I SA/Lu 9/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Niezgoda po rozpoznaniu w dniu 27 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu L. W. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 14 lipca 2016 r. o odmowie przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi L. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym p o s t a n a w i a utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z 14 lipca 2016 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Lublinie odmówił przyznania skarżącej L. W. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że referendarz sądowy stwierdził, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie gdyż rodzina skarżącej posiada stałe źródła dochodów, którymi są: uprawa gospodarstwa rolnego o powierzchni 29 ha oraz renta skarżącej. Ponadto rodzina posiada komplet maszyn rolniczych, w tym dwa ciągniki rolnicze, kombajn zbożowy oraz dwa samochody osobowe. Wartość maszyn, w szczególności ciągnika rolniczego, jest bardzo wysoka. W ocenie referendarza sądowego posiadanie gospodarstwa rolnego o takiej powierzchni oraz sprzętu o znacznej wartości nie pozwala uznać strony za osobę ubogą, której należałoby przyznać prawo pomocy w żądanym zakresie. W ustawowym terminie skarżąca, reprezentowany przez pełnomocnika złożyła sprzeciw od opisanego wyżej orzeczenia, wnosząc o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazała, że zaskarżone postanowienie jest krzywdzące i rażąco niesprawiedliwe. Jak podniosła wszystkie posiadanie przez nią środki finansowe pochłaniają wydatki związane z codziennym życiem, co uzasadnia przyznanie wnioskowanego prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej "p.p.s.a.", w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. W dalszej kolejności wskazać trzeba, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmującym np. zwolnienie od opłat sądowych, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi zatem, wyjątek od zasady ich uiszczania, mający zastosowanie jedynie w sytuacjach, gdy jest to konieczne dla zapewnienia stronie skarżącej prawa do sądu. W rozpatrywanej sprawie, w ocenie sądu, referendarz sądowy prawidłowo uznał, że nie zachodzą przesłanki warunkujące przyznanie stronie wnioskowanego prawa pomocy. W pierwszej kolejności należało się zgodzić z twierdzeniem referendarza sądowego, że przedmiotem badania, przy analizie wniosku o przyznanie prawa pomocy, jest całokształt okoliczności związanych z sytuacją materialną wnioskodawcy. Stąd sąd dokonując oceny możliwości strony w zakresie ponoszenia kosztów postępowania sądowego bierze pod uwagę nie tylko sytuację majątkową i dochody wnioskodawcy lecz wszystkich domowników prowadzących wspólne z nim gospodarstwo domowe (por. postanowienie NSA z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt II FZ 84/13 oraz z dnia 10 września 2013 r., sygn. akt I GZ 375/13). Powyższe oznacza, że niezasadne są twierdzenia strony o konieczności uwzględnienie wyłącznie środków jakimi sama dysponuje bez uwzględnienia majątku oraz dochodów pozostałych domowników. Te natomiast z całą pewnością nie pozwalają na zwolnienie strony od kosztów sądowych, których wysokość nigdy nie przekroczy jednorazowo kwoty 100 zł. W sprawie bezspornym jest, że rodzina strony posiada stałe źródła dochodów, którymi są: uprawa gospodarstwa rolnego o powierzchni 29 ha oraz renta skarżącej. Oprócz wskazanych gruntów posiada majątek ruchomy w postaci kompletu maszyn rolniczych, w tym dwa ciągniki rolnicze, kombajn zbożowy oraz dwa samochody osobowe. Wartość tych maszyn jest bardzo wysoka (vide: ewidencja środków trwałych). Słuszne zatem jest stanowisko referendarza sądowego, że posiadanie gospodarstwa rolnego o takiej powierzchni oraz sprzętu o tak znacznej wartości nie pozwala uznać strony za osobę, która zasługuje na zwolnienie od kosztów sądowych. Bez znaczenie przy tym jest, że znaczna część majątku ruchomego należąca do rodziny strony jest przedmiotem umów leasingu lub została nabyta ze środków pochodzących z kredytów, których spłata obciąża budżet rodziny wnioskodawcy. Fakt spłaty zaciągniętych kredytów, nie stanowi przesłanki uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Co więcej, skoro rodzina strony jest w stanie wygospodarować środki na spłatę kredytu, to winna także w ramach prowadzonego wspólnie gospodarstwa domowego wywiązać się z obowiązku poniesienia opłat sądowych, szczególnie gdy ich wysokość jest nieporównywalnie niska w relacji do wysokości obciążeń kredytowych. Poza tym niedopuszczalnym jest by koszty sądowe były stawiane na ostatnim miejscu za wszystkimi pozostałymi kosztami prowadzenia działalności gospodarczej (rolniczej). Mając na względzie powyższe sąd uznał, że prawidłowo referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych z uwagi na brak przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1, § 2 i § 3 p.p.s.a., orzeczono o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.