I SAB/Lu 13/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Niezgoda, Sędziowie Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz, Asesor sądowy WSA Jakub Polanowski (sprawozdawca), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 lutego 2026 r. sprawy ze skargi J. B. na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Burmistrza Ostrowa Lubelskiego w przedmiocie udzielenia informacji i udostępnienia akt postanawia: I. odrzucić skargę; II. zwrócić J. B. wpis od skargi w kwocie 100 (sto) złotych. J. B. (dalej: skarżąca) pismem z 3 grudnia 2025 r. wniosła skargę do Sądu na bezczynność oraz przewlekłość postępowania Burmistrza Ostrowa Lubelskiego (dalej: Burmistrz, organ) w przedmiocie udzielenia informacji oraz udostępnienia akt spraw podatkowych. Skarżąca wyjaśniła, że zwracała się do Burmistrza o wgląd w akta spraw podatkowych toczących się od roku 1990 do dnia bieżącego dotyczących działek nr ewid. [...], [...] i [...], położonych w obrębie O. oraz sporządzenia z nich notatek, kopii, odpisów. Podniosła, że sprawa z jej wniosku jest prowadzona przez Burmistrza przewlekle od października 2024 r., a organ pozostaje w sprawie bezczynny. Burmistrz kolejnymi pismami z 22 listopada 2024 r., 12 grudnia 2024 r., 11 września 2025 r. informował jedynie stronę o odmowie dokonania żądanych przez nią czynności, o co wnosiła w pismach z 19 listopada 2024 r., 4 grudnia 2024 r., 8 września 2025 r. Organ wyjaśniał przy tym, że skarżąca nie była stroną postępowania w sprawach dotyczących wymiaru podatku za ww. działki w latach 1990-2023, a stroną tych postępowań był posiadacz samoistny nieruchomości S. S., do którego były kierowane decyzje wymiarowe. Jednocześnie organ informował stronę, że przysługuje jej prawo do wglądu w akta sprawy dotyczącej wymiaru podatku za rok 2024. Ponadto wskazała skarżąca, że pismem z 16 września 2025 r. zwróciła się do organu o udzielenie informacji pisemnej, na temat statusu w rejestrach wymiarowych, prowadzonych przez organ podatkowy, jaki posiadał S. S., z uwzględnieniem odpowiedzi na następujące pytania: 1. Czy organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające status rzekomego posiadania samoistnego przez S. S. w odniesieniu do ww. gruntów? 2. Czy organ posiada dokumentację potwierdzającą przeprowadzenie postępowania, o którym mowa w pkt. 1? 3. Czy S. S. przedłożył w organie dokumenty, które mogą świadczyć o jego posiadaniu samoistnym ww. gruntów? Jeśli tak, to o jakiej treści i kiedy? W odpowiedzi na ten wniosek organ skierował do skarżącej pismo z 10 października 2025 r., w którym – jak podkreśliła – nie udzielił satysfakcjonujących ją wyjaśnień. Skarżąca wskazała, że w pismach z 8 lipca 2025 r., 10 września 2025 r., 17 października 2025 r. złożyła ponaglenia na bezczynność i przewlekłość postępowania organu. W związku z tymi zarzutami skarżąca wniosła o stwierdzenie bezczynności Burmistrza w przedmiocie udostępnienia opisanej wyżej informacji i udostępnienia do wglądu akt. Wniosła też o: stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie organu do udzielenia ww. informacji i udostępnienia do wglądu akt, wymierzenie organowi grzywny i zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ opisał obszernie przebieg postępowania w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna z innych przyczyn, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie istotne znaczenie ma ocena skutków wniesienia skargi na bezczynność w zakresie wniosku o udostępnienie do wglądu akt oraz wniosku o udzielenie informacji o sprawach, po rozpatrzeniu tych wniosków przez organ. Problem dopuszczalności wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania już po wydaniu aktu lub podjęciu czynności w postępowaniu, którego dotyczy skarga, był przedmiotem analizy w dwóch uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uchwale z 22 czerwca 2020 r. (II OPS 5/19), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Z kolei w uchwale z 7 marca 2022 r. (II OPS 1/21), Naczelny Sąd Administracyjny wyraził stanowisko, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Istota argumentacji w uzasadnieniach obydwu uchwał opiera się na podstawowej tezie, że wydanie aktu kończącego postępowanie administracyjne – analogicznie po podjęciu czynności materialno-technicznej z zakresu administracji publicznej – skutkuje ustaniem stanu bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jeżeli w dacie wniesienia skargi stan bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania ustał, brak jest przedmiotu sprawy sądowoadministracyjnej, co uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania i skutkuje odrzuceniem skargi. Zdaniem Sądu, nie budzi wątpliwości, że taka sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej. Jak wynika z akt sprawy, Burmistrz pismami z 22 listopada 2024 r., 12 grudnia 2024 r., 11 września 2025 r., odpowiadając na wnioski strony zawarte w pismach z 19 listopada 2024 r., 4 grudnia 2024 r., 8 września 2025 r., poinformował skarżącą o odmowie wydania potwierdzonych za zgodność z oryginałem decyzji podatkowych od 1990 r. do 2023 r., dotyczących działek nr [...], [...] i [...] położonych w obrębie O. i wglądu do akt sprawy dotyczącej przeprowadzonego postępowania dowodowego. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 19 listopada 2024 r. do Urzędu Miejskiego w O. L. wpłynął wniosek skarżącej z prośbą o skopiowanie i potwierdzenie za zgodność z oryginałem decyzji podatkowych od 1990 r., dotyczących działek nr [...], [...], [...] położonych w obrębie O. oraz dokumentacji dotyczącej przeprowadzonego postępowania dowodowego w sprawie posiadania samoistnego ww. działek. Organ wskazywał przy tym na art. 178 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm.; dalej także: o.p.), zgodnie z którym strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, odpisów oraz sporządzania kopii przy wykorzystaniu własnych przenośnych urządzeń. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Przy czym, jak wyjaśnił organ, w świetle art. 178 § 3 o.p. strona może żądać wydania jej kopii akt sprawy lub uwierzytelnionych odpisów akt sprawy albo uwierzytelnienia kopii akt sprawy. Organ powołał też art. 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 2024 r. poz. 1176) podatnikami podatku rolnego są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki, nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami gruntów, a jeżeli grunty znajdują się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego ciąży na posiadaczu samoistnym. Jak wskazał organ, zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z 30 października 2002 r. o podatku leśnym (Dz.U. z 2019 r. poz. 888 ze zm.) podatnikami podatku leśnego, z zastrzeżeniem ust. 2, są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki, nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami lasów, z zastrzeżeniem ust. 3, gdzie wskazano, że jeżeli las znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku leśnego ciąży na posiadaczu samoistnym. Organ wyjaśnił również, że według ewidencji podatkowej prowadzonej przez ten organ podatnikiem za działki nr [...], [...] i [...] położone w obrębie O. dotychczas była osoba fizyczna opłacająca podatek jako posiadacz samoistny. Zgodnie z art. 133 § 1 o.p. stroną w postępowaniu podatkowym jest podatnik, płatnik, inkasent lub ich następca prawny, a także osoba trzecia, o której mowa w art. 110-117c, która z uwagi na swój interes prawny żąda czynności organu podatkowego, do której czynności organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy. W związku