I SA/Lu 915/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi J. P. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych p o s t a n a w i a 1. przyznać J. P. prawo pomocy poprzez ustanowienie doradcy podatkowego; 2. odmówić przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego z urzędu. W treści wniosku oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Obecnie nie posiada żadnego własnego źródła dochodu, a środki na utrzymanie otrzymuje od matki pobierającej emeryturę. Skarżący jest właścicielem domu jednorodzinnego o pow. 105 m2, budynków rolniczych (stodoła, obora, szopa, budynek gospodarczy), gruntów rolnych o pow. 4,63 ha fiz. (1,83 ha przelicz.) i dwóch samochodów osobowych (citroen xsara i fiat 126p). W zakresie zobowiązań i stałych wydatków skarżący wskazał: opłata za energię elektryczna (140 zł/dwa miesiące), opłata za gaz (54 zł/miesiąc), opłata za telefon (100 zł/miesiąc), ubezpieczenie osobowe (74 zł/kwartał) i majątkowe (400 zł/rok), alimenty dla córki (400 zł/miesiąc), zakup lekarstw i wizyty lekarskie (100 zł/miesiąc), ubezpieczenie samochodów (609 zł/rok), na dowód czego przedłożył stosowne dokumenty. Dodatkowo wyjaśnił, że posiadane grunty oddał w dzierżawę w zamian za równowartość 2 kwintali pszenicy za rok. Referendarz sądowy zważył, co następuje. Rozpoznanie wniosku strony o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i jednocześnie ustanowienie doradcy podatkowego sprowadza się do ustalenia czy w niniejszej sprawie spełniona jest przesłanka określona w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718), dalej: P.p.s.a. Zgodnie bowiem z treścią powołanego przepisu przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym - obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu - może być przyznane gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Pomoc prawna jakiej żąda wnioskodawca jest najszerszą formą pomocy przewidzianej przepisami ww. ustawy i skierowana jest tylko dla tej grupy osób, która nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Będą to osoby, które nie mają jakichkolwiek środków finansowych na pokrycie należności sądowych, a nie takie, dla których pokrycie tych kosztów wiązało by się z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Za osobę taką nie może uchodzić osoba, która posiada możliwość zdobycia środków oraz ma zabezpieczone potrzeby życiowe. Dlatego też w ocenie referendarza sądowego analiza sytuacji życiowej strony skarżącej nie daje podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku w całości. Strona skarżąca spełnia bowiem wyłącznie wymóg warunkujący przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej ustanowienia pełnomocnika (doradcy podatkowego) z urzędu. Rozpocząć należy od wskazania, iż na obecnym etapie postępowania opłaty sądowe sprowadzają się wyłącznie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł. Natomiast pozostałe mogące wystąpić w sprawie koszty sądowe nigdy nie przekroczą jednorazowo kwoty 100 zł. Wysokość wymaganych obecnie kosztów jak i mogących wystąpić w przyszłości nie jest zatem wysoka. Zestawiając tę wartość z sytuacją finansową i majątkową skarżącego brak jest podstaw do uznania, iż jest ona na tyle trudna, aby uniemożliwiała poniesienie wymaganych w sprawie opłat. Jak bowiem wynika z akt sprawy skarżący mimo, iż deklaruje brak własnych dochodów nie wykazał, że ma trudności w utrzymaniu siebie oraz domu. Bezspornym jest, że skarżący opłaca wszystkie zobowiązania z tym związane. Dodatkowo regularnie uiszcza na rzecz córki alimenty w kwocie 400 zł miesięcznie, a nadto zabezpieczył przez złożenie w depozycie przyszłych alimentów w 6-cio miesięcznej wysokości (2.400 zł). Powyższe jednoznacznie wskazuje, że skarżący mimo deklarowanego braku dochodów jest w stanie zdobyć środki niezbędne do prowadzenia niniejszego postępowania sądowego. Tym bardziej jeśli uwzględnić fakt, że skarżący posiada grunty rolne o powierzchni 4,63 ha fiz. mogące w sposób oczywisty stanowić dodatkowe źródło dochodów. Stosownie zaś do tej okoliczności zgodzić należy się z poglądem, że sposób w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek, nie może mieć wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na uiszczenie wpisu. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych. Ponadto, posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych, zwłaszcza w sytuacji, gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden inny sposób nie została ograniczona możność jego zbycia (por. postanowienie NSA z dnia 29 maja 2009 r., sygn. akt I OZ 563/09, LEX nr 574123). Powołane stanowisko na gruncie niniejszej sprawy prowadzi zatem do stwierdzenia, że fakt oddania gruntów w dzierżawę i brak faktycznego dochodu z tego tytułu nie stanowi okoliczności dla potwierdzenia trudnej sytuacji materialnej strony skarżącej, stanowiącej podstawę do przyznania prawa pomocy, lecz potwierdza, że skarżący nie wykorzystuje swych możliwości w uzyskaniu dodatkowych dochodów, w tym również na pokrycie kosztów postępowania chociażby w części. Powyższe skutkuje uznaniem, że skarżący jest w stanie ponieść koszty sądowe. Co przy tym istotne obowiązkiem ubiegającego się o prawo pomocy jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy bowiem traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Z tych względów referendarz sądowy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Za zasadne natomiast oceniający uznał żądanie ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika do reprezentowania strony w przedmiotowym postępowaniu. Analiza sytuacji dochodowej i majątkowej strony wykazała bowiem, iż jakkolwiek jest w stanie ponieść koszty postępowania, to poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru byłoby dla niej niemożliwym do uniesienia ciężarem. Konkludując, w ocenie referendarza sądowego zasadne jest przyznanie stronie skarżącej jedynie prawa pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie doradcy podatkowego, które to koszty, w większym zakresie niż wymagane w niniejszej sprawie koszty sądowe, obciążyłyby budżet domowy strony. Mając na względzie powyższą argumentację, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. postanowiono jak na wstępie.