I SAB/Lu 26/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Jerzy Parchomiuk po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. W. na bezczynność [...] postanawia: I. odrzucić skargę; II. zwrócić skarżącej uiszczony wpis od odrzuconej skargi w kwocie [...] Pismem z 30 sierpnia 2017 r. pełnomocnik [...] wniósł "skargę na niewykonanie przez [...] obowiązku wynikającego z prawa". W podstawach prawnych skargi pełnomocnik powołał art. 3 § 2 pkt 4 i art. 53 § 2a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.). Zarzucając organowi naruszenie art. 77 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201, ze zm.; dalej jako: O.p.) pełnomocnik wniósł o zobowiązanie organu do zwrotu kwoty [...]zł oraz z odsetek w kwocie [...]zł w terminie niezwłocznym. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącej podniósł, że decyzją z [...] r. (znak: [...]) [...] we W. określił skarżącej [...] opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości zarządzanych przez [...] w łącznej kwocie [...]zł. miesięcznie począwszy od lipca 2013 r. Spółdzielnia zaskarżyła decyzję Związku do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C., jednak Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Na decyzję Kolegium została złożona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Wyrokiem z 21 listopada 2014 r. (I SA/Lu 344/14) Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium oraz decyzję Związku. Wyrok jest prawomocny. Po uzyskaniu decyzji Kolegium Międzygminny Związek Celowy we W. na podstawie wystawionych przez siebie tytułów wykonawczych i upomnienia do zapłaty wyegzekwował z rachunku Spółdzielni kwotę [...]zł. Pismem z 15 lipca 2015 r. Spółdzielnia wezwała Związek do zwrotu kwot wyegzekwowanych na podstawie decyzji, która została uchylona przez sąd. Związek nie zareagował na wezwanie Spółdzielni. W ocenie pełnomocnika z uwagi na niewykonanie obowiązku wynikającego z prawa w zakresie zwrotu kwot pobranych na podstawie uchylonej przez sąd decyzji skarga jest uzasadniona. W odpowiedzi na skargę, udzielonej pismem z 3 października 2017 r., pełnomocnik Międzygminnego Związku Celowego we W. wniósł o odrzucenie skargi, a w razie nieuwzględnienia tego wniosku – o oddalenie skargi. W ocenie organu trudno jest określić podstawy i przedmiot skargi, z racji tego, że Spółdzielnia jednocześnie skarży się na działanie organu (wskazując przepisy ustawy i nie precyzując tego), a jednocześnie na jego bezczynność (brak zwrotu kwoty). Takie wewnętrznie sprzeczne sporządzenie skargi uniemożliwia organowi odniesienie do niej; trudno ustalić, o co skarżącej chodzi. Jeżeli przedmiotem skargi jest działanie organu, jak stanowi to art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., to skarżąca w ogóle nie wskazuje, o jakie działanie jej chodzi. Tym samym skarga podlega odrzuceniu jako niespełniająca wymogu zawartego w art. 57 § 1 pkt 1 p.p.s.a., ponieważ nie określa aktu organu, którego dotyczy. Jeżeli natomiast przedmiotem skargi jest bezczynność, to skarga również powinna być odrzucona, gdyż nie spełnia wymogu określonego w art. 53 § 2b p.p.s.a., ponieważ skarżąca nie wniosła ponaglenia do organu. Odnosząc się do meritum żądań pełnomocnik organu wskazał, że pobrana opłata była przedmiotem ponownie wydanej decyzji przez Międzygminny Związek Celowy we W. w dniu [...]. (znak: [...]), od której skarżąca wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C.. Decyzją z [...] (znak: [...]) Kolegium uchyliło decyzję organu i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do WSA w Lublinie. Sąd wyrokiem z 20 września 2016 r. (I SA/Lu 198/16) oddalił skargę. Na powyższy wyrok skarżąca wniosła skargę kasacyjną do NSA w Warszawie. Skarga oczekuje na rozparzenie. W ocenie organu nie są spełnione przesłanki z art. 77 § 4 O.p., skoro sprawa opłaty za okres, którego dotyczy skarga jest w ponownym rozpatrywaniu w sądach administracyjnych. Nie można mówić o bezczynności organu, skoro organ nie może rozstrzygnąć kwestii opłaty z uwagi na działania skarżącej (w tym wnoszenie skarg do sądu). Organ rozpatrzył ponownie sprawę i wydał decyzję, nie można więc mówić o braku biegu sprawy. W związku z wątpliwościami