I SA/Lu 882/96

WyrokWSA w Lublinie1997-04-04

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odpis na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych, który nie został wpłacony na wyodrębniony rachunek bankowy, może zostać zaliczony do kosztów uzyskania przychodu w podatku dochodowym od osób prawnych za dany rok podatkowy?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że odpis na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych może zostać zaliczony do kosztów uzyskania przychodu tylko wtedy, gdy został dokonany zgodnie z przepisami ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, co obejmuje nie tylko samo naliczenie odpisu, ale także faktyczną wpłatę środków na wyodrębniony rachunek bankowy. Brak wpłaty na taki rachunek uniemożliwia zaliczenie odpisu do kosztów uzyskania przychodu w danym roku podatkowym.
Stan faktyczny
Spółka z o.o. zaliczyła do kosztów uzyskania przychodu odpis na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych za 1994 r., nie dokonując wpłaty na wyodrębniony rachunek bankowy. Organ podatkowy uznał, że spółka zaniżyła dochód do opodatkowania, ponieważ brak wpłaty na rachunek uniemożliwia zaliczenie odpisu do kosztów. Spółka argumentowała, że przepisy były nieprecyzyjne i dopiero późniejsze pisma Ministerstwa Finansów wyjaśniły obowiązek posiadania rachunku. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

