I SAB/Lu 22/16

Sygn. [...] I SAB/Lu 22/16 P O S T A N O W I E N I E Dnia 16 listopada 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz (sprawozdawca) WSA Krystyna Czajecka-Szpringer Protokolant Referent stażysta Paweł Kobylarz po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2016 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. P. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. w przedmiocie zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za styczeń 2015 r. p o s t a n a w i a I. odrzucić skargę; II. zwrócić na rzecz M. P. kwotę [...]zł z tytułu uiszczonego wpisu od skargi. Sygn. akt I SAB/Lu [...] UZASADNIENIE W skardze M. P. (podatnik) zarzucił Naczelnikowi Urzędu Skarbowego (organ) przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie zwrotu podatku od towarów i usług (VAT) za styczeń 2015 r. W ocenie podatnika organ naruszył: - art. 121 § 1 i § 2, art. 124, art. 125 § 1, art. 284b § 1 i § 2 ustawy Ordynacja podatkowa (Dz.U.2015.613 ze zm. – o.p.); - art. 87 ust. 6 w zw. z ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług (powołanej niżej); - wyrażoną w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.1997.78.483 ze zm.) zasadę demokratycznego państwa prawnego. Domagał się: - zobowiązania organu do zakończenia weryfikacji zwrotu VAT i do dokonania zwrotu zgodnie z deklaracją podatkową w terminie 14 dni od doręczenia organowi odpisu prawomocnego orzeczenia wraz z aktami sprawy; - stwierdzenia, że przewlekłe prowadzenie postępowania ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa; - wymierzenia organowi grzywny w wysokości dziesięciu przeciętnych miesięcznych wynagrodzeń w gospodarce narodowej w roku poprzednim; - przyznania podatnikowi od organu należności w kwocie stanowiącej pięciokrotność wynagrodzeń, o których wyżej; - jak również zasądzenia kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi podatnik wykazywał, że kontrola podatkowa, która stała się powodem przedłużenia terminu zwrotu VAT, jest prowadzona nieefektywnie, czynności podejmowane są w zbyt długich i niczym nieuzasadnionych odstępach czasu i nie zmierzają do wyjaśnienia okoliczności rzeczywiście istotnych dla zweryfikowania deklaracji VAT podatnika. W ocenie podatnika, organ nie tyle wyjaśnia uzasadnione wątpliwości, co poszukuje powodów dla zakwestionowania wykazanego przez podatnika zwrotu VAT. Kontrola toczy się od początku 2015 r. i była kilkakrotnie przedłużana. Jak dotąd nic nie wskazuje na jakiekolwiek nieprawidłowości w działaniach podatnika, tym bardziej na działania ukierunkowane na nadużycie VAT. Podatnik podkreślał, że jego skarga ma na celu zobligowanie organu do zwrotu VAT zgodnie z deklaracją, niezależnie od prowadzenia kontroli podatkowej, skoro organ chce ją prowadzić. Organ, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie. Motywował, że kontrola podatkowa prowadzona jest na podstawie i w granicach prawa, w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Ma na celu ustalenie stanu faktycznego oraz wyjaśnienie wszelkich okoliczności, mogących mieć wpływ na wysokość wykazanej przez podatnika kwoty zwrotu VAT. Zasada szybkości postępowania nie zwalnia organu od obowiązku ustalenia prawdy obiektywnej, a to z kolei wymaga wielu czynności dowodowych, dotyczących drobiazgowych okoliczności faktycznych. W grę wchodzi wielu kontrahentów podatnika w łańcuchach transakcji, zarówno tych bezpośrednich, z którymi podatnik miał kooperować, jak i dalszych, krajowych i zagranicznych. Trzeba wnikliwie, rzetelnie i kompleksowo przeanalizować czy towary opisane w fakturach, jak też w innych dokumentach istotnych z punktu widzenia rozliczenia VAT, rzeczywiście przekraczały granice kraju oraz UE, czy były przedmiotem rzeczywistego obrotu gospodarczego, czy też mamy do czynienia z działaniami o znamionach karuzeli podatkowej, oszustwa podatkowego. Zatem szczegółowe zrekonstruowanie