II SA/Lu 1088/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec,, Sędzia NSA Witold Falczyński, Protokolant Asystent sędziego Bartłomiej Pastucha, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 maja 2015 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...]i postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz J. M. kwotę 740 zł (siedemset czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. W piśmie z dnia 30 listopada 2011r. L. K. zażądał od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. usunięcia znajdującego się na działce nr [...] budynku położonego między garażem, a domem J. M. Wyjaśnił, że budynek został wybudowany 3 lata po budowie garażu, "jest niezgodny z prawem, gdyż zagraża przeciwpożarowo". Postanowieniem z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 48 ust.2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane wstrzymał prowadzenie robot przy wspomnianym obiekcie gospodarczym, nałożył na J. M. obowiązek przedłożenia do dnia 30 marca 2013r. zaświadczenia Wójta Gminy J. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, czterech egzemplarzy projektu budowlanego rozbudowy i odbudowy obiektu sporządzonego przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane ( do projektowania ), zaświadczenia o jej wpisie na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego, aktualnego na dzień sporządzenia projektu budowlanego oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a następnie decyzją z dnia 24 lipca 2013r. nakazał jego rozbiórkę. Po uchyleniu tej decyzji oraz poprzedzającego go postanowienia przez L. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. decyzją z dnia [...]. organ I instancji postanowieniem z dnia [...] ponownie nałożył na inwestora te same obowiązki, jak w postanowieniu z dnia [...] terminem ich wykonania do dnia 30 kwietnia 2014r., a następnie decyzją z dnia [...] nakazał rozbiórkę budynku. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że budynek usytuowany jest pomiędzy murowanym budynkiem gospodarczo – garażowym, a drewnianym budynkiem mieszkalnym. Budynki te stanowią jego ściany zachodnią i wschodnią. Od strony północnej budynek posiada ścianę murowaną z częściowym wypełnieniem luksferami. Od strony południowo – wschodniej budynek zamyka narożnik o konstrukcji drewnianej z drzwiami zamontowanymi w jego ścianie północnej. Budynek ma dach jednospadowy w kierunku działki sąsiedniej nr 1074, okap przy tej ścianie posiada wysięg 25 cm. Wymiary budynku wynoszą 2,33 x 2,56 x 5,74m, jego wysokość mierzona od poziomu betonowej posadzki do łat pokrycia dachu to 3,15m. Jest użytkowany jako gospodarczo – składowy, ma również wydzielone miejsce ustępowe. Budynek został odbudowany w 2001r. w miejscu istniejącego drewnianego budynku, sąsiadującego z drewnianą stodołą, która uległa spaleniu. Zrealizowany obiekt o wymiarach 2,4x2,6x4,4m z murowana ścianą od strony działki 1074 był konstrukcji drewnianej, z jedną ścianą wspólną z budynkiem mieszkalnym, przy czym ściana południowa licowała się ze ścianą zewnętrzną części gospodarczej budynku mieszkalnego. W latach 2001 - 2002 po wybudowaniu murowanego budynku gospodarczo – garażowego budynek rozbudowano wycinając drewnianą ścianę południową, wykonując narożnik z drzwiami oraz zmieniając pokrycie dachu z eternitu na blachę. W wyniku rozbudowy budynek otrzymał wymiary 2,33m x 2,56m x 5,74m. Na wykonanie robót J. M. nie otrzymał stosownych pozwoleń. Organ uznał, że powiązanie konstrukcyjne z przyległymi budynkami nie pozwala na przyjęcie, że jest to obiekt wolnostojący, o jakim stanowi art. 29 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego , a zatem na jego odbudowe i rozbudowę należało uzyskać pozwolenie na budowę. Według organu zlokalizowanie budynku bezpośrednio w granicy z działką [...] wyklucza możliwość