skargę oddala w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 1994 r. Zaskarżoną decyzją z dnia 14.06.1996 r. (...) na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa, art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 4 marca 1993 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych oraz art. 1, 7, 12 ust. 1, 15 ust. 1 i 4, 16 ust. 1 pkt 9, 18 ust. 1, 19 i 27 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych Izba Skarbowa w R., po rozpatrzeniu odwołania Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Usługowo-Handlowego "I." Spółka z o.o. w R. od decyzji Drugiego Urzędu Skarbowego w R. (...) z dnia 19.02.1996 r. w sprawie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 1994 r. w kwocie 73.704,40 zł - utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. Izba Skarbowa w uzasadnieniu swojej decyzji wskazała, iż w toku postępowania podatkowego wykazane zostało, iż PPUH "I." Spółka z o.o. w R. w wyniku zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu kwoty 59.794.400 st. zł stanowiącej odpis na fundusz świadczeń socjalnych bez dokonania wpłaty na wydzielony rachunek bankowy, zaniżyła dochód do opodatkowania za 1994 r. o kwotę 23.920.000 st. zł. Spółka za 1994 r. dokonała naliczenia zakładowego funduszu świadczeń socjalnych w wysokości 100.299.400 zł. Nie posiadając wyodrębnionego rachunku bankowego spółka nie dokonała wpłat naliczonego odpisu, czym naruszyła art. 12 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych. W ciągu 1994 r. spółka dokonała wydatków z ZFŚS na kwotę 40.505.000 zł. Kwoty 59.794.400 zł /100.299.400 - 40.505.000/, w myśl art. 16 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, nie można było uznać za koszt uzyskania przychodu. Dla celów podatku dochodowego warunkiem uznania odpisu za koszty uzyskania przychodu określonym w art. 16 ust. 1 pkt 9 ustawy jest nie tylko dokonywanie odpisów /czynność o charakterze rachunkowym/ lecz również faktyczne dokonanie wpłaty na wyodrębniony rachunek bankowy. Przesądza o tym zapis ustawowy ww. przepisu, w którym ustawodawca uznaje za koszty uzyskania przychodu odpisy i wpłaty, a nie odpisy lub wpłaty na fundusz. Uznanie naliczonego odpisu na fundusz za koszt uzyskania przychodu następuje w momencie przelania środków finansowych na wyodrębniony rachunek bankowy ZFŚS do wysokości dokonanego odpisu. W skardze na decyzję Izby Skarbowej w R. do Naczelnego Sądu Administracyjnego PPUH "I." Spółka z o.o. w R., powołując się na art. 196 par. 1, art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 Kpa, wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania, a nadto zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, iż niewydatkowana w 1994 r. kwota 59.794.400 zł zgodnie z art. 11 ustawy o ZFŚS, przeszła na rok 1995. Kwota ta nie została wyodrębniona na specjalnym rachunku bankowym w 1994 r., bowiem brak było przepisów jednoznacznie obligujących do gromadzenia środków na odpis pod warunkiem uznania ich za koszt uzyskania przychodu. Dopiero Ministerstwo Finansów w piśmie z dnia 16.02.1995 r. wyjaśniło swoje stanowisko w tej kwestii i Spółka utworzyła rachunek świadczeń socjalnych, przekazując kwotę 6.715,50 zł tytułem niewykorzystanego funduszu socjalnego za 1993 r. i 1994 r. Ustawa o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych była dość nieprecyzyjna i nowelizowano ja trzykrotnie. Dopiero w noweli z dnia 2.02.1996 r. zmieniono brzmienie ust. 2 pkt 2, który uiścił pojęcie rocznego odpisu podstawowego. Poszerzony został też art. 6 ustawy informujący o obciążeniu kosztów zakładu pracy odpisami. Krzywdząca jest więc decyzja korygująca zeznanie podatkowe złożone w wyniku nieprecyzyjnie sformułowanych przepisów prawa, a nie błędnej jego interpretacji. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w R. wnosiła o oddaleniu skargi, podtrzymując argumentację zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi, zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna, bowiem wbrew jej wywodom zaskarżona decyzja nie narusza przytoczonych w skardze przepisów prawa materialnego. Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 grudnia 1993 r. nie uważa się za koszty uzyskania przychodów odpisów i wpłat na różnego rodzaju fundusze tworzone przez podatnika; kosztem uzyskania są jednak podstawowe odpisy i wpłaty na te fundusze, jeżeli obowiązek lub możliwość ich tworzenia w ciężar kosztów określają odrębne ustawy. Tak więc za koszt uzyskania przychodów należy uznać odpis na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych uregulowany ustawą z dnia 4 kwietnia 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, jeżeli odpis ten dokonany został zgodnie z przepisami tej ustawy, do której odsyła art. 16 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych /"odrębne ustawy"/. Zgodnie bowiem z art. 6 ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych odpisy i zwiększenia", o których mowa w art. 5 obciążają koszty działalności zakładu pracy. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ww. ustawy - "fundusz tworzy się z rocznego odpisu podstawowego, naliczonego w stosunku do przeciętnej liczby zatrudnionych". Coroczny odpis podstawy jest to odpis na fundusz naliczony w I kwartale roku kalendarzowego lub w I kwartale działalności nowo utworzonego zakładu pracy w wysokości określonej art. 5 - art. 2 pkt 2 ustawy. Środki funduszu są gromadzone na odrębnym rachunku bankowym - art. 12 ww. ustawy. Bezsporne jest, iż w 1994 r. skarżąca spółka w ogóle nie dysponowała rachunkiem bankowym utworzonym w celu gromadzenia środków finansowych na odpis, o jakim mowa w ww. przepisach prawa. Nie przelała też do końca roku podatkowego 1994 żadnych środków na ten fundusz. Wysokość odpisu podstawowego w 1994 r. była więc jedynie deklaracja o gromadzeniu środków w tej wysokości na fundusz. Przepisu art. 16 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie sposób interpretować w oderwaniu od wszystkich przepisów tej ustawy, a zwłaszcza reguł odnoszących się do pojęcia kosztów uzyskania przychodu. Powiązanie tworzonego odpisu z kosztami uzyskania przychodów w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych a więc ustawie odnoszącej się do obowiązku podatkowego określonej grupy podmiotów, nakazuje stosowanie reguł interpretacyjnych tej ustawy. Wprawdzie ustawa w sposób bardzo ogólny definiuje pojęcie kosztów uzyskania przychodu, stanowiąc, iż są to koszty poniesione w celu uzyskania przychodu z wyjątkiem wymienionych w art. 16 ust. 1 ustawy, jednak generalną zasadą jest, iż są to koszty wydatkowane w danym roku podatkowym. W powiązaniu z regułą dotyczącą zaliczalności kosztów uzyskania przychodów w czasie interpretacja art. 16 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych w ostateczności wskazuje na prawdziwość zaskarżonej decyzji. W tej sytuacji zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA skutkuje oddaleniem skargi. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło