II SA/Lu 1063/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz Protokolant Asystent sędziego Bartłomiej Pastucha po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 lipca 2015 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] października 2014r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta B. P. z dnia [...] maja 2014r., Nr [...] o odmowie umorzenia R. K. należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych na rzecz A. S. w wysokości [...] zł powiększonej o 5%. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że we wniosku o umorzenie R. K. podnosił, że od 30 lat choruje, a od 25 lat bierze leki przeciwbólowe, od których jest uzależniony. Z powodu choroby płuc, nerwicy i depresji ma rentę, która jest jego jedynym źródłem utrzymania. Po potrąceniu zobowiązań alimentacyjnych w kwocie [...]zł do wypłaty pozostaje mu [...] zł. Rozpoznając wniosek organ I instancji ustalił, że wyrokiem z dnia [...] listopada 2001r. Sąd Rejonowy w B. P. zasądził od R. K. na rzecz A. S. alimenty w wysokości po [...] zł miesięcznie, a następnie wyrokiem z dnia [...] stycznia 2006r. podwyższył je do kwoty po [...] zł miesięcznie. Zaliczka była wypłacana w okresie od [...] września 2005r. do [...] września 2008r. w wysokości po [...] zł miesięcznie, łącznie – [...] zł, co po powiększeniu o 5% wyniosło [...] zł. W dniu [...] października 2008r. R. K. uiścił kwotę [...]zł, co zmniejszyło należności do kwoty [...]zł. Organ I instancji stwierdził, że wskazane przez R. K. okoliczności nie mogą być uwzględnione, gdyż wniosek o umorzenie może być rozpoznany wyłącznie na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2012r., poz.1228 ze zm.), zwanej dalej "u.p.o.u.a."., który uzależnia umorzenie wyłącznie od skuteczności egzekucji w wysokości nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów przez okres minimum 3 lat, a nie na podstawie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., który umożliwia umorzenie należności ze względu na trudną sytuację życiową wnioskodawcy. Organ I instancji stwierdził mianowicie, że przepis art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. nie ma zastosowania do zaliczek alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia [...] kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Mając więc na uwadze przepis art. 30 ust.1 u.p.o.u.a. organ I instancji ustalił na podstawie pisma [...] przy Sądzie Rejonowym w B. P., że prowadzona od 1994r. egzekucja świadczeń alimentacyjnych w ostatnich 3 latach nie zaspokajała wysokości bieżąco zasądzonych alimentów tj. kwoty [...]zł miesięcznie, dlatego organ odmówił umorzenia należności. W odwołaniu R. K. podnosił, że Komornik powinien wykazać stan egzekucji w dłuższym niż trzyletni, okresie, a ponadto posłużył się uchylonym wyrokiem sądowym z 2008r. podwyższającym alimenty do kwoty [...]zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło zarzutów odwołania, a podzielając ustalenia i stanowisko organu I instancji wskazaną na wstępie decyzją utrzymało w mocy jego decyzję. W szczególności Kolegium podzieliło pogląd, że umorzenie należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych jest obecnie możliwe wyłącznie na podstawie art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a., a więc jest uzależnione wyłącznie od skuteczności egzekucji, zaś sytuacja życiowa dłużnika nie ma wpływu na rozstrzygnięcie. Badając szczegółowo okoliczności sprawy, Kolegium ustaliło, że zaliczka alimentacyjna na rzecz A. S. była przyznana w okresie od [...] września 2005r. do [...] sierpnia 2006r. w wysokości po [...] zł miesięcznie (łącznie [...] zł, decyzją z dnia [...] października 2005r.), od [...] września 2006r. do [...] sierpnia 2007r. również po [...] zł (łącznie [...] zł, decyzją z dnia [...] września 2006r.), od [...] września 2007r. do [...] sierpnia 2008r. również po [...] zł (łącznie [...] zł, decyzją z dnia [...] października 2007r.) oraz jednorazowo we wrześniu 2008r. – [...] zł (decyzją z dnia [...] kwietnia 2008r.). Łącznie zatem wypłacone zaliczki wynoszą [...] zł, a kwota podlegająca zwrotowi powiększona - zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia [...] kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej - o 5% - [...] zł; po pomniejszeniu o dokonaną przez dłużnika w dniu [...] października 2008r. wpłatę w wysokości [...] zł wynosi ona [...] zł. W piśmie z dnia [...] maja 2014r. [...] wskazał, że postępowanie egzekucyjne wobec R. K. z tytułu zaległości alimentacyjnych jest prowadzone od 1994r. W okresie ostatnich trzech lat wyegzekwowano następujące kwoty: w okresie od [...] kwietnia 2011r. do lutego 2012r. w każdym miesiącu po [...] zł, w okresie od marca 2012r. do lutego 2013r. w każdym miesiącu po [...] zł, od marca 2013r. do lutego 2014r. w każdym miesiącu po [...] zł, a od marca 2014r. do maja 2014r. w wysokości [...] zł. Z powyższego wynika, że miesięczna wysokość wyegzekwowanych alimentów była niższa od alimentów zasądzonych wyrokiem Sądu Rejonowego w B. P. z dnia [...] stycznia 2006r. tj. od kwoty [...]zł, który to wyrok był podstawą prowadzenia egzekucji, a nie jak podnosi R. K. wyrok z dnia [...] grudnia 2008r. podwyższający alimenty do kwoty [...]zł, uchylony następnie wyrokiem Sądu Okręgowego w L. z dnia [...] czerwca 2009r. Kolegium wyjaśniło, że o wyroku z dnia [...] grudnia 2008r. Komornik dowiedział się dopiero z pisma organu I instancji z dnia [...] maja 2014r., zaś dłużnik mógł go o tym wcześniej powiadomić, skoro o wysokości dokonywanych z renty potrąceń komorniczych był on na bieżąco informowany przez Komornika. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie R. K. wniósł o uchylenie decyzji Kolegium. Zarzucił, że Komornik wadliwie dokonuje potrąceń – powinien bowiem egzekwować 400 zł miesięcznie w całości, bez dodatkowych potrąceń, na poczet należności wierzyciela, a nie innych podmiotów (Urzędu Miasta), co dałoby skuteczność egzekucji, o której mowa w art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a.. Poza tym zarzucił, że "komornik posługuje się wyrokiem na [...] zł, a nie na [...] zł" i prowadzi egzekucję również z mieszkania, co skarżący kwestionuje. Zdaniem skarżącego, organ powinien uwzględnić jego trudną sytuację życiową, która uniemożliwia mu spłatę zadłużenia. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Skarżący wnosił o umorzenie należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych w okresie od [...] września 2005r. do [...] września 2008r. na rzecz jego córki A. S. w wysokości [...] zł, przy czym kwoty tej nie kwestionuje. Skarżący jest zobowiązany do zwrotu tych należności na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia [...] kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. z 2005r., Nr 86, poz. 732 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości zaliczek wypłaconych osobie uprawnionej, powiększonej o 5 %. Wprawdzie ustawa z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej nie obowiązuje od dnia 1 października 2008r. (straciła moc na podstawie art. 47 u.p.o.u.a.), to jednak obowiązek zwrotu wypłaconych na jej podstawie zaliczek alimentacyjnych wynika z art. 41 u.p.o.u.a., zgodnie z którym sprawy o zaliczki alimentacyjne podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 8 marca 2012r., sygn. akt IV SA/Po 8/12). Zaliczki alimentacyjne na rzecz A. S., córki skarżącego, były wypłacane na podstawie przepisów dotychczasowych w okresie od 1 września 2005r. do 30 września 2008r., dlatego – w świetle powołanego art. 41 u.p.o.u.a. - ich zwrot następuje w trybie przepisów dotychczasowych, tj. na podstawie powołanego art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Prawidłowo natomiast uznały organy obu instancji, że wniosek o umorzenie tych należności mógł być rozpatrywany już na podstawie aktualnie obowiązującej u.p.o.u.a. Brak jest bowiem przepisów przejściowych odsyłających w tym zakresie do stosowania przepisów dotychczasowych, a więc z ogólną zasadą prawa, do wszczynanych obecnie spraw zastosowanie mają przepisy aktualne. "Nie można podzielić poglądu, wg którego, art. 41 u.p.o.u.a. obejmuje również sprawy o umorzenie należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych zaliczek, których poprzednio dotyczył przepis art. 16 ustawy z 