II SA/Lu 100/22
WyrokWSA w Lublinie2022-05-24
Skład orzekający: Bogusław Wiśniewski, Grażyna Pawlos-Janusz, Marcin Małek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba rezygnująca z prowadzenia gospodarstwa rolnego w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, której mąż nadal prowadzi to gospodarstwo i czerpie z niego dochody, jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organy błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące świadczenia pielęgnacyjnego. Stwierdzono, że kluczowe jest wykazanie bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między koniecznością sprawowania opieki a rezygnacją z pracy zarobkowej, przy czym zakres opieki musi obiektywnie uniemożliwiać podjęcie zatrudnienia. Sama rezygnacja z prowadzenia gospodarstwa rolnego, gdy jest ono nadal prowadzone przez innego członka rodziny i generuje dochody, nie jest wystarczająca do przyznania świadczenia, jeśli nie wykazano, że opieka faktycznie uniemożliwia podjęcie pracy.Stan faktyczny
Skarżąca M. K. wnioskowała o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką C. W., która została uznana za stale niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia z powodu niespełnienia kryterium wieku powstania niepełnosprawności matki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, mimo uznania wyroku Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego kryterium wieku, utrzymało w mocy decyzję odmawiającą świadczenia, argumentując, że skarżąca nie zrezygnowała faktycznie z dochodów z gospodarstwa rolnego, które nadal prowadzi jej mąż. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca) Asesor sądowy Marcin Małek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 maja 2022 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 8 grudnia 2021 r., znak: SKO.1223/21 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Miasta Tomaszów Lubelski z dnia 7 czerwca 2021 r., znak: RA.4042.75.2.2021; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie na rzecz skarżącej M. K. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z 8 grudnia 2021 r., znak: SKO.1223/21, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) i art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm., dalej: u.ś.r.), po rozpatrzeniu odwołania M. K., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta Tomaszów Lubelski z 7 czerwca 2021 r., znak: RA.404275.2.2021 odmawiającą odwołującej się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką C. W..
Organ odwoławczy ustalił następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Wnioskiem z 18 maja 2021 r. M. K. wystąpiła do Burmistrza Miasta Tomaszów Lubelski o ustalenie prawa doświadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką C. W.. Do wniosku załączyła orzeczenie Lekarza Rzeczoznawcy Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w Lublinie - Placówka Terenowa w Biłgoraju z 9 kwietnia 2003 r., nr [...] o uznaniu C. W. za stale niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji. Wnioskodawczyni dołączyła też oświadczenie, że zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego i pracy w gospodarstwie rolnym w dniu 18 maja 2021 r.
Odmawiając przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego, organ pierwszej instancji powołał się na niespełnienie warunku określonego w art. 17 ust. 1b u.ś.r., tj. niespełnienie przesłanki wieku powstania niepełnosprawności matki.
Kolegium nie podzieliło argumentacji organu pierwszej instancji co do przekroczenia przez matkę skarżącej wieku powstania niepełnosprawności, powołując się w tym względzie na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., K 38/13, w którym stwierdzono, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
Niemniej jednak Kolegium stwierdziło zaistnienie innej przesłanki uniemożliwiającej przyznanie skarżącej wnioskowanego świadczenia.
W toku postępowania odwoławczego Kolegium ustaliło, że oświadczenie o rezygnacji z prowadzenia i zaprzestania pracy w gospodarstwie rolnym wnioskodawczyni dotyczyło gospodarstwa o powierzchni 8,88 ha fizycznych, co stanowi 13,131 ha przeliczeniowych. Profil produkcji rolniczej tego gospodarstwa obejmował produkcję roślinną. Od czasu zaprzestania pracy w gospodarstwie przez skarżącą wszelkie prace związane z jego prowadzeniem wykonuje mąż skarżącej, który pobiera dopłaty bezpośrednie oraz płatności obszarowe [...].
Kolegium stwierdziło, że wnioskodawczyni jest osobą uprawnioną do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., gdyż jest córką (art. 87 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego), na której, stosownie do art. 128 kodeksu, ciąży obowiązek alimentacyjny względem matki. Według Kolegium, okoliczność sprawowania opieki i jej zakres nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką wynika z ustaleń pracownika socjalnego Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Tomaszowie Lubelskim zawartych w kwestionariuszu wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 24 maja 2021 r. Kolegium stwierdziło jednak istnienie negatywnej przesłanki, o której mowa w art. 17 ust. 1 w zw. z art. 17b u.ś.r., uniemożliwiającej przyznanie M. K. wnioskowanego świadczenia.
Według organu odwoławczego, koniecznym warunkiem, jaki musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, jest rezygnacja z pracy zarobkowej lub niepodejmowanie zatrudnienia spowodowane koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Zatem konieczną przesłanką umożliwiającą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z możliwości zarobkowania z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, a zakres wymaganej opieki wyklucza możliwość jednoczesnego wykonywania pracy.
Kolegium podkreśliło, że zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 17b u.ś.r.). Oświadczenie to jest jedynym z dowodów i podlega weryfikacji przez organy orzekające w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego. W rozpoznawanej sprawie M. K. złożyła oświadczenie o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego i wykonywaniu pracy w gospodarstwie rolnym od 18 maja 2021 r. Z informacji pełnomocnika strony z 4 listopada 2021 r. wynika, że wszystkie prace w gospodarstwie rolnym wykonuje jej mąż, który jest również beneficjentem dopłat bezpośrednich i obszarowych związanych z prowadzeniem tego gospodarstwa.
Zestawiając powyższe fakty z zasadniczym celem ustawodawcy, jaki ma realizować pomoc dla opiekunów osób niepełnosprawnych w formie świadczenia pielęgnacyjnego, którą było zrekompensowanie osobie uprawnionej do jego otrzymania utraty potencjalnych dochodów w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną i niemożliwością podjęcia działań w celu zapewnienia sobie źródeł utrzymania, Kolegium stwierdziło, że przyznanie skarżącej wnioskowanego świadczenia nie realizowałoby wskazanego zamiaru ustawodawcy, bowiem skarżąca nie utraciła dochodów z gospodarstwa rolnego. Według Kolegium, gospodarstwo pozostaje w rodzinie, jest nadal prowadzone przez jej męża i przynosi dochody, jakie rodzina skarżącej osiągała przed złożeniem oświadczenia o rezygnacji z prowadzenia tego gospodarstwa. Rodzina wnioskodawczyni nie doznała uszczerbku w postaci utraty tego źródła dochodu w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką w przeciwieństwie do osób, które rezygnują z pracy na etacie (świadczonej na podstawie umów cywilnoprawnych), czy dokonują wyrejestrowania działalności gospodarczej w celu sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. W ocenie Kolegium, w sytuacji, gdy dochody z prowadzenia gospodarstwa rolnego pozostają nadal źródłem utrzymania rodziny skarżącej, to przyznanie na jej rzecz wnioskowanego świadczenia byłoby sprzeczne z założonym celem aksjologicznym prawodawcy.
W skardze na powyższą decyzję M. K. zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez uznanie, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz zakres sprawowanej nad nią opieki nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącą oraz uznania, że prowadzenie gospodarstwa rolnego przez męża skarżącej świadczy o tym, że nie zrezygnowała ona z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.
W związku z powyższym skarżąca zażądała uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta Tomaszów Lubelski z 7 czerwca 2021 r. oraz o zasądzenia od organu na jej rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Według skarżącej, organy nie wzięły pod uwagę, że warunkiem otrzymania wnioskowanego świadczenia jest nie tylko rezygnacja z zatrudnienia, ale również jego niepodejmowanie. Poza tym wskazała, że żaden przepis prawa nie wprowadza jakiekolwiek kryterium dochodowego dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto kwestia prowadzenia gospodarstwa rolnego przez jej męża jest jego wyłączną decyzją i może on w każdej chwili zrezygnować z jego prowadzenia.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu u zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie w całości.
Zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego zostały określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Przepis ten jako przesłankę otrzymania tego świadczenia ustanawia rezygnację przez wnioskodawcę z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo niepodejmowanie przez niego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Bezspornie matka skarżącej C. W. należy do kręgu osób wymienionych w przytoczonym przepisie, ponieważ legitymuje się orzeczeniem Lekarza Rzeczoznawcy Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w Biłgoraju z 9 kwietnia 2003 r., nr [...] o uznaniu za stale niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji (k. 1 akt adm.).
Nie budzi zatem wątpliwości, że organ, rozpatrując wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, był obowiązany do oceny zakresu koniecznej opieki nad C. W. oraz bezpośredniego związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z pracy a opieką nad matką. Z art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności to tylko jeden z warunków przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, niezbędne jest ponadto wykazanie, że po pierwsze – istnieje "konieczność" sprawowania stałej lub długotrwałej opieki i po drugie, że wymaga ona rezygnacji przez opiekuna z podjęcia pracy zarobkowej lub uniemożliwia podjęcie tej pracy, a więc, że istnieje bezpośredni związek pomiędzy sprawowaniem stałej opieki a rezygnacją/niepodjęciem pracy.
W odniesieniu do przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego "konieczność stałej lub długotrwałej opieki" wymaga stwierdzenia, że bez tej opieki zdrowie i życie osoby niepełnosprawnej byłoby zagrożone, a ponadto, że taką opiekę może zapewnić wyłącznie jedna osoba, która zmuszona jest w związku z tym zrezygnować w całości z aktywności zawodowej. Ocena ta polega na ustaleniu, jakie codzienne potrzeby życiowe – pomimo niepełnosprawności - jest w stanie zaspokoić we własnym zakresie osoba niepełnosprawna albo w zakresie jakich potrzeb ma już zapewnioną pomoc osób bliskich. Tylko w razie ustalenia, że w przeważającym zakresie takie potrzeby osoby niepełnosprawnej nie mogą być zaspokojone w powyższy sposób, można zasadnie mówić o "konieczności" rezygnacji z zatrudnienia przez członka rodziny w celu zapewnienia osobie niepełnosprawnej "koniecznej" opieki.
Organy obu instancji zaniechały zbadania tych okoliczności, ponieważ organ pierwszej instancji błędnie przyjął cezurę wiekową powstania niepełnosprawności u matki skarżącej, co Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodne z ustawą zasadniczą, zaś organ drugiej instancji wprawdzie skorygował ten błąd, ale z góry przyjął tezę, że rezygnacja przez skarżącą z pracy w gospodarstwie rolnym w sytuacji, gdy gospodarstwo to nadal prowadzi jej mąż i w związku z tym gospodarstwo przynosi rodzinie skarżącej dochód, nie może uzasadniać przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. To założenie również jest błędne, ponieważ wykracza poza ramy wyznaczone przez ustawodawcę.
Wprawdzie w uchwale z 11 grudnia 2012 r., sygn. akt I OPS 5/12, NSA stwierdził, że prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 u.ś.r., ale uchwała ta jest już nieaktualna. Nie można bowiem pominąć okoliczności, że z dniem 15 maja 2014 r. weszła w życie ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r. poz. 567), na mocy której w ustawie o świadczeniach rodzinnych dodany został art. 17b, dopuszczający wprost uzyskanie przez rolnika świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio: 1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego, 2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym (ust. 1). Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (ust. 2).
Żaden przepis rangi ustawy nie przewiduje zatem dodatkowych ograniczeń w uzyskaniu omawianego świadczenia przez osoby rezygnujące z pracy w gospodarstwie rolnym w porównaniu z osobami, które rezygnują z zatrudnienia w innych zawodach albo rezygnują z innej pracy zarobkowej. Każdy, kto ubiega się o to świadczenie, niezależnie od tego, czy pracuje w gospodarstwie rolnym, czy w innych profesjach, powinien wykazać, że zrezygnował albo nie podejmuje zatrudnienia/innej pracy zawodowej z uwagi na konieczność podjęcia opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Oceniając te kwestie, organ powinien mieć jednak na uwadze specyfikę pracy w gospodarstwie rolnym i elastyczność planowania zajęć w tym rodzaju działalności, niewątpliwie znacznie większą niż w innych rodzajach zatrudnienia.
Z akt sprawy wynika, że skarżąca M. K. złożyła oświadczenie, że od 18 maja 2021 r. zrezygnowała z pracy w gospodarstwie rolnym (k. 3 akt adm.). Z treści wywiadu środowiskowego z 24 maja 2021 r. wynika, że ze względu na zły stan zdrowia C. W. zamieszkuje ze skarżącą i jej mężem w jednym domu od jesieni 2020 r. Skarżąca opiekuje się matką, pomagając przy wieczornej i porannej toalecie, smaruje jej skórę maściami, przygotowuje jej ubrania i pomaga przy ubieraniu się, przygotowuje i podaje posiłki, podaje lekarstwa, robi zakupy, co miesiąc towarzyszy w wizytach lekarskich, dba o porządek, robi pranie (k. 18-19 akt adm.). Powyższe znajduje potwierdzenie w oświadczeniu skarżącej z 21 maja 2021 r. (k. 17 akt adm.).
