II SA/Lu 106/09

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton - Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia w sprawie przejęcia nieruchomości ziemskich na rzecz Skarbu Państwa postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W złożonej skardze skarżący zwrócił się jednocześnie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od opłaty sądowej od wniesionej skargi. Skarżący wezwany do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, w terminie złożył wypełniony urzędowy formularz wniosku zakreślając, iż domaga się przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, iż osiąga niski dochód z renty ([...] zł), który przeznacza na wyżywienie, leki i część opłat za mieszkanie. Podał, iż pozostaje z żoną w separacji faktycznej, w związku z czym żona dokłada się jedynie do części opłat za mieszkanie. W dalszej części urzędowego formularza skarżący podał, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, oraz że w skład jego majątku wchodzi dom o pow. [...] m2, poza tym nie posiada innych zasobów majątkowych. W odniesieniu do uzyskiwanych dochodów skarżący podniósł, że tytułem renty osiąga dochód w wysokości [...] zł brutto, natomiast jego żona pobiera emeryturę w kwocie [...] zł netto. Do urzędowego formularza wniosku o prawo pomocy skarżący załączył zaświadczenie ZUS z dnia [...], stwierdzające iż pobiera on stałą rentę z tytułu niezdolności do pracy kwocie [...] zł brutto, a kwota do wypłaty wynosi [...] zł. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: W myśl art. 246 ( 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a.). Ocena możliwości poniesienia przez stronę kosztów postępowania jest uzależniona od tego, co zostanie przez stronę wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ustawy p.p.s.a.). Oświadczenie strony skarżącej zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania prawidłowej oceny zasadności złożonego wniosku. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak było danych odnośnie wydatków ponoszonych na utrzymanie gospodarstwa domowego, wydatków ponoszonych na leczenie, jak również informacji o powierzchni działki pod budynkiem mieszkalnym. W związku z powyższym, pismem z dnia 24 marca 2009r., wezwano skarżącego do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, skarżący w terminie nadesłał pismo z dnia 1 kwietnia 2009r., w którym oświadczył, iż jego miesięczne wydatki na utrzymanie (zakup żywności, środków higieny, ubrań) wynoszą ok. [...] – [...] zł, natomiast opłaty za mieszkanie, energię elektryczną i wodę ponosi jego żona. Ponadto oświadczył, że wydatki na leki wynoszą ok. [...] zł. Podał również, że powierzchnia działki pod budynkiem mieszkalnym wynosi [...] m2. Mając na uwadze przedstawioną w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz przesłanych do sądu dokumentach, sytuację materialną strony oraz wysokość kosztów sądowych w niniejszej sprawie, stwierdzić należy, że wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Do kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania należy koszt wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł (§ 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 221, poz. 2193/). Inne ewentualne koszty sądowe, które mogą wystąpić w zależności od wyniku sprawy i działań podjętych przez strony, tj. opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczany na skutek zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie, opłata sądowa od zażalenia i wpis sądowy od skargi kasacyjnej (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych /Dz.U. Nr 221, poz.2192/; § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi), każdorazowo nie przekroczą kwoty 100 zł. Podnieść należy, że instytucja zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób mających szczególnie trudną sytuację materialną, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone. Strona wnosząc sprawę przed sądem, powinna liczyć się z obowiązkiem ponoszenia związanych z tym należności, choćby w części, a w tym celu gromadzić potrzebne środki z dochodów bieżąco uzyskiwanych. W przedstawionych przez skarżącego okolicznościach, rozważając możliwości poniesienia przez niego kosztów sądowych, stwierdzić należy, że obecna jego sytuacja materialna nie należy do skrajnie trudnych, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę przeciętny standard życia mieszkańców regionu. Skarżący ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, posiada stały dochód oraz majątek nieruchomy w postaci domu o pow. [...] m2 wraz z działką. Nie można pominąć faktu, że skarżący pozostaje w związku małżeńskim i jak wykazał w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (rubryka nr 6) pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Z tego powodu dochody żony należy również brać pod uwagę przy ocenie jego zdolności płatniczych. Przepisy prawa rodzinnego nakładają na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego. Stosownie do art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), zwanej dalej k.r.o., małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy oraz współdziałania dla dobra rodziny. Obowiązek wzajemnej pomocy między małżonkami rozciąga się również na prowadzenie postępowania sądowego. Dlatego też rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należało wziąć pod uwagę łączne dochody małżonków, które wynoszą [...] zł netto ([...] + [...]). Według oświadczenia skarżącego z dnia 1 kwietnia 2009r., łączne jego wydatki na utrzymanie i leczenie stanowią kwotę ok. [...] – [...] zł, natomiast jego żona z pobieranego świadczenia pokrywa koszty utrzymania domu. Natomiast wpis sądowy od skargi jako jedyny koszt sądowy wymagany na obecnym etapie postępowania to wydatek stanowiący ok. [...] części miesięcznych dochodów rodziny, natomiast ewentualne inne koszty sądowe, nie przekroczą jednorazowo kwoty 100 zł. Porównując zatem sytuację materialną strony, w tym wysokość osiąganych dochodów do wielkości kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu, brak jest podstaw do uznania, że skarżący wykazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Reasumując powyższe, strona skarżąca nie wykazała, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 ( 1 i ( 2 pkt 7 należało orzec jak na wstępie.