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej". (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 8 czerwca 2011r., sygn. akt III SA/Kr 1284/10 oraz wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2011r., I OSK 31/11). Prawidłowo również organy stwierdziły, że w sprawie mógł mieć zastosowanie wyłącznie art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a.. Zgodnie z tym przepisem organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości: 1) 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 2) 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 3) 100% jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. "Należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2, 4 ustawy" to bowiem m.in. należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (pkt 2). Możliwości umorzenia takich należności, tj. powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych nie przewiduje natomiast art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., gdyż zgodnie z tym przepisem - organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a więc nie należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych, łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Wobec jednoznacznego brzmienia powołanych przepisów, prawidłowo organy przyjęły, że nie jest dopuszczalne umarzanie takich należności na podstawie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., a więc ze względu na trudną sytuację życiową wnioskodawcy. Wniosek skarżącego mógł być zatem rozpatrywany jedynie na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy, a argumentacja skarżącego dotycząca jego sytuacji życiowej nie mogła być uwzględniona. Badając zatem wyłącznie przesłanki, o których mowa w tym przepisie, organy zasadnie uznały, że egzekucja prowadzona wobec skarżącego nie była skuteczna przez minimalny wymagany okres 3 lat. Egzekucja, w wyniku której nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych, jest bowiem egzekucją bezskuteczną (art. 2 pkt 2 u.p.o.u.a.). Taka sytuacja zachodziła w niniejszej sprawie. Jak wynika z akt sprawy (k.17 akt amin.) w okresie trzech ostatnich lat nie wyegzekwowano zasądzonych prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w B. P. III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] stycznia 2006r. alimentów na rzecz A. S. w wysokości [...] zł miesięcznie (k.3 akt amin.). W okresie od [...] kwietnia 2011r. do lutego 2012r. wyegzekwowano w każdym miesiącu po [...] zł, w okresie od marca 2012r. do lutego 2013r. po [...] zł, od marca 2013r. do lutego 2014r. po [...] zł, a od marca 2014r. do maja 2014r. po [...] zł (k. 36 akt admin.). Oznacza to brak skuteczności egzekucji, o której mowa w art. 30 ust. 1 pkt 1 u.p.o.u.a., co uniemożliwiało uwzględnienie wniosku o umorzenie, niezależnie od trudnej sytuacji życiowej skarżącego, która – jak wskazano – nie stanowi przesłanki umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. Wbrew zarzutom skargi, okoliczność, że Komornik od [...] listopada 2008r. egzekwował wyższą należność tj. [...] zł (na co wskazał w piśmie z dnia [...] maja 2014r., k.17 akt amin.), wynikającą z uchylonego wyroku Sądu Rejonowego w B. P. III Wydział Cywilny z dnia [...] grudnia 2008r., sygn. akt III RC [...] (k.9 akt admin.) nie świadczy o wadliwości zaskarżonej decyzji. Faktem jest bowiem, że Komornik nie wyegzekwował w okresie ostatnich 3 lat kwot po [...] zł miesięcznie, a do takich alimentów był zobowiązany skarżący wskazanym wyrokiem Sądu Rejonowego w B. P. z dnia [...] stycznia 2006r. Tylko wyegzekwowanie takich kwot oznaczałoby skuteczność egzekucji, o której mowa w art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a.. Okoliczność, że Komornik faktycznie egzekwował kwotę wyższą, nie ma więc wpływu na dokonaną przez organy ocenę skuteczności egzekucji. Zarzuty dotyczące wadliwości dokonywanych przez Komornika potrąceń (kolejności zaspokajania wierzycieli) nie podlegają uwzględnieniu w niniejszej sprawie; to samo dotyczy prowadzenia egzekucji z mieszkania – zarzuty te skarżący ma prawo podnosić wyłącznie w postępowaniu egzekucyjnym. Z powyższych względów skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.).