co do przedmiotu skargi zarządzeniem z 5 października 2017 r. Sąd wezwał pełnomocnika skarżącej do usunięcia braku formalnego skargi przez jednoznaczne wskazanie przedmiotu skargi, a w sytuacji, gdy przedmiotem skargi miałby być bezczynność organu, do wykazania, że jej wniesienie zostało poprzedzone ponagleniem. W odpowiedzi na wezwanie Sądu, udzielonej pismem z 26 października 2017 r. pełnomocnik skarżącej wskazał, że przedmiotem skargi jest niewykonanie obowiązku przez organ podatkowy czyli Międzygminny Związek Celowy we W.. Skarga nie jest zatem skierowana na bezczynność organu. Z uwagi na niewykonanie obowiązku określonego przepisem prawa skarżącej przysługuje prawo złożenia skargi na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 i art. 53 § 2a p.p.s.a. w każdym czasie. Zatem przedmiotem skargi jest czynność organu podatkowego polegająca na niewykonaniu obowiązku zwrotu podatku. Niewykonany obowiązek wynika wprost z przepisu prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna z innych przyczyn (art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.). W pierwszej kolejności należy ustalić przedmiot skargi do sądu w badanej sprawie. Skierowane do Sądu pismo z 30 sierpnia 2017 r. pełnomocnik Spółdzielni zatytułował jako "skarga na niewykonanie przez organ obowiązku wynikającego z prawa". W konkluzjach skargi pełnomocnik wskazał, że skarga jest uzasadniona "z uwagi na niewykonanie obowiązku wynikającego z prawa w zakresie zwrotu kwot pobranych na podstawie uchylonej przez sąd decyzji". Takie sformułowania jednoznacznie wskazują na wolę zaskarżenia bezczynności organu. Tymczasem w piśmie procesowym z 26 października 2017 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie Sądu co do określenia przedmiotu skargi, pełnomocnik jednoznacznie stwierdził, że skarga nie jest skierowana na bezczynność organu, choć zarazem po raz kolejny wskazał, że przedmiotem skargi jest "niewykonanie obowiązku przez organ podatkowy, czyli Międzygminny Związek Celowy we W.". W ocenie Sądu argumentacja pełnomocnika skarżącej jest wewnętrznie sprzeczna i nielogiczna, a za przedmiot skargi należy uznać bezczynność Międzygminnego Związku Celowego we W. w zakresie zwrotu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, która w ocenie pełnomocnika stanowi nadpłatę w rozumieniu art. 77 § 4 O.p. Do takich wniosków prowadzą okoliczności sprawy podane w skardze i odpowiedzi organu na skargę. Zgodnie z treścią art. 77 § 4 O.p., którego naruszenie zarzuca organowi pełnomocnik skarżącej, w przypadku niewydania nowej decyzji w terminie 3 miesięcy od dnia uchylenia albo stwierdzenia nieważności przez organ podatkowy lub od dnia doręczenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego ze stwierdzeniem jego prawomocności, uchylającego decyzję albo stwierdzającego jej nieważność, nadpłata stanowiąca kwotę wpłaconą na podstawie decyzji uchylonej albo decyzji, której nieważność stwierdzono, podlega zwrotowi bez zbędnej zwłoki. Z wywodów uzasadnienia skargi wynika, że pełnomocnik upatruje naruszenia przez organ powołanego przepisu w tym, że po uchyleniu pierwotnej decyzji w sprawie opłaty, co nastąpiło wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 21 listopada 2014 r., Międzygminny Związek Celowy nie wykonał ciążącego na nim (zdaniem pełnomocnika skarżącej) obowiązku dokonania zwrotu kwoty opłaty za gospodarowanie odpadami, wynikającej z uchylonej przez sąd decyzji. Abstrahując od tego, że pełnomocnik przemilcza fakt, iż w sprawie opłaty została wydana nowa decyzja (z 22 września 2015 r.), ponownie zaskarżona przez Spółdzielnię, treść wywodów skargi ewidentnie wskazuje, że naruszenie obowiązku przez Międzygminny Związek Celowy we W. ma wyrażać się w zaniechaniu zwrotu nadpłaty, a zatem zarzuty dotyczą bezczynności organu. W tej sytuacji sprzeczna z logiką jest próba wykazania, że skarga na niewykonanie obowiązku jest skargą na czynność. Istotą zarzutów skargi jest nie to, że Związek dokonał jakiejś czynności, ale właśnie to, że wbrew obowiązkowi (wg twierdzeń skarżącej) nie dokonał czynności zwrotu nadpłaty opłaty za korzystanie z odpadów. Wobec powyższego jedyną racjonalną opcją jest uznanie, że