I SA/Lu 84/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. Ł. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi E. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 2009 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 6 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Lu 84/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę E. Ł. na decyzję organu wskazaną w rubrum niniejszego orzeczenia. Następnie skarżąca wniosła o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku i wystąpił o ustanowienie doradcy podatkowego w osobie I. S. W motywach wniosku podniosła, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z synem (ur. 2005 r.), utrzymując się z uprawy gruntów rolnych (1.300 zł), których powierzchnia wynosi 19 ha, alimentów na syna (1.000 zł) oraz dochodu z najmu (505 zł), co daje miesięczną kwotę dochodów na poziomie 2.805 zł. Majątek skarżącej stanowi oprócz wskazanych nieruchomości rolnych dom o pow. 140 m2 oraz środki pieniężne w wysokości 37.300 zł. Ponadto dodała, że posiada do spłaty zaległość podatkową w kwocie 147.975 zł (plus odsetki), co nie pozwala jej na poniesienie kosztów związanych ze sporządzeniem skarg kasacyjnych i reprezentowaniem jej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Referendarz sądowy rozpoznając przedmiotowy wniosek zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej "p.p.s.a.", stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku skarżącej należy podnieść, iż w myśl zasady sformułowanej w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 § 3 tej ustawy, mogącym obejmować między innymi ustanowienie doradcy podatkowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym kontekście uznano, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania. Referendarz sądowy wziął przy tym pod uwagę fakt, że skarżąca złożyła jednocześnie wnioski o prawo pomocy w tożsamym zakresie jeszcze w 3 sprawach zawisłych przed sądem na skutek wniesionych przez nią skarg. W pierwszym rzędzie podnieść trzeba, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.) i dlatego jego zastosowanie powinno sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z.1, poz. 8). Tymczasem sytuacja taka nie ma w niniejszej sprawie miejsca. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżąca posiada stały dochód z uprawy gospodarstwa rolnego oraz najmu. Otrzymuje również alimenty na dziecko i ma w pełni zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe. Nie bez znaczenia jest również fakt posiadania majątku znacznej wartości (dom w L. o pow. 140 m2 oraz nieruchomości rolne o pow. 19 ha). Dodatkowo, co najistotniejsze skarżąca posiada wolne środki pieniężne w kwocie 37.300 zł, która to kwota już sama w sobie umożliwia pokrycie pełnych kosztów sądowych związanych nie tylko z niniejszym postępowaniem lecz postępowaniem we wszystkich czterech sprawach. Z punktu widzenia prawa pomocy nie jest przy tym ważne na jaki cel wnioskodawca chce przeznaczyć swoje oszczędności bowiem oznaczałoby to zaakceptowanie nieuzasadnionego przerzucenia obowiązku strony w partycypowaniu w kosztach postępowania na Skarb Państwa (vide: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 2 października 2012 r., sygn. akt I OZ 731/12 i z dnia 4 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1086/11, niepubl.). Niejako na marginesie należy dodać, że w obecnych warunkach koszt sporządzenia skargi kasacyjnej przez przeciętnego profesjonalnego pełnomocnika nie jest zbyt wysoki (wszystkie cztery sprawy dotyczą podatku od towarów i usług w związku z prowadzoną działalnością w zakresie obrotu nieruchomościami). Poniesienie przez skarżącą kosztów zastępstwa procesowego nie uszczupli więc w sposób znaczny zgromadzonych przez nią oszczędności. Konkludując, instytucja prawa pomocy przewidziana została celem zapewnienia realizacji prawa do sądu osobom ubogim. Tymczasem trudno zgodzić się, aby skarżąca do osób takich się zaliczała. Należy tu zwrócić uwagę na miesięczny dochód jej rodziny, stan majątku oraz wysokość oszczędności, które to okoliczności jako kluczowe zostały wzięte pod uwagę w toku rozpoznania niniejszego wniosku. Jednocześnie dodania wymaga, iż skarżąca poniosła dotychczas wszystkie koszty postępowania związanie z wniesieniem skarg, co dodatkowo wskazuje na zdolności finansowe skarżącej w poniesieniu pełnych kosztów postępowania we wszystkich sprawach bez uszczerbku w koniecznych potrzebach jej i rodziny. Mając na uwadze wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.