznaczonych sygn. akt I SA/Lu 108/12 i sygn. akt I SA/Lu 55/13. W kontekście powyższego wskazać należy, że sąd administracyjny (ani referendarz sądowy) orzekając w danej sprawie nie jest związany orzeczeniami sądów wydanymi w zakresie innych spraw. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że w każdej indywidualnej sprawie sąd rozpoznający sprawę samodzielnie rozstrzyga, czy istnieją podstawy do przyznania stronie prawa pomocy i o jej zakresie. Przyjęcie zasady, że sąd jest związany faktem przyznania stronie prawa pomocy w innym postępowaniu sądowym czy administracyjnym, spowodowałoby przeniesienie oceny przesłanek do udzielenia stronie prawa pomocy z sądu rozpoznającego sprawę na inny organ (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 18 sierpnia 2005 roku, sygn. akt II SA/Bk 132/05, Lex nr 173755). Tym samym przyznanie prawa pomocy skarżącej w określonym zakresie w jednej sprawie nie przesądza o konieczności przyznania tego prawa w pozostałych sprawach (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2004 roku, sygn. akt OZ 438/04, niepubl). W ocenie Sądu, również okoliczność otrzymania zaświadczenia z banku o braku "możliwości kredytowania ze względu na występujące zajęcia egzekucyjne na rachunku" nie przemawia za uwzględnieniem wniosku i zmianą prawomocnego postanowienia. Po pierwsze złożone zaświadczenie w istocie nie wskazuje, czy skarżąca składała wniosek o udzielenie kredytu lub pożyczki, w jakiej wysokości, na jaki cel i jakiego typu i że wniosek ten nie został uwzględniony. W istocie przedłożone zaświadczenia z dnia 7.08.2013 r. i 3.12.2013 r. z jednego banku świadczą jedynie o tym, że konto skarżącej w tym banku jest zajęte, co podlegało już ocenie Sądu, gdyż zaświadczenie z dnia 7.08.2013 r. zostało przedłożone do pierwotnego wniosku. Natomiast brak możliwość kredytowania (zaświadczenie z dnia 3.12.2013 r.), zdaniem Sądu, odnosić należy do braku możliwość korzystania przez stronę z tzw. debetu, czyli środków, które bank oddaje do dyspozycji właścicielowi konta ponad to, co posiada na koncie. Ponadto, niczym nie poparte pozostają twierdzenia skarżącej zawarte w uzasadnieniu wniosku, że "żaden bank nie wyrażą zgody na udzielenie kredytu z powodu obciążanej przez urząd Gminy hipoteki" . Dla oceny zasadności wniosku skarżącej i zaistnienia nowych okoliczności, najważniejsze jednak pozostaje, że skarżąca posiada znaczny majątek, w skład którego wchodzą nieruchomości, budynki i budowle oraz urządzenia techniczne i maszyny. Skarżąca nie wykazał, że majątek ten w ostatnim czasie uległ większemu uszczupleniu. Biorąc samo to pod uwagę, możnaby poprzestać na wskazaniu, że zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości, w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 20 października 2004 r., sygn. akt FZ 454/04, niepubl). Ponadto w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że sposób w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek, nie może mieć wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na uiszczenie wpisu. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki (por. postanowienie NSA z dnia 30 sierpnia 2005 r., sygn. akt I OZ 835/05 oraz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2006, s. 556). Oceny tej nie zmienia fakt ustanowienia na nieruchomościach strony hipotek przymusowych, albowiem hipoteka w żaden sposób nie ogranicza możliwości władania nieruchomością. Zajęcie majątku nie jest bowiem równoznaczne z tym, że skarżąca z tytułu jego posiadania nie może uzyskać żadnych środków pieniężnych, gdyż może na skutek podjęcia określonych działań czerpać z nich pożytki, szczególnie jeśli uwzględnić charakter posiadanych gruntów. Konkludując w świetle powyższego nie można uznać, że we wniosku z dnia 28 listopada 2013 r. skarżąca wykazała zmianę okoliczności sprawy w zakresie jej sytuacji materialnej, której rozmiary skutkowałyby koniecznością zmiany prawomocnego postanowienia Sądu z dnia 14 października 2013 r. W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 2 pkt 2 ppsa, orzekł jak w sentencji.