Z oświadczenia skarżącej złożonego kilka dni wcześniej, tj. 18 maja 2021 r. wynikają pewne rozbieżności z powyższymi danymi w zakresie częstotliwości wizyt lekarskich, ponieważ mowa jest tam nie o comiesięcznych, ale o codziennych wizytach lekarskich, co wydaje się mało prawdopodobne; nie wymieniono również czynności w postaci smarowania kremami przeciw odparzeniom (k. 5 akt adm.). Poza tym z oświadczenia tego wynika, że do codziennych obowiązków skarżącej w związku z opieką nad matką należą: higiena, w tym kąpiel, prowadzenie do toalety, przygotowywanie ubrań i ubieranie, podawanie posiłków i lekarstw, sprzątanie, pranie i prasowanie.
Trzeba w tym miejscu podkreślić, że takie czynności jak: higiena, prowadzenie do toalety, przygotowywanie ubrań i ubieranie, podawanie posiłków i lekarstw, sprzątanie, pranie i prasowanie należą do codziennych czynności wykonywanych w każdej rodzinie i nie muszą być wykonywane w sposób ciągły. Są to zwykłe czynności dnia codziennego, które nie zawsze wymagają rezygnacji z aktywności zawodowej. Z akt sprawy nie wynika, by matka skarżącej była osoba leżącą, nie poruszającą się samodzielnie w obrębie mieszkania. Nie wymaga ona bowiem wymiany pielucho-majtek, przewracania na inny bok, działania przeciw odleżynom, nie wymaga przeprowadzania z nią ćwiczeń fizycznych, mierzenia poziomu cukru, podawani insuliny, towarzyszenia w wyjściach na spacer, masaży, oklepywania, układania do snu, czy też czuwania podczas snu. Organ musi ponownie zatem ocenić, czy przedstawiony zakres opieki w istocie czyni niemożliwym wykonywanie przez skarżącą pracy w gospodarstwie rolnym, tym bardziej, że całkowita niezdolność do samodzielnej egzystencji C. W. została orzeczona już od 9 kwietnia 2003 r., a zatem powstała przed niemal dwudziestoma laty. Tymczasem skarżąca mieszka z matką dopiero od jesieni 2020 r. Organy nie wyjaśniły, kto i w jakim zakresie opiekował się C. W. przez ponad 18 lat, kiedy była już niezdolna do samodzielnej egzystencji. Niezależnie od powyższego, trzeba zauważyć, że matka skarżącej ma jeszcze syna, który też jest obowiązany do opieki na matką; może czynić zadość temu obowiązkowi nie tylko przez sprawowanie opieki osobiście, ale także przez udział w pokrywaniu jej kosztów.
Wobec niepełnego materiału dowodowego sprawy i braku jego rzetelnej, wszechstronnej oceny, nie sposób przesądzić, czy skarżąca spełnia przesłanki uzyskania wnioskowanego świadczenia, czy też nie. Należy przy tym pamiętać, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest wynagrodzeniem za sprawowanie opieki, ale rekompensatą za konieczność rezygnacji z zatrudnienia. Nie może być ono przyznawane w każdym wypadku, gdy ze sprawowaniem opieki wiążą się pewne ograniczenia życiowe i trudności organizacyjne. Państwo nie może finansować utrzymania członków rodziny osoby niepełnoprawnej tylko z powodu samej niepełnosprawności. Art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki jest tak szeroki, że wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 czerwca 2012 r., I OSK 2454/11; CBOSA). W sytuacji, gdy opieka nad daną osobą nie nosi cech opieki ciągłej i nieprzerwanej, taki związek przyczynowo-skutkowy nie istnieje.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy naruszyły podstawowe zasady prawa i postępowania administracyjnego, w tym art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię, a także art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., zaś organ drugiej instancji - dodatkowo art. 136 tej ustawy.
Mając na uwadze powyższe, Sąd uchylił decyzje organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ w związku z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.).
O kosztach postępowania, obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej w kwocie 480 zł, orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Rozpoznając sprawę ponownie, organ pierwszej instancji uwzględni dokonaną wyżej ocenę prawną (art. 153 p.p.s.a.), w tym stanowisko Sądu, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Ustawodawca wymaga bowiem, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo - skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z prowadzenia gospodarstwa rolnego i pracy w gospodarstwie rolnym oraz niepodejmowaniem tej pracy a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. W tym celu organ podda ocenie prawdziwość złożonego przez skarżącą oświadczenia o rezygnacji z pracy w gospodarstwie rolnym w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką, ustali w sposób wyczerpujący zakres potrzeb C. W. oraz zakres i charakter pomocy udzielanej jej przez skarżącą.
Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło