I SA/Lu 967/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Halina Chitrosz po rozpoznaniu w dniu 31 października 2013r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku rolnego za 2012 r. w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia I. zwolnić J.W. od kosztów sądowych każdorazowo ponad kwotę [...] złotych; II. w pozostałej części wniosek oddalić. W skardze z dnia 25 lipca 2013r. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie wymiaru podatku rolnego za 2012 r. J.W. zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia o majątku i dochodach złożonych na formularzu PPF, akt sprawy oraz dołączonych przez stronę dokumentów wynika, że skarżący jest osobą samotną, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, zamieszkuje w domu o pow. ok. 100 m2, stanowiącym współwłasność z siostrą i bratem. Jeśli chodzi o pozostały majątek to skarżący jest w 1/3 właścicielem gruntu o pow. ok. 3,91 ha fiz., oraz budynków gospodarczych: obory i stodoły. Ze złożonego oświadczenia wynika natomiast, że skarżący nie posiada żadnych zasobów finansowych, jest osobą chorą (usztywnienie biodra, deformacja kolana), posiada orzeczoną bezterminowo II grupę inwalidzką wraz z koniecznością częściowej pomocy osób trzecich w czynnościach codziennych (orzeczenie lekarskie z 27 lipca 1992 r.). Jeśli chodzi o uzyskiwane dochody, to skarżący oświadczył, że otrzymuje świadczenie rentowe w kwocie [...] oraz zasiłki, co łącznie stanowi kwotę [...] miesięcznie. Do stałych miesięcznych kosztów utrzymania skarżący zaliczył opłaty za: wodę, wywóz nieczystości, opał, telefon, energię elektryczną, gaz, ubezpieczenie budynków i motoroweru oraz paliwo, zakup leków i butów ortopedycznych. Na większość wykazanych wydatków skarżący przedstawił stosowne faktury i dowody wpłat. Postanowieniem z dnia 27 września 2013 r. referendarz sądowy zwolnił skarżącego od kosztów sądowych każdorazowo ponad kwotę 50 zł w pozostałej części wniosek oddalił. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł w ustawowym terminie sprzeciw, w którym podniósł, że nie zgadza się ze stanowiskiem zaprezentowanym przez referendarza sądowego. Nadmienił ponadto, że prawo pomocy powinno być mu udzielone we wnioskowanym zakresie poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: W świetle art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) dalej - p.p.s.a., wskutek wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego traci moc, zaś wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu przez sąd. W niniejszej sprawie sprzeciw został wniesiony skutecznie, co oznacza utratę mocy prawnej postanowienia referendarza i konieczność rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez sąd. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z art. 252 § 1 i § 2 p.p.s.a. wynika, że strona wnioskująca o zwolnienie od opłat sądowych powinna we wniosku złożyć oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym niezbędne dla wykazania, że pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym członkowie rodziny nie dysponują środkami ponad niezbędne dla koniecznego utrzymania, czyli że poniesienie przez stronę postępowania opłat sądowych spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego również dla członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Z akt sprawy, a w szczególności z oświadczeń skarżącego zawartych we wniosku oraz oświadczeń dodatkowych wynika między innymi, że skarżący jest wyłącznym użytkownikiem zajmowanego przez siebie budynku mieszkalnego oraz że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe ponosząc wszystkie koszty jego utrzymania. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że uzyskuje dochód w postaci renty i zasiłków stanowiących łącznie kwotę [...]. Posiada również 1/3 udziału w majątku odziedziczonym po matce, w skład którego wchodzą grunty orne oraz grunty zabudowane budynkiem mieszkalnym i zabudowaniami gospodarczymi. Ustalając zatem sytuację majątkową skarżącego należy przyjąć, że uzyskuje on stały miesięczny dochód w postaci renty, ma również zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe. Na marginesie jedynie zaznaczyć można, że posiada także potencjalną możliwość uzyskania dodatkowego dochodu z gospodarstwa rolnego, którego jest współwłaścicielem. Zestawiając powyższe z przedstawionymi przez skarżącego wydatkami związanymi z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych, które wynoszą około [...] miesięcznie sąd doszedł do przekonania, że wniosek o zwolnienie z kosztów postępowania zasługuje na uwzględnienie w części. W ocenie sądu wykazana przez skarżącego sytuacja majątkowa daje podstawy do uznania, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, zwłaszcza mając na względzie, że w tutejszym sądzie toczy się jeszcze sześć innych zainicjowanych przez niego postępowań. Sytuacja materialna skarżącego z pewnością nie pozwala na ponoszenie pełnych kosztów związanych z jego udziałem w tych postępowaniach. Niemniej jednak trzeba mieć na względzie, że przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie musi być postrzegane jako wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez jego strony (por. art. 199 p.p.s.a.). Dlatego też prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na Skarb Państwa. Wskazać ponadto należy, że koszty sądowe ponoszone przez strony postępowania sądowego stanowią dochody budżetu państwa, zwolnienie zatem strony z tych kosztów obciąża pozostałych współobywateli, z ich bowiem środków pochodzą dochody, z których pokrywa się te koszty (por. postanowienie NSA z dnia 28 października 2013 r. sygn. akt II FZ 973/13 dostępne: www.cbois.gov.pl). Dokonując oceny sytuacji finansowej skarżącego w kontekście ustawowych przesłanek zastosowania przepisów o przyznaniu prawa pomocy w zakresie częściowym, sąd doszedł do przekonania, że zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych ponad kwotę [...] i oddalenie wniosku w pozostałej części będzie rozstrzygnięciem najbardziej adekwatnym do przedstawionych okoliczności. Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 260 oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.