II SA/Lu 1101/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Jarosław Harczuk po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca, w zakreślonym terminie (data na prezentacie), na urzędowym formularzu symbol PPF wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Wniosek uzasadniła tym, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem oraz pełnoletnim studiującym synem, z którymi zamieszkuje w domu o powierzchni [...] m2 o wartości [...] złotych i utrzymuje się ze swojej renty w kwocie [...]złotych netto oraz dochodów z wynajmu mieszkania wynoszących [...] złotych netto. Skarżąca i jej mąż są właścicielami dwóch mieszkań: o powierzchni [...] m2 o wartości [...] złotych i o powierzchni [...] m2 i wartości [...] złotych. Jedno z mieszkań jest wynajmowane zaś drugie nie nadaje się do zamieszkania. Skarżąca oświadczyła, że całość wydatków, w tym i koszty leczenia męża, pokrywane są z miesięcznych dochodów w łącznej kwocie [...]złotych. Z oświadczenia skarżącej zawartego w piśmie z dnia 4 stycznia 2017 r. wynika, że wskazane na druku mieszkania nie są obciążone hipotecznie. Poświadczają to dołączone do pisma odpisy z ksiąg wieczystych. Starszy referendarz sądowy stwierdził, że: Stosownie do art. 246 § 1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r. poz. 718, zwanej dalej "p.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustalenie wystąpienia przesłanki przyznania prawa pomocy unormowanej w tym przepisie wymaga porównania realnych możliwości finansowych strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy do wysokości kosztów postępowania, o zwolnienie od których wnosi strona oraz ocenę wpływu ponoszenia tych kosztów na możliwość ponoszenia przez stronę kosztów utrzymania koniecznego. W niniejszej sprawie koszty sądowe prócz wpisu sądowego od wniesionej skargi wynoszącego [...] złotych oraz wpisu od ewentualnej skargi kasacyjnej wynoszącego [...] złotych, każdorazowo nie przekroczą kwoty [...]złotych. Miesięczne dochody gospodarstwa domowego skarżącej wynoszą [...] złotych netto, przy czym skarżąca oświadczyła, że są one w całości pochłaniane przez wydatki związane ze stałymi miesięcznymi kosztami utrzymania koniecznego. Nie mniej o możliwości ponoszenia kosztów postępowania w tym kosztów sadowych decyduje również stan majątkowy. Skarżąca i jej mąż są właścicielami trzech nieruchomości. Domu o powierzchni [...] m2 o wartości [...] złotych, w którym zamieszkują wraz z synem, mieszkania o powierzchni [...] m2 o wartości [...] złotych i mieszkania o powierzchni [...] m2 i wartości [...] złotych. Wszystkie nieruchomości położone są w L.. Przy czym mieszkania nie mają obciążonych hipotek. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych może być przyznane jedynie, gdy obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych (por. np. postanowienie NSA z dnia 13 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 1387/14 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W przypadku własności nieruchomości, które mimo tego, że mogą być spożytkowane dla pozyskania środków finansowych, spożytkowanymi w ten sposób nie są, nie można przyjąć, aby obiektywnie wykorzystano wszelkie możliwości zgromadzenia środków niezbędnych na poniesienie kosztów sądowych zwłaszcza , gdy nieruchomości nie są obciążone prawami osób trzecich (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 września 2014 r., sygn. akt II FZ 1309/14, z dnia 10 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 51/14 czy z dnia 14 stycznia 2014 r., sygn. akt II FZ 1599/13 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości, w zasadzie wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy. Właściciel nieruchomości dysponuje bowiem majątkiem, w wyniku obciążenia którego może pozyskać środki potrzebne do pokrycia kosztów sądowych (por. postanowienia NSA z dnia 25 listopada 2013 r., sygn. akt I OZ 1132/13 - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Przenosząc te rozważania na grunt sprawy niniejszej należy stwierdzić, że skarżąca będąc współwłaścicielką, niezależnie od zamieszkiwanego domu, dwóch mieszkań o łącznej wartości [...] złotych, których hipoteki nie są obciążone nie może skutecznie ubiegać się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Wartość tych nieruchomości przewyższa bowiem wielokrotnie wysokość kosztów sądowych niniejszego postępowania a ich niewykorzystanie w celu pozyskania środków finansowych niezbędnych na ponoszenie kosztów sądowych wskazuje, iż skarżąca nie wykorzystała wszelkich możliwości zgromadzenia środków niezbędnych na poniesienie kosztów sądowych. W takiej sytuacji przeniesienie ciężaru ponoszenia tych kosztów na ogół obywateli, aby skarżąca nie musiała wykorzystać w tym celu swojego majątku nie odpowiada społecznemu poczuciu sprawiedliwości. Chroniłoby to, bądź też wzbogacało majątek prywatny skarżącej kosztem środków publicznych, które przeznaczane są na pokrycie kosztów postępowania, aby zapewnić dostęp do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. postanowienie NSA z dnia 14 października 2014 r., sygn. akt II FZ 1509/14 czy z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt II FZ 247/14 – oba publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Wobec powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie postanowienia.