I SA/Lu 967/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. spółka z o.o. z siedzibą w Ć. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. spółka z o.o. z siedzibą w Ć. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2010 r. p o s t a n a w i a odmówić zmiany prawomocnego postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 3 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Lu 967/15 odmawiającego stronie skarżącej przyznania prawa pomocy. Referendarz sądowy tutejszego Sądu postanowieniem z dnia 3 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Lu 967/15 odmówił przyznania P. spółka z o.o. z siedzibą w Ć. (dalej jako spółka, strona skarżąca) prawa pomocy w żądanym zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a postanowienie to stało się prawomocne. Następnie spółka wezwana do uiszczenia wpisu od skargi ponownie zwróciła się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych. W złożonym na tę okoliczność wniosku wskazała, podobnie jak za pierwszym razem, że nie zgadza z ustaleniami organów podatkowych, które na chwilę obecną wszczęły egzekucję z majątku spółki, w tym dokonały zablokowania kont bankowych, co spowodowało znaczące utrudnienia w bieżącej działalności spółki. Zwolnienia strony od kosztów pozwoli natomiast na zweryfikowanie stanowiska organów. Spółka wniosła o rozłożenie spornej zaległości podatkowej na raty, czego jednak organ nie uwzględnił. Podniosła również, że kapitał zakładowy spółki wynosi [...] zł, wartość środków trwałych spółki wynosi [...] zł zaś strata z działalności gospodarczej za ostatni rok obrotowy wyniosła [...] zł. Z oświadczenia zawartego na urzędowym formularzu wynika również, że spółka na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku posiadała na jednym rachunku bankowym środki pieniężne w wysokości – (minus) [...] zł, na drugim rachunku kwotę [...]zł, w kasie spółki - [...] zł oraz ponosi miesięczne wydatki na poziomie [...] zł. Rozpoznając wniosek referendarz sądowy zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek ten wolny jest od opłat sądowych. Zgodnie zaś z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych, o które ubiega się w rozpoznawanej sprawie spółka może zostać przyznane takiemu podmiotowi o ile ten wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W orzecznictwie podkreśla się przy tym, że w przypadku osoby prawnej, a taką jest spółka, nie może ona powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (v. postanowienie NSA w Warszawie z dnia 7 października 2014 r., sygn.. akt I GZ 390/14, LEX nr 1550605). Przystępując jednak do rozpoznania przedmiotowego wniosku w pierwszej kolejności wskazać trzeba, że kwestia przyznania skarżącej spółce prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych była już przedmiotem rozpoznania referendarza sądowego tutejszego Sądu, który wniosek ten oddalił postanowieniem z dnia 3 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Lu 967/15. Od rozstrzygnięcia tego strona nie wniosła środka odwoławczego co oznacza, że rozstrzygnięcie to zgodnie z § 3 art. 259 p.p.s.a., ma skutki prawomocnego orzeczenia sądu. Zgodnie zaś z treścią art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wspomniana moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2006, s. 365). Powyższe nie wyklucza jednak możliwości ponownego ubiegania się przez stronę o przyznanie prawa pomocy, z tym jednak wyjątkiem, iż rozpatrzenie takiego wniosku następuje w trybie art. 165 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu postanowienia niekończące postępowania w sprawie (a do takich należy rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy) mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Innymi słowy odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym prawomocnym postanowieniu może wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Tym samym bez zmiany okoliczności sprawy nie można uchylić ani zmienić prawomocnego postanowienia. Przez zmianę okoliczności sprawy, należy zaś rozumieć zmianę okoliczności faktycznych, które legły u podstaw poprzednio wydanego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy należy założyć, że będą to nowe okoliczności świadczące o tym, iż sytuacja materialna wnioskodawcy uległa pogorszeniu w stosunku do stanu istniejącego w dacie wydania tegoż postanowienia, co wnioskodawca musiałby wykazać, zgodnie z regułami, jakimi rządzi się postępowanie w przedmiocie prawa pomocy. Uwzględniając powyższą argumentację oraz treść kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stanął na stanowisku, że wniosek ten będący w istocie wnioskiem o zmianę prawomocnego postanowienia referendarza sądowego tutejszego Sądu z dnia 3 listopada 2015 r. nie zasługuje na uwzględnienie. Podnieść bowiem należy, że treść złożonego obecnie wniosku nie odbiega od treści tego złożonego za pierwszym razem. Nie uległa bowiem jakiejkolwiek znaczącej zmianie sytuacja ekonomiczna spółki. Wręcz przeciwnie zmniejszeniu w stosunku do 2014 r. uległa wysokość straty spółki z prowadzonej działalności gospodarczej. Referendarz sądowy w prawomocnym postanowieniu odmawiającym przyznania prawa pomocy zawarł zaś szczegółową argumentację dotycząca zasad funkcjonowania spółki w obrocie prawnym i możliwości poniesienia przez nią kosztów niniejszego postępowania sądowego i z uwagi na brak nowych okoliczności ocena ta nie może ulec zmianie. W konsekwencji brak jest zdaniem referendarza sądowego podstaw do przyjęcia, że w sprawie doszło do zmiany okoliczności w rozumieniu art. 165 p.p.s.a. uzasadniających przyznanie stronie skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie (w związku z treścią art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). W związku z powyższym, działając na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., przy uwzględnieniu art. 165 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.