II SA/Lu 100/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Asesor sądowy Maciej Gapski (sprawozdawca) Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Protokolant Sekretarz sądowy Kinga Kościejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2025 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 30 grudnia 2024 r., znak: SKO.PS/40/497/2024 w przedmiocie refundacji podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta Zamość z dnia 3 grudnia 2024 r., znak: MC.II.5295.18672.1.000423.2024. Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia 30 grudnia 2024 r. znak: SKO.PS/40/497/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu (dalej jako organ lub Kolegium), po rozpatrzeniu odwołania B. S. (dalej jako: wnioskodawca lub skarżąca), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Zamość z dnia 3 grudnia 2024 r., znak: MC.II.5295.18672.1.000423.2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w formie refundacji podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe w okresie od 7 listopada 2023 r. do 5 listopada 2024 r. Rozstrzygnięcie organu zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Wnioskiem z dnia 21 listopada 2024 r. skarżąca wystąpiła o refundację podatku VAT za paliwo gazowe dla gospodarstw domowych za rok 2024. Do wniosku dołączono fakturę VAT wystawioną przez P. Sp. z.o.o. z dnia 6 listopada 2024 r. na nabywcę L. S., adres ul. G., 2. Z. z terminem płatności 20 listopada 2024 r. za paliwo gazowe na kwotę 992,37 zł. Decyzją z dnia 3 grudnia 2024 r. Prezydent Miasta Zamość odmówił wnioskodawczyni refundacji podatku VAT w dostarczonym paliwie gazowym w okresie od 7 listopada 2023 r. do 5 listopada 2024 r. W uzasadnieniu powołano art. 18 ustawy z dnia 15 grudnia 2022 r. o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w 2023 r. oraz w 2024 r. w związku z sytuacją na rynku gazu (tj.: Dz. U. z 2024 r. poz. 303 ze. zm., dalej jako: ustawa o szczególnej ochronie) oraz definicję tzw. odbiorcy końcowego określoną w art. 3 pkt 13b ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (tj.: Dz. U. z 2024 r. poz. 266 ze zm.). Organ wyjaśnił, że obowiązujące regulacje przyznają prawo do refundacji podatku VAT odbiorcy paliw gazowych w gospodarstwie domowych, przez którego należy rozumieć odbiorcę końcowego dokonującego zakupu paliw gazowych. Zdaniem organu odbiorcą paliw gazowych jest osoba, która dokonuje zakupu paliwa jako strona umowy na dostawę paliw gazowych i jest wpisana w fakturze VAT. Organ uznał na podstawie zebranego materiału dowodowego, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a jej dochód wynosi 1332,65 zł i nie przekracza kryterium dochodowego uprawiającego do przyznania wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu podkreślono, że faktura VAT została wystawiona na inną osobę jako odbiorcę końcowego paliw gazowych. Okoliczność powyższa stała się podstawą odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła B. S., która podniosła w szczególności, że faktura VAT została wystawiona na jej zmarłego męża, a ona przejęła po nim wszystkie zobowiązania. Skarżąca wyjaśniła, że dokonuje samodzielnie wszystkich opłat z tytułu zużycia gazu, a nie dokonała formalności związanych z przepisaniem umowy z uwagi na problemy zdrowotne oraz podeszły wiek. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 30 grudnia 2024 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy w pełni podzielił stanowisko Prezydenta Miasta Zamość. Zdaniem Kolegium skarżąca nie może być uznana za odbiorcę końcowego dokonującego zakupu paliwa gazowego, gdyż faktura za okres rozliczeniowy 7.11.2023 – 5.11.2024 wystawiona została przez P. Sp. z o.o. na nabywcę L. S. W skardze do sądu administracyjnego B. S. zażądała uchylenia w całości decyzji organów obu instancji. Zdaniem skarżącej jest ona odbiorcą paliw gazowych w gospodarstwie domowym, dlatego powinna uzyskać stosowne wsparcie. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje: Kontrola legalności zaskarżonej decyzji dokonana na zasadach i w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.), wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego oraz postępowania administracyjnego skutkującym koniecznością jej uchylenia. Z uwagi na to, że uchybieniami dotknięta jest także decyzja organu I instancji, należało uchylić również i tę decyzję, działając w oparciu o art. 135 p.p.s.a. Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 18 powołanej powyżej ustawy o szczególnej ochronie. Zgodnie z tym przepisem: w przypadku gdy odbiorca paliw gazowych w gospodarstwie domowym, o którym mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy - Prawo energetyczne: 1. wykorzystuje jako główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego urządzenia grzewcze zasilane paliwami gazowymi, o których mowa w art. 3 pkt 3a ustawy - Prawo energetyczne, wpisany lub zgłoszony do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2023 r. poz. 2496), do dnia wejścia w życie ustawy, albo po tym dniu - w przypadku głównego źródła ogrzewania wpisanego lub zgłoszonego po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy; 2. jest osobą w gospodarstwie domowym jednoosobowym, w którym wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390, 658 i 1429) nie przekracza kwoty 2100 zł, lub osobą w gospodarstwie domowym wieloosobowym, w którym wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych nie przekracza kwoty 1500 zł na osobę - przysługuje mu refundacja kwoty odpowiadającej podatkowi VAT wynikającej z opłaconej faktury i informacji, o których mowa w art. 18a, dokumentujących dostarczenie paliw gazowych od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 31 grudnia 2023 r. oraz od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 30 czerwca 2024 r. do tego odbiorcy paliw gazowych, zwana dalej "refundacją podatku VAT". Stosownie do art. 3 pkt 13b ustawy Prawo energetyczne za odbiorcę paliw gazowych, energii elektrycznej lub ciepła w gospodarstwie domowym uznaje się - odbiorcę końcowego dokonującego zakupu paliw gazowych, energii elektrycznej lub ciepła wyłącznie w celu ich zużycia w gospodarstwie domowym. Zdaniem tut. Sądu przyjęta przez organy wykładnia, że w realiach przedmiotowej sprawy wystawienie faktury VAT na zmarłego męża skarżącej L. S. uniemożliwia przyznanie refundacji podatku VAT jest niewłaściwa. Bezspornym faktem jest, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, do którego dostarczane jest i w którym wykorzystuje się paliwo gazowe. W związku ze śmiercią L. S., będącego stroną umowy z P. Sp. z.o.o. na dostarczanie paliw gazowych, obecnie wszystkie płatności z tytułu zobowiązań umownych realizowane są przez B. S. Ponadto przedmiotowe paliwo wykorzystywane jest do ogrzewania gospodarstwa domowego (mieszkania) zajmowanego przez skarżącą. Okoliczności te nie były kwestionowane przez organy prowadzące postępowanie. Regulacja ustawowa, na podstawie której dokonuje się refundacji podatku VAT zawartego w cenie paliw gazowych na charakter ustawy socjalnej – została przyjęta w celu wsparcia osób o stosunkowo niskich dochodach (w przypadku gospodarstw jednoosobowych kryterium dochodowe zostało ustalone na 1500 zł miesięcznie) w związku z istotnym zwiększeniem ceny paliw gazowych na rynku. Biorąc pod uwagę cel regulacji nie można pozbawić wsparcia osoby, która uiszcza opłaty za dostarczane do jej jednoosobowego gospodarstwa domowego paliwa gazowe oraz wykorzystuje je w celu zaspokojenia własnych potrzeb bytowych (ogrzewanie mieszkania). Kluczowa w realiach przedmiotowej sprawy jest okoliczność, że faktura VAT za paliwa gazowe wystawiona została na zmarłego męża skarżącej. Stosownie zaś do 30 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tj.: Dz. U. z 2023 r. poz. 2809 ze zm.) oboje małżonkowie są odpowiedzialni solidarnie za zobowiązania zaciągnięte przez jednego z nich w sprawach wynikających z zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny. W trakcie trwania małżeństwa skarżąca była więc zobowiązana na równi z mężem do realizacji obowiązków wynikających z umowy na dostarczanie gazu. Umowa ta z cała pewnością służy i służyła zaspokajaniu zwykłych potrzeb rodziny. Obecnie, po śmierci męża, pomimo braku zmiany umowy na dostarczanie paliw gazowych wyłącznie zobowiązana do realizacji jej postanowień, w szczególności ponoszenia odpłatności za dostarczane paliwo, pozostała B. S. Dodatkowo z zebranego materiału dowodowego wynika, że skarżąca korzysta z paliwa gazowego dla własnych potrzeb i dokonuje stosownych opłat. Okoliczność ta nie była podważana przez organy orzekające w sprawie. Mając na uwadze wykładnię celowościową art. 18 pkt 2 ustawy o szczególnej ochronie, która zakłada pomoc osobom o niskich dochodach w związku z istotnym wzrostem ceny paliw gazowych oraz fakt, że skarżąca, stosownie do ustaleń organów, korzysta z dostarczanego jej paliwa dla celów zaspokojenia swoich podstawowych potrzeb bytowych oraz uiszcza samodzielnie stosowne opłaty nie można uznać, że nie jest odbiorcą paliw gazowych. Bezsporną okolicznością jest, że faktura VAT została wystawiona na jej zmarłego męża, jednakże nie świadczy to o tym, że w gospodarstwie domowym B. S. nie ma obecnie żadnego odbiorcy owego paliwa. Przyjęcie wykładni organów, że fakt wystawienia faktury VAT na L. S. uniemożliwia refundację podatku VAT dla B. S. jest przejawem zbytniego formalizmu i prostym oparciem się na wykładni językowej. Wynik wykładni celowościowej oraz systemowe odwołanie do kodeksu rodzinnego i opiekuńczego pozwala bowiem na przyjęcie, że możliwa jest refundacja podatku VAT zawartego w cenie paliwa gazowego dostarczonego do jednoosobowego gospodarstwa domowego prowadzonego przez B. S. Należy dodatkowo podkreślić, że ustalony stan faktyczny nie daje podstawy do uznania, ze skarżąca nie korzysta dla własnych celów bytowych z dostarczanego jej paliwa gazowego oraz nie dokonuje opłat. Ewentualne inne ustalenia w tym zakresie mogłyby stać się podstawą do odmowy przyznania refundacji, która powinna być przyznawana wyłącznie osobom i rodzinom korzystającym z tego rodzaju paliwa dla własnych, podstawowych potrzeb bytowych (grzewczych). Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., należało uchylić zaskarżoną decyzję. Z uwagi na okoliczność, że wskazanymi wadami dotknięta jest również decyzja organu I instancji na podstawie art. 135 p.p.s.a. konieczne było również uchylenie tej decyzji. Pomimo uwzględnienia skargi sąd nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącej, z uwagi na objęcie przedmiotu sprawy ustawowym zwolnieniem od kosztów sądowych - art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Rozpoznając ponownie sprawę organy uwzględnią dokonaną przez Sąd ocenę prawną, którą stosownie do art. 153 p.p.s.a są związane.