z tym organ stwierdził, że skarżąca od 1990 r. nie była stroną postępowania w sprawach dotyczących wymiaru podatku za działki nr [...], [...], [...] położone w obrębie O. . Stroną tych postępowań był posiadacz samoistny nieruchomości. Z tego względu zasadna jest odmowa wydania potwierdzonych za zgodność z oryginałem decyzji podatkowych od 1990 r. i wglądu do akt sprawy dotyczącej przeprowadzonego postępowania dowodowego w sprawie posiadania samoistnego ww. działek. W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, że organ załatwił merytorycznie (odmownie) żądanie skarżącej o wydanie potwierdzonych za zgodność z oryginałem decyzji podatkowych od 1990 r. i wglądu do akt sprawy dotyczącej przeprowadzonego postępowania dowodowego w sprawie posiadania samoistnego ww. działek. Podkreślenia wymaga, że skarżąca domagała się od Burmistrza realizacji uprawnień z art. 178 § 1 o.p., tj. prawa wglądu w akta sprawy oraz sporządzania z nich notatek, odpisów i kopii. Jak wyjaśnił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z 12 września 2008 r., I SA/Lu 163/08 – umożliwienie stronie przeglądania akt (art. 178 § 1 i § 2 o.p.) w każdym stadium postępowania podatkowego jest czynnością materialno-techniczną organu podatkowego. W sytuacji, gdy organ odmawia dokonania tej czynności osobie będącej stroną postępowania (kontrolowanym) wydaje postanowienie na podstawie art. 216 o.p., na które nie służy zażalenie. Podlega ono kontroli instancyjnej (i w rezultacie sądowej) w ramach badania prawidłowości aktu kończącego postępowanie w sprawie przed tym organem podatkowym, stosownie do art. 237 o.p. (z uwzględnieniem art. 239 o.p.). Jeśli natomiast – tak jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie – dokonania czynności umożliwienia przeglądania akt domaga się osoba, co do której organ stoi na stanowisku, że nie jest ona stroną postępowania podatkowego (art. 133 o.p.), wówczas organ, stosownie do art. 126 o.p., informuje pisemnie osobę żądającą o odmowie dokonania tej czynności. W sprawie jest poza sporem, że jak wskazano wyżej, w odpowiedzi na wnioski skarżącej, Burmistrz uznając, że skarżącej nie przysługuje przymiot strony postępowań podatkowych w sprawach dotyczących wymiaru podatku rolnego i leśnego od 1990 r. do 2023 r. za działki nr [...], [...] i [...] położone w obrębie O. , poinformował ją omówionymi wyżej pismami o odmowie możliwości wydania jej potwierdzonych za zgodność z oryginałem decyzji podatkowych od ten okres i wglądu do akt sprawy dotyczącej przeprowadzonego postępowania dowodowego w sprawie posiadania samoistnego ww. działek. Nie można zatem twierdzić, że w dacie wniesienia rozstrzyganej w niniejszej sprawie skargi na bezczynność oraz przewlekłość postępowania organu, to jest w dniu 3 grudnia 2025 r., organ w zakresie żądania skarżącej dotyczącego umożliwienia jej wglądu do akt sprawy pozostawał bezczynny lub prowadził postępowanie w sposób przewlekły. W związku z tym, jak wynika z powołanych wyżej uchwał składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, skoro w dacie wniesienia skargi stan bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania nie istniał aktualnie, brak było przedmiotu sprawy sądowoadministracyjnej, co uniemożliwiało merytoryczne rozpoznanie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz zobowiązywało Sąd do odrzucenia wniesionej skargi. Skarga ta była również niedopuszczalna – z analogicznego powodu – w pozostałym zakresie, to jest co do zarzutu bezczynności i przewlekłości postępowania organu w przedmiocie udzielenia informacji pisemnej dotyczącej statusu w rejestrach wymiarowych, prowadzonych przez organ, jaki posiadał S. S., z uwzględnieniem odpowiedzi na pytania zadane organowi przez skarżącą pismem z 16 września 2025 r., to jest: "1. Czy organ podatkowy kiedykolwiek przeprowadził postępowanie wyjaśniające status rzekomego posiadania samoistnego przez Pana S. S. w odniesieniu do ww. gruntów? 