I SAB/Lu 6/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 23 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi B. B. w przedmiocie bezczynności i przewlekłości Wójta Gminy W. p o s t a n a w i a 1. przyznać B. B. prawo pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Wykazał, że prowadzi jednoosobowe, samodzielne gospodarstwo domowe, zamieszkuje w mieszkaniu o pow. 24 m2, posiada gospodarstwo rolne o pow. 6,68 ha fiz., utrzymuje się z emerytury w wysokości 1.877,69 zł brutto, tj. 1.125,35 zł do wypłaty (potwierdzenie wypłaty/odbioru EPE za sierpień 2013 r.). Posiada majątek ruchomy w postaci ciągnika rolniczego, pługa, rozrzutnika, siewnika, bron oraz nieruchomości - stodoła o pow. 190 m2 oraz obora wraz z budynkiem gospodarczym o pow. 100 m2. Wyjaśnił również, że nie uzyskuje płatności przyznawanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Ponadto dodał, że wspomaga finansowo córkę. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Rozpoznanie wniosku strony o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i jednocześnie ustanowienie adwokata sprowadza się do ustalenia czy w niniejszej sprawie spełniona jest przesłanka określona w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. Zgodnie bowiem z treścią powołanego przepisu przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym - obejmującym zwolnienie od opłat sądowych i ustanowienie adwokata - może być przyznane osobie fizycznej, która wykaże, że uiszczenie jakichkolwiek kosztów postępowania skutkowałoby uszczerbkiem koniecznego utrzymania wnioskodawcy i jego rodziny. Wyjaśnienia przy tym wymaga, że przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, niepubl.). Dlatego też prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, Lex nr 393645). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie analiza przedstawionej sytuacji finansowej skarżącego nie daje podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku w całości. Zdaniem oceniającego skarżący spełnia bowiem wyłącznie wymóg warunkujący przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej ustanowienia adwokata z urzędu. Przede wszystkim należy wskazać, iż do kosztów sądowych na obecnym etapie sprawy należy wyłącznie wpis od potencjalnie wniesionej skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł - § 3 w zw. z § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). W ocenie referendarza sądowego obecna sytuacja finansowe nie jest natomiast na tyle trudna aby uniemożliwiała poniesienie wskazanych kosztów. Przede wszystkim wskazać należy, iż skarżący ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, posiada majątek w postaci nieruchomości rolnej o pow. 6,68 ha fiz. (10,3560 ha przel.), z której może czerpać pożytki oraz 0,58 ha lasu (według nakazu płatniczego na łączne zobowiązanie pieniężne za 2013 r.). W skłąd jego majątku wchodzą również wskazane wyżej maszyny i narzędzia rolnicze. Skarżący ma również zapewnione własne, stałe źródło dochodów w postaci emerytury w kwocie 1.877,69 zł brutto. Co prawda kwota ta uległa zmniejszeniu z uwagi na prowadzoną egzekucję administracyjną, jednakże w dalszym ciągu nie jest na tyle niska, aby uznać, iż uiszczenie przez skarżącego kosztów sądowych w wysokości 100 zł przekracza jego możliwości płatnicze. Skarżący posiada stały co miesięczny dochód, grunty orne o znacznej powierzchni i niezbędne go ich uprawy maszyny i narzędzia. Dlatego też nie można go uznać za osobę rzeczywiście ubogą, która nie byłaby w stanie partycypować chociażby w części w kosztach postępowania sądowego. Znana referendarzowi z urzędu okoliczność oddania w bezpłatne użytkowanie części gruntów rolnych synowi nie stanowi przy tym przesłanki udzielenia prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skarżący bowiem dobrowolnie wyzbył się możliwości czerpania dochodów z tych gruntów, chociażby w postaci odpłatnej dzierżawy. Całkowite zwolnienie strony z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania sądowego jest natomiast przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni natomiast poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy bowiem traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Konkludując, w ocenie referendarza sądowego zasadne jest przyznanie skarżącemu jedynie prawa pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata, które to koszty, w większym zakresie niż wymagane w niniejszej sprawie koszty sądowe, obciążyłyby budżet domowy skarżącego. Natomiast uiszczenie wymaganych na obecnym etapie postępowania kosztów sądowych w wysokości 100 zł nie tylko nie stworzy zagrożenia dla jego egzystencji, ale też uczyni zadość konstytucyjnej zasadzie ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznoprawnych. Mając na względzie powyższą argumentację, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. postanowiono jak na wstępie.