zastosowania przepisu art. 29 ust.1 pkt 1 lit. 1a prawa budowlanego, umożliwiającego realizację obiektu w oparciu o zgłoszenie. Zatem w sprawie nie można zastosować przepisu art. 49b tej ustawy, ale należy zastosować przepisy art. 48. Wprawdzie realizacja budynku bezpośrednio przy granicy z działką [...] ze spadkiem połaci dachowej w jej kierunku oraz okapem wysuniętym na 25 cm narusza przepis § 272 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, jednakże, zdaniem organu, zakres stwierdzonych naruszeń nie uniemożliwia doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. W związku z tym nałożono na inwestora obowiązki wskazane w postanowieniu z dnia [...]., z których jednak się nie wywiązał. W konsekwencji decyzją z dnia [...] orzeczono o nakazanie rozbiórki budynku. Po rozpoznania odwołania J. M. L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. decyzję organu I instancji utrzymał w mocy. Także organ odwoławczy stwierdził, że na opisane roboty budowlane konieczne było uzyskanie pozwolenia na budowę. Jego zdaniem nawet, gdyby uznać, że budowa wymagała zgłoszenia, to do wdrożenia procedury legalizacyjnej w trybie art. 49b ust.2 prawa budowlanego konieczna jest zgodność budowy z przepisami techniczno – budowlanymi, których nie spełniono. W świetle bowiem § 272 ust. 3 wspomnianego rozporządzenia budynek usytuowany bezpośrednio przy granicy działki powinien mieć od strony działki sąsiedniej ścianę oddzielania przeciwpożarowego o klasie odporności ogniowej określonej w § 232 ust. 4 i 5 rozporządzenia. Jego zdaniem zrealizowany przez inwestora obiekt budowlany bezpośrednio przy granicy z działką sąsiednią ze spadkiem połaci dachowej w kierunku tej działki oraz wysuniętym nad nią okapem na odległość 25 cm narusza przepisy rozporządzenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. M. zarzucił L. Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w L. oraz Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego, że nie zastosowały się do wytycznych zwartych w decyzji kasacyjnej L. Wojewódzkiego Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...]., w którym nakazano wyjaśnić, czy realizacja przedmiotowego budynku wymagała uzyskania pozwolenia na budowę. Tymczasem organy nawet nie próbowały przeprowadzić postępowania dowodowego mającego na celu wyjaśnienie tej okoliczności. Z samych natomiast ustaleń organu II instancji wynika natomiast, że obiekt był budowlą, której realizacja wymagała jedynie zgłoszenia. Ma on bowiem powierzchnię 5,74m, jest budynkiem gospodarczym związanym z działalnością rolniczą, uzupełnia zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej oraz rozpiętość konstrukcji mniejsza od 4,8m. Jest to zatem obiekt, o jakim mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a prawa budowlanego, wymagający zgłoszenia. Okoliczność ta powinna stanowić podstawę do przeprowadzenia procedury legalizacyjnej, a nie rozbiórki. Za zupełnie samowolne uznał skarżący w tej sytuacji uwagi, co do naruszenia przepisów powołanego w decyzjach rozporządzenia, skoro będzie to można sprawdzić dopiero po ponownym rozpoznaniu sprawy. W jego ocenie przedmiotem oględzin budynku nie było spełnienie wymogów ochrony przeciwpożarowej. Odpowiadając na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. podtrzymał swoją dotychczasową ocenę wykonanych robót i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Nie mylą się organy określając datę budowy przedmiotowego budynku, określanego w toku postępowania jako gospodarczy na lata 2000-2001r. Powyższą ocenę potwierdzają znajdujące się w aktach sprawy mapy dla celów projektowych z dnia 13 października 2000r. i z dnia 28 maja 2001r. Porównanie ich treści jednoznacznie wskazuje, że w 2000r. pomiędzy istniejącym już drewnianym budynkiem mieszkalnym, a projektowanym murowanym budynkiem gospodarczym