2. Czy organ podatkowy posiada dokumentację potwierdzającą przeprowadzenie postępowania, o którym mowa w pkt. 1? 3. Czy Pan S. S. przedłożył w organie podatkowym jakiekolwiek dokumenty, które mogą świadczyć o jego posiadaniu samoistnym moich gruntów? Jeśli tak, to o jakiej treści i kiedy?". Z akt sprawy wynika, że w odpowiedzi na ten wniosek Burmistrz skierował do skarżącej pismo z 10 października 2025 r., informując ją, że z posiadanej dokumentacji, tj. rejestrów wymiarowych podatków wynika, że S. S. figuruje od drugiego półrocza 1994 r. jako podatnik za działki nr [...], [...] i [...] położone w obrębie O. z tytułu użytkowania tych gruntów. Z uwagi na upływ ponad 30 lat od wpisu S. S. do rejestrów wymiarowych, organ nie jest w stanie wskazać na jakiej podstawie doszło do wpisu tej osoby do rejestru. Na pewno jednak, organ podatkowy nie uwzględniłby S. S. w rejestrach bez uprzedniej weryfikacji przesłanek wpisu. Organ zwrócił uwagę, że wielokrotnie podkreślał w swoich pismach, iż z uwagi na upływ czasu, nie jest już możliwe odtworzenie okoliczności i dowodów uzasadniających wpis do rejestru. Mając na uwadze powyższe, organ stwierdził, że stroną postępowania w sprawach dotyczących wymiaru podatku rolnego i leśnego dotyczącego ww. działek od drugiego półrocza 1994 r. był S. S. i to do niego kierowane były decyzje wymiarowe za te nieruchomości. Organ podkreślił również, że nikt nie zgłaszał organowi roszczeń do powyższych działek, jak również nikt inny nie zadeklarował płatności podatku z tytułu użytkowania tych gruntów. Pierwsze pisma kierowane do organu w sprawie powyższych nieruchomości zostały złożone przez skarżącą w 2024 r., tj. 30 lat po ujawnieniu posiadania samoistnego S. S.. Powyższe oznacza, że organ odpowiadając na opisane żądanie skarżącej udzielił jej informacji wskazującej dane wynikające z posiadanej w zasobach organu dokumentacji w postaci rejestrów wymiarowych podatków rolnego i leśnego. Podkreślenia wymaga, że organ niewątpliwie odpowiedział na pytania skarżącej, aczkolwiek w sposób niezadowalający skarżącej, opierając się na posiadanych informacjach wynikających w szczególności z dokumentów urzędowych, w postaci rejestrów wymiarowych podatków. Nie sposób więc stwierdzić, aby organ uchylił się od udzielenia informacji pisemnej dotyczącej statusu w rejestrach wymiarowych, prowadzonych przez organ, jaki posiadał S. S., czego domagała się skarżąca. W tych okolicznościach nie budzi wątpliwości, że również w tym zakresie, to jest co do udzielenia informacji pisemnej dotyczącej statusu w rejestrach wymiarowych, prowadzonych przez organ, jaki posiadał S. S., z uwzględnieniem odpowiedzi na pytania zadane organowi przez skarżącą pismem z 16 września 2025 r., skarga skarżącej na bezczynność oraz przewlekłość postępowania Burmistrza została wniesiona po udzieleniu przez organ odpowiedzi na jej wniosek. Wobec nieistnienia stanu bezczynności ani przewlekłości postępowania w dacie złożenia skargi, brak było przedmiotu, co do którego Sąd mógłby się wypowiadać merytorycznie w wyroku. Mając na uwadze stanowisko wyrażone w powołanych wyżej uchwałach składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd stwierdzając, że w dacie wniesienia skargi nie istniał już przedmiot sprawy sądowoadministracyjnej, obowiązany był do wydania postanowienia o odrzuceniu skargi, stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (pkt I sentencji postanowienia). Orzeczenie o zwrocie na rzecz skarżącej uiszczonego wpisu od skargi uzasadniał przepis art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt II sentencji postanowienia). Z tych względów, Sąd orzekł jak w postanowieniu.