przedmiotem skargi w badanej sprawie jest bezczynność Międzygminnego Związku Celowego we W. w zakresie zwrotu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, na podstawie art. 77 § 4 O.p. W kwestii dopuszczalności wniesienia skargi na bezczynność organu w zakresie czynności materialno-technicznej zwrotu nadpłaty na podstawie art. 77 § 4 O.p. można odnotować istotną rozbieżność w orzecznictwie. Z jednej strony w orzecznictwie były wyrażane poglądy, że zwrot nadpłaty podatku w przypadku objętym dyspozycjami art. 77 § 4 w zw. z art. 77 § 3 O.p., nie jest czynnością materialno-techniczną, która w przypadku bezczynności organu podatkowego, podlegałaby zaskarżeniu skargą do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (postanowienia NSA z 22 lipca 2008 r., II FSK 709/07, powoływane w odpowiedzi na skargę oraz z 31 marca 2010 r., II FSK 55/10). Z kolei w postanowieniach z 19 września 2013 r. (II FSK 2418/13) i z 23 października 2014 r. (II FSK 2708/14) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd zgoła odmienny, stwierdzając, że zwrot nadpłaty podatku w przypadku objętym dyspozycjami art. 77 § 4 w zw. z art. 77 § 3 o.p. jest czynnością materialno-techniczną, która w przypadku bezczynności organu podatkowego lub przewlekłego prowadzenia postępowania podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Sąd podziela drugie z przedstawionych wyżej stanowisk jako zapewniające realizację podstawowego prawa do sądu jednostki. Wykluczenie dopuszczalności wniesienia skargi do sądu na bezczynność organu podatkowego w sprawie czynności materialno-technicznej zwrotu nadpłaty prowadzi do uniemożliwienia jednostce kwestionowania zachowania organu, który w warunkach opisanych w art. 77 § 4 O.p. nie dokonuje czynności materialno-technicznej zwrotu nadpłaty. Jeżeli organ nie widzi podstaw prawnych do dokonania tej czynności, jednostka powinna mieć zagwarantowane prawo skierowania sporu co do zgodności z prawem takiego zachowania do sądu administracyjnego. Bezczynność organu, o ile rzeczywiście ma miejsce, bezpośrednio dotyka praw tej jednostki. Konkluzja o dopuszczalności wniesienia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu w sprawie zwrotu nadpłaty każe przejść do zbadania zachowania przez skarżącego dalszych przesłanek formalnych dopuszczalności skargi w badanej sprawie. W tym kontekście należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a, skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W badanej sprawie, pomimo wezwania ze strony Sądu, skarżąca nie wykazała, aby przed wniesieniem skargi wniosła ponaglenie do właściwego organu, czyli Międzygminnego Związku Celowego we W.. Wśród dokumentów dołączonych do skargi znajduje się m.in. pismo skarżącej z 15 lipca 2015 r., skierowane do Międzygminnego Związku Celowego we W., jednakże w ocenie Sądu pismo to nie może być potraktowane jako ponaglenie warunkujące wniesienie skargi na bezczynność do sądu. Należy zwrócić uwagę, że pismo jest zatytułowane jako "wezwanie do zapłaty", nie jest w nim w ogóle podnoszona kwestia bezczynności organu, a ponadto powołane podstawy prawne są zupełnie inne niż podnoszone aktualnie w skardze. Skarżąca powołała w piśmie art. 77 § 1 pkt 1 lit. b) O.p., stanowiący w ówczesnym stanie prawnym, że nadpłata podlega zwrotowi w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji o zmianie, uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego. Drugi z przepisów powołanych jako podstawa prawna żądań – art. 78 § 3 pkt 1 O.p. dotyczy kwestii oprocentowania zwrotu nadpłaty. Skarżąca w piśmie z 15 lipca 2015 r. nie powołuje się w ogóle na art. 77 § 4 O.p., który aktualnie stanowi podstawę jej żądań podnoszonych w skardze do sądu. Wobec powyższego należy uznać, że skarżąca nie dopełniła obowiązku poprzedzenia skargi do sądu wniesieniem ponaglenia do skarżonego organu. W tej sytuacji skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna z innych przyczyn, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 53 § 2b p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w punkcie I sentencji. O zwrocie uiszczonego wpisu (bez wezwania sądu) orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.