nie widnieje jakikolwiek budynek. Jednak na mapie z 2001r. widać już wyraźnie wrysowany budynek oznaczony literą g, o szerokości 2,8m pomiędzy domem mieszkalnym, a budynkiem gospodarczym. Stan ten potwierdza sporządzony 21 lipca 2001r. szkic "wyznaczenia na gruncie rzutu zewnętrznego obrysu przyziemia projektowanego budynku gospodarczego po wydaniu w dniu 3 lipca 2001r. przez Starostę P. decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego". W tej sytuacji za zupełnie niewiarygodne uznać należy twierdzenia skarżącego, który utrzymywał podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 30 grudnia 2011r., że budowa była zrealizowana 24 lata temu jako "odbudowa poprzednio istniejącego budynku gospodarczego", natomiast w 2001r. przedłużono jedynie konstrukcję dachu, wycięto ścianę drewnianą od strony południowej oraz wykonano narożnik z drzwiami. Z tych samych powodów niewiarygodne są zeznania powołanych przez skarżącego świadków, tym bardziej, że nie tylko nie byli w stanie w sposób jednoznaczny wskazać daty budowy, ale nawet jaki charakter miał obiekt, raz określanego jako budynek gospodarczy, innym zaś razem, jak w piśmie z dnia 5 marca 2013r. wiatą. Pomijając już zupełnie niewiarygodne stwierdzenia zawarte w tym piśmie, jakoby sąsiadująca bezpośrednio z wiatą drewniana stodoła uległa spaleniu w 2001r. bez uszczerbku dla samej wiaty, to przecież tej informacji nie potwierdza nawet sam skarżący. Nie tylko jeśli chodzi o złożone wyjaśnienia podczas wspomnianych już oględzin, ale także w piśmie z dnia 8 listopada 2012r. Stwierdził wówczas, że po zakupie budynków "zrobił nowe stropy, sufity, dach na mieszkanie, dach na stodółce, Musiał również naprawić dach między stodołą, a budynkiem gospodarczym oraz wywróconą ścianą od strony pana F.". W żadnym miejscu nie wspominał natomiast o rzekomym pożarze, mającym strawić stodołę i wiatę. Podzielając zapatrywanie organu nie sposób jednak odrzucić argumentacji skargi kwestionującej zastosowany tryb postępowania. Przede wszystkim nie rozważono kwestii zasadniczej, sprowadzającej się do wyjaśnienia, czy na realizację omawianej budowy należało uzyskać pozwolenie na budowę, czy też wystarczające było zgłoszenie. Odrzucając możliwość zastosowania zgłoszenia organy wskazały jedynie, że nie jest to obiekt wolnostojący ( art. 29 ust. 1 pkt 2 ), a ponadto zlokalizowany jest w granicy z nieruchomością sąsiednią, co nie pozwala zachować przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( Dz. U Nr 75, poz. 690 ze zmianami ). Jednak w dacie realizacji inwestycji powołany przepis art. 29 ust.1 pkt 2 jeszcze nie obowiązywał. Natomiast według art. 29 ust.1 pkt 1 lit. a) ustawy pozwolenia na budowę nie wymagała budowa obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej w tym parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 35m² przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,8m. Stosownie do art. 30 ust. 1 pkt 1 tego rodzaju budowa wymagała zgłoszenia. Przepisy ustawy nie zawierają definicji legalnej pojęcia działki siedliskowej, ani siedliska. W orzecznictwie, dla ustalenia treści tych pojęć wskazuje się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 1969 r. (sygn. akt III CZP 12/69, publ. OSN 1970/3/39), w której za działkę siedliskową uznano działkę pod budynkami wchodzącymi w skład gospodarstwa rolnego. Z kolei w uchwale z dnia 13 czerwca 1984 r., III CZP 22/84, OSN 1985, Nr 1, poz. 8) Sąd Najwyższy stwierdził, że samo siedlisko nie jest jeszcze gospodarstwem rolnym, stanowi bowiem tylko zaplecze i bazę gospodarstwa rolnego. Z tego wywodzi się zatem wniosek uznający za działkę siedliskową wydzielony obszar gospodarstwa rolnego przeznaczony na utworzenie siedliska (dom mieszkalny, budynki inwentarskie i budowle rolnicze oraz podwórko) zabezpieczające działalność rolniczą, przy czym