wielowątkowego stanu faktycznego, ze względów obiektywnych, zupełnie niezależnych od organu, wymaga czasu. Rolą organu jest czuwanie, aby nie dochodziło do nadużyć podatkowych przy instrumentalnym wykorzystaniu systemu VAT z nieodwracalnym uszczerbkiem dla interesów fiskalnych państwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, zważył co następuje: Skarga podatnika podlega odrzuceniu. Przede wszystkim trzeba zauważyć, że w sprawie sygn. I SAB/Lu 5/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, postanowieniem z dnia 13 maja 2016 r., odrzucił skargę podatnika na przewlekłe prowadzenie tej samej kontroli podatkowej, o której mowa jest w analizowanej skardze, dotyczącej weryfikacji zadeklarowanego przez podatnika zwrotu VAT za styczeń 2015 r. Sąd w sprawie sygn. I SAB/Lu 5/16 ocenił, że skarga podatnika na przewlekłe prowadzenie kontroli podatkowej nie jest dopuszczalna w świetle treści art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie Dz.U.2016.718 ze zm. – p.p.s.a.). W podstawie prawnej odrzucenia skargi wymienił art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zauważył przy tym, że istotnym problemem podatników - związanym z prowadzeniem kontroli podatkowej, ale także innych postępowań, mających na celu weryfikację rozliczenia podatnika w zakresie podatku VAT (czynności sprawdzające, postępowanie podatkowe, postępowania kontrolne na podstawie przepisów o kontroli skarbowej) - jest przedłużanie terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym. Sąd w powołanej wyżej sprawie motywował, że w ostatnim czasie w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest coraz częściej pogląd, że w stanie prawnym obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r. niedopuszczalna jest skarga na postanowienie organu podatkowego o przedłużeniu terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, jeżeli to postanowienie zostało wydane w ramach kontroli podatkowej, postępowania podatkowego albo postępowania kontrolnego na podstawie przepisów o kontroli skarbowej. Nie oznacza to jednak, że w sytuacji jednoczesnej niedopuszczalności skargi na przewlekłość kontroli podatkowej oraz na wydane w ramach kontroli podatkowej postanowienie organu podatkowego o przedłużeniu terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, podatnik pozbawiony jest ochrony sądowoadministracyjnej, jeżeli organ podatkowy ponad potrzebę, a więc niezgodnie z prawem, przedłuża termin zwrotu nadwyżki podatku. Dopuszczalna jest bowiem skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym. Samo wydanie postanowienia przez organ podatkowy w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki na podstawie nawet prawidłowych przesłanek, ale badanych na początku kontroli podatkowej, nie zapewnia legalności powstrzymywania się ze zwrotem nadwyżki w miarę przebiegu kontroli podatkowej ze względu na jej wyniki, albo ze względu na jej nadmierną długotrwałość. Powyższe postanowienie w sprawie sygn. I SAB/Lu 5/16 zostało zaskarżone przez podatnika. Na dzień orzekania w nin. sprawie skarga kasacyjna podatnika oczekuje na rozpoznanie. W dniu 24 października 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę w sprawie sygn. I FPS 2/16, w myśl której na postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu VAT, wydane w trybie art. 87 ust. 2 zdanie drugie ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U.2011.177.1054 ze zm. - ustawa o VAT), przysługuje zażalenie zgodnie z art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., w przypadku weryfikacji zwrotu VAT w ramach nie tylko czynności sprawdzających, ale również w trybie kontroli podatkowej, postępowania podatkowego bądź postępowania kontrolnego. W motywach powyższej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił m.in., że nie należy wiązać postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu VAT z konkretnych trybem, w jakim organ podatkowy dokonuje weryfikacji deklarowanego zwrotu. Natomiast konieczne jest, aby w takim postanowieniu została zawarta konkretna data, do której termin zwrotu VAT zostaje przedłużony z uwagi na potrzebę weryfikacji jego zasadności, bez względu na tryb czy kolejno wdrażane tryby weryfikacji. Ten czas może być następnie przedłużany mocą dalszych postanowień, ale zawsze do konkretnej daty i oczywiście każdorazowo pod warunkiem, że jest to rzeczywiście uzasadnione okolicznościami danej sprawy. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny, powołując się na zasadę nieszkodzenia błędnym pouczeniem, dał wyraźną wskazówkę, aby zaakceptować złożone wcześniej w odpowiednim terminie wezwania do usunięcia naruszenia prawa (w trybie art. 52 § 3 p.p.s.a.), jako terminowo złożone zażalenia, które powinny zostać przekazane organowi drugiej instancji (powołana uchwała dostępna jest na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego nie jest już aktualny pogląd przyjęty w motywach postanowienia w sprawie sygn. I SAB/Lu 5/16, aby dopuszczalna była skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w sytuacji, w której zwrot VAT jest weryfikowany w toku kontroli podatkowej. Z uchwały w sprawie sygn. I FPS 2/16 wynika bowiem, że data, do której organ jest uprawniony przedłużyć termin zwrotu VAT musi być konkretnie określona w postanowieniu wydanym na podstawie art. 87 ust. 2 zdanie drugie ustawy o VAT. Nie ma przy tym znaczenia w jakim trybie organ podatkowy dokonuje weryfikacji zadeklarowanego zwrotu VAT. W następstwie uzasadniony czas trwania weryfikacji zwrotu VAT, połączony z niedokonywaniem przez organ zwrotu VAT jaki wynika z deklaracji, podlega badaniu i ocenie przez organy podatkowe przy wydawaniu postanowienia przedłużającego termin zwrotu. Postanowienie w tej materii, po wyczerpaniu toku instancji przed organami podatkowymi, podlegać może kontroli sądowej, jeśli podatnik złoży skargę. Należy zatem ocenić, że skarga podatnika w sprawie sygn. I SAB/Lu 5/16, dotycząca przewlekłości kontroli podatkowej, w której organ weryfikuje zasadność zadeklarowanego zwrotu VAT za styczeń 2015 r., jak również skarga złożona w niniejszej sprawie, mająca z kolei za przedmiot przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie weryfikacji zwrotu VAT za styczeń 2015 r., gdy aktualnie zwrot ten jest weryfikowany właśnie w trybie kontroli podatkowej - są skargami w tej samej sprawie. Skoro pierwsza z tych spraw sądowych jest w toku (podatnik złożył skargę kasacyjną), to kolejna skarga podatnika podlega odrzuceniu, na zasadzie art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a., który stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. Bez względu na to czy podatnik w analizowanych okolicznościach określił przedmiot skargi jako przewlekłe prowadzenie kontroli podatkowej, czy przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie weryfikacji zwrotu VAT, gdy weryfikacja taka jest prowadzona właśnie w ramach kontroli podatkowej, w obu tych sytuacjach w istocie mamy do czynienia z zarzutem przewlekłości tej samej procedury i z tym samym dla podatnika skutkiem, jakim jest niedokonanie zadeklarowanego zwrotu VAT. Zatem to w sprawie sygn. I SAB/Lu 5/16 zostanie prawomocnie przesądzone przede wszystkim czy skarga podatnika na przewlekłe prowadzenie kontroli podatkowej, a więc jednocześnie trybu w jakim organ weryfikuje zwrot VAT, jest dopuszczalna. Podatnik przecież w skardze kasacyjnej na postanowienie w sprawie sygn. I SAB/Lu 5/16 wykazuje, że jego skarga jest dopuszczalna i podlega merytorycznemu rozpatrzeniu co do istnienia przewlekłości, skutkującej nieuprawnionym, w przekonaniu podatnika, niedokonywaniem zwrotu VAT w ustawowym terminie. Z powodów omówionych wyżej skarga podatnika w nin. sprawie podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Zwrot wpisu uzasadnia natomiast art. 232 § 1 pkt 1 tej ustawy.