II SA/Lu 1024/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca),, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 maja 2014 r. sprawy ze skargi Z. W. na czynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie wstrzymania wypłaty zasiłku stałego I. oddala skargę; II. przyznaje adwokat A. S. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. Z. W. w dniu 16 sierpnia 2012 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na podjętą przez Wójta Gminy "czynność wypłaty zasiłku stałego według decyzji OPS ..... wskazując w skardze decyzje dotyczące przyznania i zawieszenia wypłaty zasiłku stałego. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Zarządzeniem z dnia 11 października 2012 r. Sąd uznał, że przedmiotem wskazanej skargi jest bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie niewypłacania zasiłku stałego. Postanowieniem z dnia 15 listopada 2012 r., sygn. akt II SAB/Lu 99/12, Sąd odrzucił powyższą skargę, na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), uznając, że skarga dotyczy sprawy uprzednio prawomocnie osądzonej. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że w dniu 18 lipca 2011 r. skarżący wniósł już skargę na bezczynność Wójta Gminy .w tej samej sprawie. Skarga ta została oddalona wyrokiem WSA w Lublinie z dnia 13 grudnia 2011 r., sygn. akt II SAB/Lu 50/11, zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 738/12, oddalił skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Skargę kasacyjną od wskazanego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 15 listopada 2012 r. wniósł Z. W., zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a. z powodu błędnego uznania, że sprawa objęta niniejszą skargą została już prawomocnie osądzona, podczas gdy Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyroku z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 738/12, stwierdził, że WSA w Lublinie rozpoznał sprawę na bezczynność wypłaty świadczenia, a nie na wstrzymanie wypłaty świadczenia, zaś w niniejszej skardze Z. W. chodziło właśnie o wstrzymanie wypłaty świadczenia, o czym była mowa także w orzeczeniu Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 31 maja 2011 r., sygn. akt II Cz 218/11. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt I OSK 793/13, uchylił zaskarżone postanowienie WSA w Lublinie z dnia 15 listopada 2012 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Uzasadniając to orzeczenie NSA podkreślił, że wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji przedmiotem skargi Z. W. z dnia 16 sierpnia 2012 r., co wynika wprost z jej treści, jest czynność Wójta Gminy polegająca na wstrzymaniu wypłaty zasiłku stałego, nie zaś bezczynność tego organu polegająca na wypłacie wspomnianego świadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Skarga Z. W. z dnia 16 sierpnia 2012 r., jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt I OSK 793/13, dotyczy czynności Wójta Gminy ... polegającej na wstrzymaniu wypłaty zasiłku stałego. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia NSA stwierdził, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd Wojewódzki, przed rozważeniem zastosowania art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a., podda szczegółowej analizie przedmiot kontrolowanej w niniejszym postępowaniu sprawy oraz sprawy rozpoznawanej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie pod sygnaturą akt II SAB/Lu 50/11, nadto weźmie pod uwagę jakie znaczenie dla postępowania mają orzeczenia sądów powszechnych, na które – w toku postępowania – powoływał się skarżący kasacyjnie. W piśmie procesowym z dnia 30 kwietnia 2014 r. (k. 181), złożonym po zmianie żądania skargi dokonanej na rozprawie w dniu 14 listopada 2013 r. (k. 167), skarżący wniósł o uwzględnienie skargi na podstawie art. 146 § 1 i 2 p.p.s.a., poprzez stwierdzenie bezskuteczności czynności zaniechania wypłacania zasiłku skarżącemu, a nadto uznanie, że obowiązek wypłaty zasiłku miał swoje źródło w przepisach prawa. Należy zatem podkreślić, że w związku z modyfikacją treści żądania skarżącego nastąpiła istotna zmiana w zakresie podstawy prawnej tego żądania, która wyłącza, wynikający z art. 190 p.p.s.a., obowiązek odniesienia się przez Sąd do wskazywanych przez skarżącego – we wcześniejszym etapie postępowania –orzeczeń sądów powszechnych. Jak wynika to z akt administracyjnych, decyzją z dnia ..... (znak ....), Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej przyznał Z. W. zasiłek stały wyrównawczy. W związku z wejściem w życie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.), Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej .... wydał decyzję z dnia .... przyznającą skarżącemu zasiłek stały, począwszy od dnia 1 maja 2004 r. W dniu 25 marca 2005 r. wpłynęło do Ośrodka Pomocy Społecznej ... pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział ... z dnia 22 marca 2005 r. informujące o pobieraniu przez Z. W. renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. W tej sytuacji, decyzją z dnia ...., Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej ... uznał, że zasiłek stały jest świadczeniem nienależnie pobranym i podlega zwrotowi. Decyzją dnia .... Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej ... wydał decyzję uchylającą w całości decyzję ostateczną z dnia .... Mając na uwadze powyższe ustalenia zauważyć należy, że żądanie skarżącego obejmuje stwierdzenie bezskuteczności czynności zaniechania wypłacania skarżącemu zasiłku stałego, przyznanego mu decyzją Wójta Gminy ... z dnia ...., zgodnie z którą świadczenie to zostało mu przyznane na stałe, począwszy od dnia 1 maja 2004 r., zaś wstrzymanie wypłaty świadczenia nastąpiło w lutym 2005 r. Jest niekwestionowane w sprawie, że wstrzymanie wypłaty świadczenia nastąpiło na skutek powzięcia przez Wójta Gminy ... informacji, że skarżący poza zasiłkiem stałym pobiera również – od 1 grudnia 2002 r. – rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy (pismo Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych .... z dnia 22 marca 2005 r.; akta administracyjne). O tej okoliczności winien być niezwłocznie poinformowany Wójt Gminy ..., wobec obowiązku nałożonego na skarżącego decyzją tego organu z dnia ...., o czym skarżący był prawidłowo pouczony w uzasadnieniu tej decyzji. W tej sytuacji wypłacony na podstawie decyzji z dnia 21 maja 2004 r. w okresie od 1 maja 2004 r. do 31 stycznia 2005 r. zasiłek stały stał się świadczeniem nienależnym. Pogląd ten wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 grudnia 2011 r., sygn. akt II SAB/Lu 50/11, co do którego Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 738/12, oddalił skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela zaprezentowane wyżej stanowisko. Dodać przy tym należy, że zgodnie z art. 139 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.) zasiłek stały wypłacony na podstawie przepisów o pomocy społecznej podlega potrąceniu ze świadczeń pieniężnych określonych w ustawie za okres, za który przyznano emeryturę lub rentę. W myśl natomiast art. 99 ust. 1 cytowanej ustawy o pomocy społecznej, osobie, której przyznano emeryturę lub rentę za okres, za jaki wypłacono zasiłek stały lub zasiłek okresowy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz inne organy rentowe, które przyznały emeryturę lub rentę, wypłacają to świadczenie pomniejszone o kwotę odpowiadającą wysokości wypłaconych za ten okres zasiłków i przekazują te kwoty na rachunek bankowy właściwego ośrodka pomocy społecznej. Opisane wyżej czynności potrącenia bądź pomniejszenia świadczenia mają ustawowo określoną podstawę prawną, a więc z mocy samego prawa właściwe organy mają obowiązek ich dokonania, o ile spełnione są ustawowe przesłanki (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2011 r., I OSK 1942/10). Obowiązek ten jest konsekwencją przyjętej przez ustawodawcę tzw. zasady pomocniczości, w świetle której świadczenia z pomocy społecznej nie powinny wyprzedzać świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Ustawodawca wykluczył w szczególności możliwość łączenia renty i emerytury z zasiłkiem stałym i okresowym z pomocy społecznej (zob. I. Sierpowska, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2009; komentarz do art. 99). Ponadto zauważyć należy, że stosownie do art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej (w brzmieniu obowiązującym w dacie wstrzymania wypłaty zasiłku stałego), prawo do zasiłku stałego ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (art. 8 ust. 3 tej ustawy). Nie ma więc wątpliwości, że ustalając prawo do zasiłku stałego należało uwzględnić wysokość renty przyznanej Z. W. - pobierał on rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy do 30 czerwca 2002 r., a od dnia 1 grudnia 2002 r. skarżącemu została przyznana renta na stałe. Wysokość renty przyznanej Z. W. (w kwocie 488,94 zł netto od 1 stycznia 2004 r.; w kwocie 496,97 zł netto od 1 marca 2004 r. i w kwocie 495,57 zł netto od 1 stycznia 2005 r.) przekraczała kwotę ustawowego kryterium dla osoby samotnie gospodarującej, wynoszącego wówczas 461 zł (art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej w brzmieniu obowiązującym w dacie wstrzymania wypłaty zasiłku stałego), co ustalono decyzją ostateczną, wydaną z upoważnienia Wójta Gminy ... przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej .., ... Kolejną konsekwencją powyższych ustaleń, niezależną jednak od prawidłowej czynności wstrzymania wypłaty zasiłku stałego, było wydanie decyzji z dnia ...., którą uchylono w całości decyzję ostateczną, wydaną z upoważnienia Wójta Gminy ...przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej ....i odmówiono przyznania Z. W. zasiłku stałego. Uchylając powołaną decyzję i odmawiając prawa do zasiłku stałego począwszy od dnia 1 maja 2004 r. organ I instancji odmówił tego prawa z uwagi na niespełnianie przez skarżącego warunków do nabycia zasiłku stałego w tym dniu. Z tych względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł w oparciu o art. 250 powołanej ustawy oraz § 19 pkt 1 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461).