II SA/Lu 1045/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędziowie Asesor WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Asesor WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Ref. Małgorzata Poniatowska-Furmaga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi H. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] (Nr [...]), wydaną na podstawie art. 138 § 1 kpa oraz art. 3 pkt 23, art. 4, art. 5 ust. 1, 3 i 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania H. D. od decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] (Nr [...]) odmawiającej jej przyznania świadczenia w formie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku, utrzymało w mocy powyższą decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działający z upoważnienia Wójta Gminy, odmówił przyznania H. D. świadczenia w formie zasiłku rodzinnego na synów Ł. i R. D., dodatku z tytułu rozpoczęcia przez nich roku szkolnego oraz dodatku na pokrycie wydatków związanych z dojazdem Ł. do miejscowości, w której znajduje się szkoła. Odnosząc się do podnoszonego przez H. D zarzutu, że organ I instancji błędnie ustalił wysokość uzyskiwanego przez rodzinę dochodu, Kolegium wyjaśniło, że materialnoprawną podstawą do przyznawania zasiłku rodzinnego jest przepis art. 5 ust. 1 i 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zasiłek przysługuje osobom, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza 504 zł lub też w przypadku, gdy dochód rodziny przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu, przysługującemu w okresie, na który jest ustalony; zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Do dochodu rodziny H. D. wchodzi dochód w wysokości 20.416,01 zł (co wynika z zaświadczeń Urzędu Skarbowego z dnia [...] i [...]) oraz dochody z gospodarstw rolnych w łącznej kwocie 11.338,76 zł (co wynika z oświadczeń C. i H. D. oraz zaświadczeń Urzędu Miasta i Urzędu Gminy). Po przeliczeniu dochód na osobę w rodzinie wynosi 529,25 zł i przekracza ustawowe kryterium 504 zł, zaś przekroczenie dochodu rodziny wynosi 126,25 zł i przewyższa kwotę 43 zł najniższego aktualnie obowiązującego zasiłku rodzinnego. W tej sytuacji zaskarżona decyzja zgodna jest z prawem. Zarzut niezasadnego wliczenia do dochodów rodziny dochodu męża uzyskanego w 2004 r. z tytułu wykonania przez ZUS wyroku Sądu Okręgowego, nie może zostać uwzględniony, bowiem wypłata należności za lata 2002-2003 w roku 2004 stanowi dochód faktycznie uzyskany w tym roku. Nie można również uwzględnić argumentu, że z powodu choroby męża, rodzina nie osiągnęła dochodów z gospodarstw rolnych w wysokości naliczonej przez organ I instancji. Wysokość tego dochodu ustala się na podstawie art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych (1 ha przeliczeniowy x 194 zł). Nie zachodziły również okoliczności wskazujące na utratę dochodu. Przez utratę dochodu, rozumie się bowiem utratę dochodu spowodowaną: - uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, - utratą prawa do zasiłku dla bezrobotnych, - utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, - utratą emerytury lub renty, - nieotrzymywaniem części albo całości zasądzonych świadczeń alimentacyjnych, - wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej, - wydzierżawieniem gospodarstwa rolnego na zasadach określonych w ustawie. W skardze do Sądu H. D. podnosi, że powyższa decyzja jest dla niej krzywdząca, ponieważ Kolegium nie wzięło pod uwagę tego, że mężowi przywrócono prawo do renty, a następnie w 2004 r. wypłacono wyrównanie za okres od 1 września 2002 r. W odpowiedzi na skargę Kolegium wnosi o jej oddalenie podtrzymując swoją argumentację jak w uzasadnieniu decyzji. Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń określają przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 228, poz. 2255 ze zm.). W myśl art. 2 cyt. ustawy, świadczeniami rodzinnymi są: 1) zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego; 2) świadczenia opiekuńcze, zasiłek pielęgnacyjny i świadczenia pielęgnacyjne. Zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka (art. 4 ust. 1 ustawy). Stosownie do art. 4 ust. 2 ustawy, prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje: 1) rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie uczącej się. Zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodzinny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł (art. 5 ust. 1 ustawy). Dochodem rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 ustawy). Dochód stanowią – stosownie do art. 3 pkt 1 lit.a ustawy – po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób – przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o kwoty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Z zaświadczenia Urzędu Skarbowego z dnia [...] wynika, że skarżąca wraz z mężem uzyskała w 2004 r. dochód w kwocie 18.697,21 zł (k. 9 akt administracyjnych). P. D., syn skarżącej, w 2004 r. uzyskał dochód w kwocie 1.718,80 zł (k. 4 akt administracyjnych). Do dochodu rodziny skarżącej należało również doliczyć dochody z gospodarstwa rolnego (art. 3 pkt 1 lit.c ustawy). Według dołączonego do akt sprawy zaświadczenia Urzędu Miasta (k. 14) skarżąca właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 0,7247 ha fizycznego i 1,0871 ha przeliczeniowego. Z kolei z zaświadczenia Urzędu Gminy (k. 13) wynika, że mąż skarżącej C. D. jest właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 2,75 ha fizycznego i 3,7835 ha przeliczeniowego. Zgodnie z art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w przypadku, gdy rodzina utrzymuje się z gospodarstwa rolnego, przyjmuje się, że miesięczny dochód z 1 ha przeliczeniowego ustala się w wysokości określonej w przepisach o pomocy społecznej. W myśl art. 8 ust. 9 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) dochód miesięczny z jednego hektara przeliczeniowego wynosi 194 zł. Zatem dochód miesięczny z gospodarstwa rolnego wynosił 944,89 zł (194 zł x 4,8706 ha przeliczeniowego) i 11.338,75 zł rocznie (12 x 194 zł x 4,8706 ha przeliczeniowego). Zarówno skarżąca jak i jej mąż złożyli oświadczenia na temat dochodów z gospodarstwa rolnego (k. 16 i 17 akt administracyjnych). Z przeprowadzonych przez orzekające organy ustaleń wynikało, że pięcioosobowa rodzina skarżącej (skarżąca, jej mąż i trzech synów Ł., R. i P.) w 2004 r. uzyskała dochód w wysokości 31.754,77 zł, a miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosił 529,25 zł. Wykazywany w zaświadczeniu Urzędu Skarbowego z dnia 29 lipca 2005 r. dochód w kwocie 18.697,21 zł należało pomniejszyć o kwotę 104,21 zł stanowiącą różnicę pomiędzy wysokością składki na ubezpieczenie zdrowotne ustaloną zgodnie z § 15 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881), a wysokością składki na ubezpieczenie zdrowotne wykazywaną w tym zaświadczeniu. Zatem prawidłowo ustalony dochód na osobę w rodzinie skarżącej wynosił 527,51 zł. Pomimo tej różnicy skarżącej nie przysługiwał zasiłek rodzinny jak również dodatki do zasiłku z uwagi na treść przepisu art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Stosownie do art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w okresie od dnia 1 maja 2004 r. do 31 sierpnia 2006 r., wysokość miesięcznego zasiłku rodzinnego wynosi 43 zł na pierwsze i drugie dziecko. W tej sytuacji nie miał zastosowania przepis art. 5 ust. 3 cyt. ustawy, bowiem dochód rodziny przekraczał kwotę 43 zł odpowiadającą najniższemu zasiłkowi rodzinnemu. Przepis ten stanowi, że w przypadku gdy dochód rodziny lub osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi przysługującemu w okresie, na który jest ustalony, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Odnosząc się do zarzutu skarżącej, że do dochodu, jej męża nie można zaliczać całości wypłaconego w 2004 r. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych wyrównania z tytułu przywrócenia prawa do renty, za okres od 1 września 2002 r., należy wyjaśnić, że w myśl art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.), źródłem przychodów jest renta. Stosownie do art. 11 ust. 1 cyt. ustawy, przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-16, art. 17 ust. 1 pkt 6 i 9, art. 19 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne. Zatem datą przychodu jest dzień przyjęcia pieniędzy (dzień wypłaty). Skoro wyrównanie wypłacono w 2004 r. to stanowiło ono przychód roku 2004. Oznacza to, że wypłaconego świadczenia pieniężnego nie można rozliczać na poszczególne okresy rok kalendarzowy 2002, 2003 i 2004, począwszy od dnia, od którego naliczono i przyznano zaległe świadczenie. Zgodnie z art. 3 pkt 1 lit.a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie – oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszane o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Z tych też względów pozbawiona usprawiedliwionych podstaw skarga podlegała oddaleniu na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).