I SO/Lu 2/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Erwin Srebrny po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2005 r. postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy. W dniu 18 kwietnia 2011 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w osobie I.S., która reprezentowała go w dotychczasowym postępowaniu podatkowym. Jednocześnie oświadczył, że na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie pozostaje w stosunku prawnym z żadnym doradcą podatkowym, radcą prawnym, czy adwokatem. Do wniosku skarżący załączył kserokopię zaświadczenia z dnia 12 kwietnia 2011 r. o wysokości wynagrodzenia teścia, kserokopię decyzji ZUS o wysokości emerytury matki oraz zeznanie podatkowe PIT 36L matki skarżącego. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie strony dotyczące przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 ( 2 p.p.s.a.). Stwierdzić należy, że wniosek strony o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie ani w zakresie całkowitym, ani w zakresie częściowym. W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy skarżący podniósł, że jest żonaty, na utrzymaniu ma jedno dziecko, które wychowuje wraz z żoną. Ponadto ciąży na nim obowiązek alimentacyjny względem dwojga dzieci, które pozostają przy ich matce w Niemczech, jednakże nie łoży na ich utrzymanie. Wskazał, że wszelkie oszczędności, na rachunkach bankowych, zgromadzone podczas prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, zostały zajęte przez organ podatkowy. Podał, iż jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, podobnie jego żona, wraz z rodziną zamieszkuje w mieszkaniu należącym do jego ciotki. Stwierdził, że wszelkie wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego pokrywa jego i żony najbliższa rodzina. W dalszej części urzędowego formularza wniosku o prawo pomocy podał, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i niepełnoletnim dzieckiem. Skarżący wykazał, że nie posiada żadnego majątku nieruchomego, jak również jakichkolwiek zasobów finansowych, natomiast posiada samochód [...] (r. prod. 2004) zakupiony na kredyt. Odnośnie majątku żony podał, że posiada nieruchomość rolną o pow. [...] ha, nie przynoszącą dochodów oraz samochód [...] objęty kredytem bankowym. Jednocześnie wyjaśnił, że pozostaje z żoną w rozdzielności majątkowej małżeńskiej. W dalszej kolejności oświadczył, że jego matka K. K. posiada dom, prowadzi firmę handlową (obecnie ponoszącą straty), a ponadto pobiera emeryturę w kwocie [...] zł brutto. Odnośnie majątku rodziców żony oświadczył, iż posiadają oni mieszkanie własnościowe oraz dwa samochody ([...] r. prod. 2002 oraz [...] r. prod. 2005). Ponadto matka żony otrzymuje emeryturę w kwocie [...] zł brutto, zaś ojciec żony uzyskuje wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] zł. Podnieść przede wszystkim należy, że ocena możliwości poniesienia przez stronę wymaganych kosztów jest uzależniona od tego, co zostanie przez stronę wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o nie zatrudnieniu lub nie pozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Oświadczenie strony skarżącej zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz informacje wynikające z nadesłanych dokumentów okazały się niewystarczające do dokonania prawidłowej oceny sytuacji materialnej strony. Wyjaśnienia wymagała kwestia wielkości w ha fizycznych i przeliczeniowych posiadanego przez żonę gospodarstwa rolnego oraz czy pobierała płatności bezpośrednie do w/w gospodarstwa przyznawane przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Potwierdzenia wymagało również czy skarżący jest zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, a ponadto jaka jest wielkość rat kredytowych w związku z dokonanymi przez skarżącego i jego żonę zakupami samochodów. Skarżący ponadto nie podał, jaka jest wielkość miesięcznych wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem gospodarstwa domowego. W związku z powyższym w dniu 27 kwietnia 2011 r. wezwano skarżącego do nadesłania dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń. W odpowiedzi na powyższe, skarżący nadesłał trzy oświadczenia z dnia 19 maja 2011 r.; dwa zaświadczenia z dnia 19 maja 2011 r. odnośnie wielkości gospodarstwa rolnego posiadanego przez jego żonę; zaświadczenie z dnia 20 maja 2011 r. z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa; wezwanie komornika sądowego z dnia 8 września 2010 r. do zapłaty należności; zawiadomieniu o wszczęciu egzekucji z nieruchomości z dnia 8 września 2010 r.; umowę kredytu z dnia 13 listopada 2008 r. na zakup samochodu [...]; umowę kredytu z dnia 30 kwietnia 2010 r. na zakup samochodu [...] wraz z harmonogramem spłat; wyciąg z rachunku bankowego żony za okres od 1 lutego do 30 kwietnia 2011 r. W świetle złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych dokumentów, brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżący wykazał spełnienie przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy w całkowitym, bądź częściowym zakresie. Oceniając możliwości płatnicze skarżącego w pierwszej kolejności podnieść należy, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym oznacza, że ciężar tych kosztów w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Dlatego też instytucja prawa pomocy, powinna mieć zastosowanie do wyłącznie do osób, które pomimo największych starań nie są w stanie uiścić kosztów postępowania ze względu na szczególnie trudną sytuację materialną. Skarżący i jego rodzina mają zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe. Posiadają dwa samochody ([...] i [...], których wartość według dat zakupu wynosi [...]zł i [...]zł). Żona skarżącego posiada gospodarstwo rolne o pow. [...] ha fiz. ([...] ha przel.), z którego dochód, obliczony zgodnie z obwieszczeniem Prezesa GUS z dnia 22 września 2010 r. (MP z 2010 r., Nr 68, poz. 858) wynosi [...] zł rocznie, tj. [...] zł miesięcznie ([...] ha x 1.908 /dochód z 1 ha przeliczeniowego) = [...] zł /dochód roczny : 12 m-cy = [...] zł. W dalszej kolejności należy zauważyć, że nie znalazła potwierdzenia informacja podana przez skarżącego w urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy iż jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Skarżący w nadesłanym na wezwanie oświadczeniu z dnia 19 maja 2011 r., podał bowiem, że ma zawieszoną działalność gospodarczą i nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna. Nie nadesłał również dokumentów potwierdzających, co wykazywał w uzasadnieniu wniosku, że oszczędności posiadane przez niego na rachunkach bankowych zostały zajęte przez organ podatkowy. Zawiadomienie o wszczęciu egzekucji z dnia 8 września 2010 r. dotyczy tylko nieruchomości, położonej w miejscowości R. Analiza oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu wniosku oraz informacji wynikających z nadesłanych dokumentów prowadzi do wniosku, iż skarżący nie jest pozbawiony środków finansowych. Z wyciągu bankowego żony skarżącego wynika, że tylko w miesiącu lutym 2011 r. dokonał on wpłat na konto żony na łączną kwotę [...] zł (w dniu 2 lutego 2011 r. na kwotę [...] zł, zaś w dniu 21 lutego 2011 r. na kwotę [...] zł). Na rachunek ten dokonywane były również wpłaty pieniężne od innych podmiotów gospodarczych (w tym m.in. od firmy matki skarżącego, np. w dniu 28 kwietnia 2010 r. na kwotę [...] zł), jak również od nieustalonych podmiotów, np. 7 marca 2011 r. na kwotę [...] zł, zaś 10 marca 2011 r. na kwotę [...] zł. Z wyciągu tego wynika również, że skarżący posiada karty kredytowe, które spłacane są z rachunku bankowego jego żony, np. w dniu 7 marca 2011 r. spłata karty kredytowej [...] na kwotę [...] zł, w dniu 28 marca 2011 r. spłata karty kredytowej [...] na kwotę [...] zł. Z rachunku bankowego żony dokonywane były również przelewy na konto firmy skarżącego, np. w dniu 21 lutego 2011 r. na kwotę [...] zł, w dniu 23 marca 2011 r. na kwotę [...] zł. Ogółem obroty na rachunku bankowym żony skarżącego za wskazany w nim okres wyniosły [...] zł. Ponadto, analiza wyciągu bankowego żony skarżącego wskazuje, że występuje ona jako prowadząca działalność gospodarczą pod firmą D. K. lub D. F. (nazwisko panieńskie) "[...]" i dokonuje w związku z tym operacji finansowych. O fakcie tym skarżący nie poinformował w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, wręcz przeciwnie, stwierdził, że żona jest osobą bezrobotną. Zaznaczyć przy tym należy, że powoływanie się na okoliczność rozdzielności majątkowej małżeńskiej nie ma znaczenia dla oceny zdolności skarżącego ponoszenia kosztów postępowania. Wbrew stanowisku skarżącego, mimo pozostawania w rozdzielności majątkowej ż żoną, dochody żony należy również brać pod uwagę przy ocenie jego zdolności płatniczych. Przepisy prawa rodzinnego nakładają na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego. Stosownie do art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), zwanej dalej k.r.o., małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy oraz współdziałania dla dobra rodziny. Obowiązek wzajemnej pomocy między małżonkami rozciąga się również na prowadzenie postępowania sądowego. Z obowiązku tego nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej, bowiem w świetle przepisów prawa rodzinnego, rozdzielność majątkowa małżeńska dotyczy zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami, a nie wzajemnych obowiązków małżeńskich (por. postanowienie NSA z 23 lipca 2009r. I FZ 272/09 LEX 552228). Dlatego też rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należało wziąć pod uwagę majątek i dochody małżonki skarżącego. W ocenie referendarza, nie bez znaczenia dla oceny możliwości płatniczych skarżącego jest okoliczność, iż zarówno skarżący, jak i jego małżonka są w stanie spłacać raty kredytów zaciągniętych na zakup samochodów ([...] r. prod 2004 i [...] r. prod. 2006). Wartość tych samochodów według podpisanych umów wynosiła odpowiednio [...] zł i [...] zł, a raty miesięczne w kwietniu 2011 r. odpowiednio [...] zł i [...] zł. Brak jest podstaw aby koszty spłaty takich samochodów uznać za niezbędne koszty utrzymania koniecznego. Za takie koszty można bowiem uznać koszty utrzymania gospodarstwa domowego skarżącego (opłaty za media, żywność, itp.), które według oświadczenia z dnia 19 maja 2011 r. wynoszą ok. [...] zł miesięcznie. Uznanie kosztów spłaty rat kredytowych na zakup samochodów za koszty niezbędne do utrzymania byłoby w takim przypadku przerzuceniem kosztów postępowania na Skarb Państwa i nieuzasadnionym wzbogaceniem majątku osób prywatnych. Reasumując powyższe, stwierdzić należy, iż skarżący nie wykazał, że jego sytuacja materialna i rodzinna uprawnia do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.