II SA/Lu 1005/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca),, Sędzia WSA Robert Hałabis, Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi R. Sz. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku dla opiekuna oddala skargę. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 2 ust. 1 i ust. 2 pkt 1-2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] lipca 2014 r., znak: [...], odmawiającą przyznania R. S. zasiłku dla opiekuna. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że przyczyną odmowy przyznania wnioskodawcy zasiłku dla opiekuna w związku z koniecznością sprawowania opieki nad babcią E. S. jest to, że decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...], przyznająca mu świadczenie pielęgnacyjne nie wygasła z mocy prawa w dniu 1 lipca 2013 r., a zatem nie została spełniona przesłanka określona w art. 2 ust. 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. W skardze na powyższą decyzję R. S. zażądał uchylenia decyzji organów obu instancji, jak i decyzji organu pierwszej z dnia [...] lutego 2013 r. w części obejmującej jej punkt 2. Skarżący zarzucił wskazanym decyzjom, że zostały wydane bez podstawy prawnej, co z mocy art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. powoduje ich nieważność, także naruszenie art. 24 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw w związku z art. 6 i 7 K.p.a., poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że można było wydać decyzję ustalającą prawo do zasiłku pielęgnacyjnego na czas określony. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Podkreślenia wymaga, że w dniu 15 maja 2014 r. weszła w życie ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłku dla opiekunów (Dz. U. poz. 567), która określa warunki nabywania oraz zasady ustalania i wpłacania zasiłków dla opiekunów osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. W myśl art. 2 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłku dla opiekunów, zasiłek ten przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2013 r. poz. 1548) z dniem 1 lipca 2013 r. Natomiast art. 2 ust. 2 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłku dla opiekunów w punktach 1 i 2 wskazuje przesłanki przyznania zasiłku dla opiekuna, które są tożsame z przesłankami przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, lecz z rozróżnieniem okresów przysługiwania tego zasiłku. Z przepisu tego wynika, że za okres od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia poprzedzającego wejście w życie ustawy zasiłek dla opiekuna przysługuje, jeżeli osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r., natomiast za okres od dnia wejścia w życie ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłku dla opiekunów – jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. Zauważyć należy, że uchwalenie ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów było konsekwencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r. (sygn. akt K 27/13), stwierdzającego że art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP, co wyraźnie wynika z uzasadnienia projektu tej ustawy (Sejm RP VII kadencji, nr druku 2252, dostępny pod adresem www.sejm.gov.pl). W uzasadnieniu powyższego orzeczenia Trybunał wskazał, że art. 11 ust. 1 i 3 ustawy zmieniającej z 2012 r. narusza prawa słusznie nabyte oraz zasadę zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa w odniesieniu do tej grupy osób, które pobierały świadczenie pielęgnacyjne na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej z 2012 r., a jednocześnie nie spełniły przesłanek nabycia świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z 2012 r. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że zaskarżone przepisy nie zabezpieczyły w należyty sposób interesów osób, które w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną otrzymywały już świadczenie pielęgnacyjne. Naruszyły tym samym bezpieczeństwo prawne uprawnionych, a w sposób pośredni również bezpieczeństwo prawne osób niepełnosprawnych, przez odebranie wsparcia osobom opiekującym się nimi. W ocenie Trybunału przywrócenie stanu zgodnego z Konstytucją wymagało bezzwłocznej interwencji ustawodawcy, który powinien wprowadzić stosowne korekty w systemie prawnym. W sprawie jest bezspornym, że skarżący miał przyznane świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad babcią E. S. na okres od 1 grudnia 2012 r. do 30 czerwca 2013 r. na mocy decyzji z dnia [...] lutego 2013 r., znak: [...], wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta [...] przez Zastępcę Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej [...]. Nie budzi więc wątpliwości, że decyzja o przyznaniu skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie wygasła z mocy prawa z dniem 30 czerwca 2013 r. na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548), lecz prawo do tego świadczenia ustało na skutek upływu okresu, na jaki decyzja ta została wydana. Oznacza to, że jak prawidłowo stwierdziły organy administracji obu instancji przeszkodę do przyznania skarżącemu zasiłku dla opiekuna stanowi powołany art. 2 ust. 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, który stanowi, że świadczenie to przysługuje osobie, o ile decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw z dniem 1 lipca 2013 r. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że jeśli osobie uprawnionej do świadczenia pielęgnacyjnego decyzja nie wygasła z mocy prawa z dniem 1 lipca 2013 r., tak jak miało to miejsce w przypadku skarżącego, to osoba ta nie jest uprawniona do zasiłku dla opiekuna. Skoro bowiem decyzja ta nie obowiązywała w dniu 1 lipca 2013 r., to oczywistym jest, że nie mogła też wygasnąć z mocy prawa z tą datą (tak przykładowo: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 19 marca 2015 r., sygn. akt III SA/Kr 1813/14). W konsekwencji należało uznać, że w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka przyznania zasiłku dla opiekuna przewidziana w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Decyzja przyznająca skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne utraciła moc wskutek upływu czasu, na który świadczenie pielęgnacyjne zostało w niej przyznane, to jest z dniem 30 czerwca 2013 r., a nie z dniem 1 lipca 2013 r. z mocy prawa. To zaś oznacza, że organy administracji słusznie odmówiły przyznania skarżącemu zasiłku dla opiekuna. Ponadto wskazać trzeba, że Sądowi jest wiadome z urzędu, że prawomocnym wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 28 października 2014 r., sygn. akt II SA/Lu 747/14, uchylona została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] października 2013 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji, którą odmówiono przyznania skarżącemu R. S. specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad babką E. S. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał organom na konieczność dokonania prokonstytucyjnej wykładni art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją tego przepisu dokonaną art. 17 pkt 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłku dla opiekunów). Sąd podkreślił, że wbrew twierdzeniem organów, nie można było przyjąć, że w przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego, odmiennie aniżeli niż w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego, o jakim mowa w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie to przysługuje wyłącznie tym osobom uprawnionym, które podjęły się i sprawują faktyczną opiekę nad osobami niepełnosprawnymi na skutek tylko rezygnacji z wykonywanej uprzednio pracy, a tym samym nie przysługuje osobom, które "jedynie" nie podejmują zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) wynika, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie rozpoznając tę sprawę związane będzie wykładnią prawa dokonaną przez Sąd w uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie o sygn. akt sygn. akt II SA/Lu 747/14. Niezasadne były zatem zarzuty podniesione przez skarżącego odnoszące się do zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] lipca 2014 r., znak: [...]. Sąd nie dopatrzył się również podstaw do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...]. Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.