I SA/Lu 956/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Fita po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. H. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 18 grudnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę J. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 r. Skarżący nie złożył wniosku o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku. W dniu 15 stycznia 2014 r. (data nadania – k. 36) skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, celem wniesienia skargi kasacyjnej. Zarządzeniem z dnia 27 lutego 2014 r. wniosek ten (z uwagi na niezłożenie go w zakreślonym terminie na urzędowym formularzu) pozostawiono bez rozpoznania. Od powyższego rozstrzygnięcia skarżący wniósł zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, które postanowieniem tego Sądu z dnia 21 maja 2014 r. zostało oddalone. Pismem z dnia 23 czerwca 2014 r. (k. - 60) skarżący ponownie wniósł o ustanowienie adwokata z urzędu. Wezwany złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. Postanowieniem z dnia 23 lipca 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Odmowa została uzasadniona tym, że niniejsze postępowanie zostało prawomocnie zakończone przed złożeniem wniosku. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw, podnosząc, że nie złożył wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku na piśmie, ponieważ oczekiwał, że termin rozprawy zostanie cofnięty, zaś akta sprawy zostaną zwrócone do organu celem ich uzupełnienia zgodnie z jego wnioskami. Ponadto zdaniem strony referendarz błędnie uznał, że postępowanie sądowe zostało prawomocnie zakończone w dniu 18 stycznia 2014 r., gdyż przed tą datą został złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy, a postępowanie w zakresie tego wniosku zostało zakończone dopiero postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 2014 r. Po otrzymaniu odpisu tego postanowienia skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, co wskazuje, że postępowanie toczyło się bez żadnej przerwy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Jak stanowi art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 tekst jednolity ze zmianami - zwana dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Złożony przez skarżącego sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy wywołał taki skutek, że Sąd jest zobowiązany ponownie rozpatrzyć wniosek o przyznanie prawa pomocy uwzględniając okoliczności faktyczne i prawne sprawy. Te zaś - zdaniem Sądu - wskazują, że wniosek strony z dnia 23 czerwca 2014 r. nie może zostać rozpoznany merytorycznie. Zgodnie bowiem z art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Z powyższego przepisu wynika, że wniosek ten można złożyć dopóki trwa postępowanie sądowe, a po prawomocnym zakończeniu postępowania - o ile strona zainicjuje jednocześnie nowe postępowanie, które miałoby doprowadzić do wzruszenia prawomocnego orzeczenia (postanowienie NSA z 28 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 745/09, Lex nr 552405). Innymi słowy powołany wyżej przepis wyłącza możliwość skutecznego złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy po uprawomocnieniu się rozstrzygnięcia sądu. Jak wynika z akt sprawy, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 18 grudnia 2013 r. uprawomocnił się w dniu 18 stycznia 2014 r., natomiast przesyłka polecona zawierająca wniosek o przyznanie prawa pomocy, została nadana w dniu 23 czerwca 2014 r., a więc już po zakończeniu postępowania sądowoadministracyjnego. Bez znaczenia przy tym jest, że po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie, toczyło się postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 12 stycznia 2014 r., tj. zgłoszonego jeszcze "w toku postępowania". Złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie ma bowiem wpływu na datę uprawomocnienia się wyroku. W związku z tym datą uprawomocnienia się orzeczenia sądu pierwszej instancji nie będzie data uprawomocnienia się postanowienia w przedmiocie prawa pomocy, lecz data pierwszego dnia po upływie terminu do wniesienia środka odwoławczego (tu: skargi kasacyjnej). Dopiero prawomocne postanowienie o przywróceniu terminu do wniesienia środka odwoławczego od prawomocnego orzeczenia niweczy prawomocność tego orzeczenia. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w postanowieniu.