może być wydzielona z jednej lub kilku działek ewidencyjnych wchodzących w skład danego gospodarstwa rolnego. Z akt sprawy nie można na w żadnym razie wyczytać, czy powołane warunki zostały spełnione także w rozpoznawanej sprawie, co wskazywałoby na uprzywilejowaną pozycję skarżącego. Nie bardzo jest przy tym zrozumiała argumentacja organów, według których w sprawie w ogóle nie jest możliwe zastosowanie art. 49b prawa budowlanego z powodu naruszenia przepisu § 272 ust. 3 wspomnianego rozporządzenia. Ta sama okoliczność nie stanowiła jednak przeszkody w prowadzeniu procedury legalizacyjnej w oparciu o art. 48 tej ustawy. Ocena ta musi budzić wątpliwości, jeśli wskazać, że warunek nie naruszania przepisów techniczno – budowlanych stanowi przesłankę legalizacji prowadzonej w każdym z tych trybów. Ponadto Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, a za nim także organ odwoławczy utrzymują, że wskazane naruszenie, wykluczające tryb z art. 49b ustawy nie uniemożliwia jednak doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, stąd też zastosowano procedurę wskazaną w art. 48. Nie jest też jasne, czy braku możliwości zastosowania art. 49b prawa budowlanego organy upatrują jedynie w niezachowanie wymogu wynikającego z § 272 ust. 3 rozporządzenia, czy z samego faktu posadowienia w granicy i wysunięcia okapu o 25cm w głąb nieruchomości sąsiedniej. Bez wątpienia bowiem, co też podkreślono w skardze, w aktach nie ma żadnej wzmianki o klasie odporności przeciwpożarowej ściany usytuowanej w granicy z działką 1074, częściowo wypełnionej luksferami, co prowadzi do wniosku, że nie było to przedmiotem badania. Nie rozważono także znaczenia, jakie dla sprawy ma umiejscowienie przedmiotowego budynku, którego ściana północna nawiązuje do linii ścian budynku mieszkalnego i gospodarczego, znajdujących się, jak wynika z decyzji, bezpośrednio w granicy z działką [...]. Co istotne, jak już wspomniano, w aktach sprawy znajduje się decyzja Starosty P. z dnia [...]. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i zezwoleniu na dokończenie budowy budynku gospodarczego. Jak wynika z uzasadnienia decyzji, wcześniej decyzją dnia [...] organ nakazał zaniechanie dalszych robót budowlanych przy tym budynku. Brak jest informacji jakie były powody takiego działania, z faktu jednak udzielenia zezwolenia na dokończenie budowy w kształcie naniesionym na mapę wnosić należy o akceptacji usytuowania budynku w granicy. Nieczytelne zatem wydają się powody, dla których obecnie uważa się za niedopuszczalne usytuowanie w ten sam sposób przedmiotowego budynku, stanowiącego w istocie wypełnienie przestrzeni między już istniejącymi budynkami. Trzeba jednak podkreślić, że brak w aktach pozwolenia na budowę oraz decyzji o zaniechaniu dalszych robót budowlanych uniemożliwia dokładne sprawdzenie omawianych okoliczności. Jest też oczywiste, że o konieczności uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia nie decyduje wspomniane rozporządzenie o warunkach technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, ale przesądzające są przepisy prawa budowlanego. Ponownie rozpoznając sprawę organy ustalą przede wszystkim, czy budowa spełnia warunki określone w art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy, dokona wstępnej oceny spełnienie warunku wynikającego z § 272 ust. 3 oraz § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz zgodności inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Dopiero po uzyskaniu stosownych informacji możliwe będzie nakazanie rozbiórki zgodnie z art. 48 ust. 1 lub 49b ust.1 ustawy, lub zastosowanie postępowania legalizacyjnego. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2012r. poz. 270 ze zmianami) należało uchylić, zarówno zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( tekst jedn. Dz. U z 2013r. poz. 490 ).