I SA/Lu 846/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz,, WSA Halina Chitrosz (sprawozdawca), Protokolant Stażysta Paulina Zając, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 marca 2011 r. sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 września 2010r., Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że odwołanie Syndyka Masy Upadłości M. W. od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 20 kwietnia 2010 r., znak: [...] - w sprawie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 rok w kwocie 137.227 zł wniesione zostało z uchybieniem terminu. W jego uzasadnieniu podano, że odwołanie od decyzji organu I instancji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej wpłynęło do organu odwoławczego w dniu 23 czerwca 2010 r. Postanowieniem z dnia 3 września 2010 r., Dyrektor Izby Skarbowej odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od w/w decyzji, stwierdzając, iż nie zaistniała przyczyna, niezawiniona przez stronę, która uprawdopodabniałaby brak winy w jego uchybieniu. Stosownie do przepisu art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej oraz pouczenia zawartego w treści decyzji organu pierwszej instancji odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Organ odwoławczy podkreślił, iż przewidując 14-dniowy termin do wniesienia odwołania od decyzji organu podatkowego pierwszej instancji, Ordynacja podatkowa nakłada jednocześnie na niego obowiązek badania, czy termin ten został zachowany, a w przypadku uchybienia terminowi - obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego to uchybienie. Z akt sprawy wynika, że Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej przeprowadził postępowanie podatkowe w zakresie określenia M. W. (działającemu na jego rzecz syndykowi) zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r. W dniu 23 kwietnia 2010 r., w trybie art. 148 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej skutecznie doręczono syndykowi ww. decyzję, która zawierała pouczenie o możliwości wniesienia odwołania w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. Termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 7 maja 2010 r. Odwołanie zostało sporządzone w dniu 23 czerwca 2010 r., natomiast nadane dopiero w dniu 23 lipca 2010 r. w Urzędzie Pocztowym, o czym świadczy data stempla pocztowego, tj. 77 dni po upływie w/w terminu. Organ odwoławczy podkreślił, iż uchybienie terminu do wniesienia odwołania jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia, nie ma innej możliwości, niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu. Od tego postanowienia, Syndyk Masy Upadłości M. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, nazywając ją "skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 16 września 2010 r., nr [...] wydaną w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania". Wnosząc o uchylenie tego rozstrzygnięcia, powtórzył argumentację zawartą we wniosku o przywrócenie terminu, dodając, iż zaistniałe okoliczności, w szczególności zaś przebywanie M. W. w warunkach izolacji więziennej spowodowały, iż dopełnienie obowiązku wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 20 kwietnia 2010 roku, wymagało znacznej ilości czasu. Nie zgadzając się ze stanowiskiem organu odwoławczego, syndyk powołał się na informację uzyskaną od M. W., z której wynikało, iż dokumentacja jego firmy zaginęła wskutek działań Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a nadto wyraził pogląd, iż upadły powinien mieć prawo do wypowiedzenia się i zajęcia stanowiska w sprawie. Jego zdaniem, w związku z przedstawionymi okolicznościami, w sytuacji, gdy dopełnił on wszelkich aktów staranności, nie można mu przypisać niedbalstwa. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Rozpoznając sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim poza kwestią sporną pozostaje, że stosownie do art. 144 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535 ze zm.), jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. Postępowania te syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym (art. 160 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego). W orzecznictwie prezentowany jest pogląd (tak m.in. NSA w postanowieniu z 19 lutego 2008 r., I FSK 1736/07), że legitymację syndyka określa się, jako tzw. legitymację formalną lub jako podstawienie (substytucja) procesowe. Prowadzenie sporu przez syndyka odbywa się, więc na rzecz upadłego (stosownie do art. 160 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego). Użyte w art. 144 ust. 2 Prawa upadłościowego i naprawczego wyrażenie, iż postępowania dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone "jedynie" przez syndyka lub przeciwko niemu oznacza, że upadły będąc stroną w znaczeniu materialnym, pozbawiony jest legitymacji formalnej do występowania w tych postępowaniach (tak również NSA w wyrokach: z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt FSK 2449/04, Palestra 2007/3-4/291 z 22 marca 2005 r., sygn. akt FSK 1622/06, niepublik. z dnia 19 lutego 2008 r. , sygn. akt I FSK 1736/07, niepublik.). Syndyk, zatem legitymowany jest również do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności procesowej. Stosownie do art. 228§1 pkt. 2 Ordynacji podatkowej, organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Treść tego przepisu, wskazuje wyraźnie, iż stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Każde, nawet nieznaczne przekroczenie terminu stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie. Tym samym, organ podatkowy, wobec nieuwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu nie tylko jest uprawniony, lecz wręcz zobowiązany do wydania postanowienia na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, jak trafnie podkreśla organ odwoławczy, jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia nie może on przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Nie jest to zależne od jego swobodnego uznania, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Każde, nawet nieznaczne, przekroczenie terminu zobowiązuje organ odwoławczy do wydania postanowienia w trybie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Okoliczności przywołane w skardze, mające wskazywać na brak winy skarżącego w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania, nie mogą mieć znaczenia w niniejszym postępowaniu. Zostały one rozważone w sprawie dotyczącej wniosku o przywrócenie terminu, zakończonej wydaniem postanowienia dnia 3 września 2010 r. Nie stwierdzając, zatem podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U.Nr 153, poz.1270 z późn. zm.), ją oddalił.