II SA/Lu 103/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz ( sprawozdawca ), Sędziowie Asesor WSA Wojciech Kręcisz,, Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak, Protokolant Referent – stażysta Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2005 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącej H. S. kwotę 100 ( sto ) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, decyzją z dnia [...]grudnia 2004 r. wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek H.S. – utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2004 r. Nr [...] odmawiającą przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji organ orzekający wyjaśnił, że H.S. urodzona 27 listopada 1943 r. domagała się przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu przebywania jej ciężarnej matki w sierpniu 1943 r. w obozie przesiedleńczym w Z. Pobyt nienarodzonego jeszcze dziecka w obozie nie jest represją strony w rozumieniu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371) i nie może być traktowany jako działalność kombatancka ani równorzędna z działalnością kombatancką. Przepis art. 8 § 2 kodeksu cywilnego przyznający zdolność prawną dziecku poczętemu, na który powołuje się H.S., został skreślony w myśl art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o zmianie ustawy o planowaniu rodziny (Dz. U. Nr 139, poz. 646), a zatem w sprawie brak jest podstaw do przyznania uprawnień kombatanckich. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła H.S., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Podniosła w skardze, że przyjęta w zaskarżonej decyzji zawężająca interpretacja pojęcia osoby represjonowanej w rozumieniu ustawy kombatanckiej jest rażącym naruszeniem prawa oraz słusznych interesów strony. Mimo uchylenia art. 8 § 2 kc pogląd wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 1996 r. wydanym w sprawie sygn. akt III ARN 96/95 (OSNP 1996/24/366) nie stracił na aktualności i stanowi podstawę wniosku o przyznanie jej uprawnień kombatanckich. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Skardze nie można odmówić słuszności albowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa. W rozpatrywanej sprawie organ orzekający nie kwestionuje, że matka skarżącej H.S. będąc w ciąży przebywała w sierpniu 1943 r. w obozie hitlerowskim w Z., a tym samym skarżąca jako dziecko nienarodzone przebywała w obozie, o którym mowa w przepisie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.). W świetle wielu orzeczeń wydawanych w sprawach dotyczących stosowania zarówno przepisów powołanej ustawy kombatanckiej z 24 stycznia 1991 r., jak i ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozie pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz. U. Nr 87, poz. 396 ze zm.) wyrażony został przez Sąd pogląd, że nie jest dopuszczalne wyłączenie spod działania tych ustaw dzieci urodzonych w obozach pracy, na deportacji, w miejscach zsyłek oraz pracy przymusowej. Samo przebywanie dzieci w takich miejscach należy uznać za represję z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych określoną w przepisie art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. a i b ustawy o kombatantach (wyrok NSA z dnia 19 sierpnia 2004 r., sygn. akt OSK 135/04, wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2001 r. sygn. akt V SA 940/01, wyrok z dnia 5 lutego 2003 r. sygn. akt II SA/Łd 892/00, wyrok z dnia 11 lutego 2003 r. sygn. akt SA/Ka 843/01, wyrok z dnia 9 listopada 1993 r. sygn. akt V SA 1155/93 – OSP 1994 z. 6 poz. 106, uchwała SN z dnia 10 lutego 1994 r. II UZP 31/93 – OSNAPU 1994, Nr 10, poz. 106). Przepis art. 4 ust. 2 ustawy o kombatantach nakazuje stosować przepisy ustawy do osób, które jako dzieci zostały odebrane rodzicom w celu poddania eksterminacji lub w celu wynarodowienia. Dowodzi to, że ustawodawca dostrzegł konieczność stosowania ustawy również wobec dzieci. Założenie o racjonalności działania ustawodawcy stwarza konieczność, by przepisy obowiązującego prawa stanowić i stosować z poszanowaniem zasady równości, a zatem w analizowanym przypadku wyklucza nierówne traktowanie dziecka w łonie matki i tuż po urodzeniu. Warunki życia ciężarnej matki mają niewątpliwie ogromny wpływ na stan zdrowotny nienarodzonego jeszcze dziecka, jak również jego zdrowie i rozwój po urodzeniu. Stąd też pogląd wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 1996 r. sygn. akt III ARN 96/95 – OSNP 1996/24/366, iż pojęcie "osoba podlegająca represjom w hitlerowskich obozach koncentracyjnych" oznacza również dziecko poczęte, jeżeli urodziło się żywe, zachował swoją aktualność mimo późniejszego uchylenia art. 8 § 2 kodeksu cywilnego. Z uwagi na powyższe niedopuszczalna jest, przyjęta w zaskarżonej decyzji, zwężająca interpretacja pojęcia osoby represjonowanej w rozumieniu ustawy kombatanckiej. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. "a" i "c" oraz art. 200 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji.