II SA/Lu 112/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 maja 2025 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] grudnia 2024 r. znak: [...] w przedmiocie wstrzymania wypłaty zasiłku okresowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia 9 sierpnia 2024 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 27 grudnia 2025 r. znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania R. M. (dalej także jako "skarżący" lub "strona") od decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia 9 sierpnia 2024 r. znak: [...] w przedmiocie wstrzymania wypłaty zasiłku okresowego przyznanego na czas zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej ustalenia prawa do zasiłku stałego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako "k.p.a.") i art. 4, art. 11 ust 2, art. 107 ust. 4a i art. 109 ustawy z dnia 19 sierpnia 2024 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1283 ze zm., dalej jako "u.p.s."), utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Stan sprawy przedstawia się następująco. W dniu 15 listopada 2023 r. skarżący złożył do Prezydenta Miasta L. (Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L.) wniosek o przyznanie zasiłku stałego, wraz z potwierdzeniem złożenia wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności do Miejskiego Zespołu do Sprawo Orzekania o Niepełnosprawności w L.. Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2023 r. znak: [...] organ pierwszej instancji zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie dotyczącej przyznania zasiłku stałego, do czasu przedstawienia dokumentu stwierdzającego niepełnosprawność strony. Jednocześnie wydaną tego samego dnia decyzją Prezydenta Miasta L. znak: [...] przyznano stronie zasiłek okresowy w wysokości 388 zł miesięcznie od dnia 1 listopada 2023 r. na czas zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej ustalenia prawa do zasiłku stałego. Decyzją z dnia 9 sierpnia 2024 r. znak: [...] organ pierwszej instancji zmienił własną decyzję z dnia 6 grudnia 2023 r. w ten sposób, że wstrzymał od sierpnia 2024 r. wypłatę zasiłku okresowego przyznanego na czas zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej ustalenia prawa do zasiłku stałego. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji powołał się na bezskuteczność podjętych w stosunku do skarżącego prób nawiązania kontaktu w celu ustalenia terminu przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego. Podkreślił, że skarżący otrzymał korespondencję mailową z informacją, iż brak kontaktu z pracownikiem socjalnym i umożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania, będzie skutkował wstrzymaniem wypłaty zasiłku okresowego. Ponadto organ wskazał, że w dniu 1 sierpnia 2024 r. powziął informację, iż w okresie od dnia 8 kwietnia 2024 r. do dnia 8 lipca 2024 r. skarżący miał opłacane składki na ubezpieczenie zdrowotne przez Fundację H. z tytułu pobierania stypendium w okresie odbywania szkolenia, stażu lub przygotowania zawodowego dorosłych. Wskazując na powyższe, a także powołując się na treść art. 107 ust. 1, ust. 4 i ust. 4a, art. 106 ust. 5 oraz art. 109 u.p.s., organ pierwszej instancji uznał za zasadne wstrzymanie wypłaty zasiłku okresowego od sierpnia 2024 r., do czasu ustalenia sytuacji dochodowej strony i weryfikacji uprawnienia do przedmiotowego świadczenia. Jednocześnie zobowiązał stronę do kontaktu z pracownikiem socjalnym w celu przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji z dnia 9 sierpnia 2024 r. skarżący zarzucił jej błąd w ustaleniach faktycznych oraz sprzeczność z ustawą o udzielaniu wsparcia społecznego. Stwierdził, że wydana decyzja nie licuje z jego rzeczywistą i aktualną sytuacją. Skarżący podniósł, że w miesiącach wakacyjnych ma prawo przebywać poza domem, chociażby celem realizowania przyznanych wyrokiem Sądu Okręgowego w sprawie [...] kontaktów z córką, o czym - jak podkreślił - pracownicy MOPR byli należycie poinformowani. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znalazło podstaw do jego uwzględnienia i wskazaną na wstępie decyzją ostateczną z dnia 27 grudnia 2024 r. (zaskarżoną do Sądu) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Na podstawie akt sprawy organ odwoławczy ustalił, że pracownik socjalny wizytował w dniu 24 kwietnia 2024 r. miejsce pobytu strony, ale nikt nie otworzył mu drzwi. Skarżący nie odbierał również kierowanych do niego połączeń telefonicznych. Dlatego też pracownik socjalny w dniu 17 czerwca 2024 r. wystosował do skarżącego maila z prośbą o kontakt w celu ustalenia terminu na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. W odpowiedzi, skarżący odpisał drogą mailową, że w jego sytuacji nic się nie zmieniło a spotkanie z pracownikiem socjalnym jest niemożliwe z uwagi na jego pobyt na oddziale szpitalnym. Pracownik odpisał skarżącemu, aby po opuszczeniu szpitala skontaktował się z nim celem ustalenia daty wywiadu środowiskowego. W dniu 20 czerwca 2024 r. skarżący odpisał pracownikowi organu, że opuścił już szpital, jednak jest poza miejscem zamieszkania i spotka się z lipcu 2024 r. Do korespondencji dołączył skan dokumentacji medycznej potwierdzającej pobyt na oddziale SOR w PSK4 w L. w dniu 27 maja 2024 r. w godzinach 15:46-21:45, z którego został wypisany z w stanie ogólnym dobrym z zaleceniem leczenia ambulatoryjnego, oraz pobyt na oddziale SOR Szpitala w P. w dniu 19 czerwca 2024 r. w godz. 09:36-18:16, z którego również wypisany został w stanie ogólnym dobrym z zaleceniem dalszego leczenia zachowawczego. Pracownik socjalny w odpowiedzi poinformował skarżącego o konieczności osobistego spotkania celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. W dniu 3 lipca 2024 r. skarżący odpisał, iż nie ma takiej możliwości, bowiem przebywa poza miejscem swojego zamieszkania. W dniu 11 lipca 2024 r. do skarżącego wysłano pisemną prośbę o nawiązanie kontaktu celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu jego zamieszkania. Niezależnie od tego pracownik socjalny w dniu 31 lipca 2024 r. wizytował miejsce pobytu skarżącego, ale nikt nie otworzył mu drzwi, w następstwie czego napisał do skarżącego wiadomość mailową, że jeżeli skarżący nie umówi terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, to pomoc z MOPR zostanie wstrzymana. W korespondencji mailowej z dnia 9 sierpnia 2024r. (k.78-79) skarżący potwierdził otrzymanie w dniu 6 sierpnia 2024 r. pisma z dnia 11 lipca 2024 r. oraz wyjaśnił, że jest okres wakacyjny i przez cały sierpień realizuje kontakty ustalone sądownie ze swoją małoletnią córką poza miejscem swojego zamieszkania. Dodatkowo, w dniu 1 sierpnia 2024 r. ujawniono, że skarżący od dnia 8 kwietnia 2024 r. do dnia 8 lipca 2024 r. miał opłacane składki ubezpieczeniowe przez Fundację H. z tytułu pobierania stypendium w okresie odbywania szkolenia, stażu lub przygotowania do zawodu. Pismem z dnia 2 sierpnia 2024 r. (doręczonym skarżącemu w dniu 27 sierpnia 2024 r.) wystosowano do skarżącego prośbę o nawiązanie kontaktu telefonicznego, osobistego lub za pośrednictwem poczty mailowej w terminie 3 dni od jego otrzymania celem uzgodnienia terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego a także wezwano skarżącego do uzupełnienia dokumentacji dotyczącej uzyskiwanego przez niego wynagrodzenia w okresie od kwietnia do lipca 2024 r. W oparciu o powyższe ustalenia Kolegium stwierdziło, że skarżący uniemożliwił przeprowadzenie aktualizacji wywiadu środowiskowego, co świadczy o spełnieniu przesłanki braku współdziałania z pracownikiem socjalnym, która obwarowana jest sankcją w postaci możliwości odmowy przyznania świadczenia lub wstrzymania wypłacania świadczenia już przyznanego. Organ odwoławczy powołał się przy tym na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 1 września 2023 r., sygn. akt I OSK 1800/21, iż brak zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego może przejawiać się nie tylko w jednoznacznym formułowaniu odmowy udziału w jego przeprowadzeniu, ale także w unikaniu ustalenia terminu jego przeprowadzenia, czy też uniemożliwiania pracownikowi socjalnemu bezpiecznego kontaktu ze stroną w jej miejscu zamieszkania. Kolegium zaaprobowało ustalenia poczynione przez organ pierwszej instancji, zgodnie z którymi w okresie od kwietnia do sierpnia 2024 r. pracownik socjalny wielokrotnie (mailowo i korespondencyjnie) podejmował próby uzgodnienia ze skarżącym terminu przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego i co najmniej dwukrotnie był osobiście w miejscu zamieszkania skarżącego, lecz za każdym razem zastawał zamknięte drzwi. Podejmowane próby za każdym razem okazywały się bezskuteczne z przyczyn leżących po stronie skarżącego. W ocenie organu odwoławczego, nie mogą usprawiedliwiać postawy skarżącego jego pobyty w szpitalach. Z przesłanej karty informacyjnej potwierdzających pobyt strony na oddziale SOR w SPSK 4 w L. w dniu 25 maja 2024 r. wynika bowiem, że pobyt ten trwał zaledwie kilka godzin, po czym tego samego dnia skarżący został wypisany do domu w stanie ogólnym dobrym. W tej sytuacji nie było przeszkód, aby skarżący po opuszczeniu SOR przynajmniej telefonicznie uzgodnił z pracownikiem organu termin wywiadu środowiskowego. Podobnie w przypadku pobytu skarżącego na oddziale SOR Szpitala w P. w dniu 19 czerwca 2024 r., gdzie trafił po upadku z roweru, a na oddziale przebywał zaledwie kilka godzina, po czym wypisany został do domu w stanie ogólnym dobrym. Zdaniem Kolegium, usprawiedliwieniem unikania przeprowadzenia wywiadu środowiskowego nie może również być podnoszony przez skarżącego okres wakacyjny, w tym prawo skarżącego do przebywania w tym czasie poza miejscem zamieszkania. Organ odwoławczy podkreślił, że brak jest podstawy prawnej, która wyłączałaby możliwość przeprowadzenia przez organ pomocowy wywiadu środowiskowego w miesiącach wakacyjnych, w końcu sam skarżący otrzymuje zasiłek również przez miesiące wakacyjne. Ponadto wskazał, że w toku prowadzonej z pracownikiem socjalnym w dniu 20 czerwca 2024 r. korespondencji mailowej (k.54), sam skarżący powołując się na swój wcześniejszy pobyt w szpitalu, sugerował spotkanie z pracownikiem socjalnym w lipcu, aby następnie w wiadomości mailowej z dnia 3 lipca 2024 r. oznajmić, że spotkanie z pracownikiem jest jednak niemożliwe, bowiem przebywa on poza miejscem swojego zamieszkania. W ocenie organu odwoławczego, również kontakty z córką, które przypadły skarżącemu na sierpień, nie mogą stanowić skutecznego usprawiedliwienia zaniechania ustalenia terminu wywiadu środowiskowego, bowiem skarżący informowany był przez pracownika socjalnego o konieczność przeprowadzenia wywiadu aktualizującego, co najmniej od kwietnia 2024 r., a zatem miał wystarczająco dużo czasu, aby jeszcze przed sierpniem taki wywiad przeprowadzić, mimo dwóch jednodniowych pobytów na oddziałach szpitalnych SOR w L. i w P.. Ponadto Kolegium podniosło, że skarżący nie powiadomił organu o tym, że w okresie od dnia 8 kwietnia 2024 r. do dnia 8 lipca 2024 r. miał opłacane składki na ubezpieczenie społeczne przez Fundację [...] z tytułu pobierania stypendium w okresie odbywania szkolenia, stażu lub przygotowania zawodowego dorosłych. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w wiadomości mailowej z dnia 19 czerwca 2024 r. skarżący wskazał, iż w jego sytuacji nic się co do zasady się nie zmieniło. Zdaniem Kolegium, skarżący de facto zataił zatem przed pracownikiem socjalnym istotną zmianę swojej sytuacji dochodowej. Podsumowując Kolegium wskazało, że zaskarżona decyzja o wstrzymaniu skarżącemu prawa do zasiłku okresowego począwszy od sierpnia 2024 r., do czasu wyjaśnienia sytuacji dochodowej skarżącego i przeprowadzenia z nim wywiadu aktualizacyjnego, ma swoje opacie w przepisach i stanie faktycznym. R. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję organu odwoławczego. W treści skargi podniósł, że przedmiotowa decyzja jest błędna i nie powinna się ostać (na pewno nie w tej formie), ze względu na stan faktyczny i naruszenie wprost ustawy o pomocy społecznej. Skarżący stwierdził, że ani on, ani inni obywatele RP, nie są niewolnikami machiny administracyjnej, korzystając z prawa do swobodnego przemieszczania się oraz komunikacji. Narzucanie i ustanawianie ograniczeń jest całkowicie niezasadne, wręcz niezgodne z prawem. Skarżący podkreślił, że nie został ukarany karą ograniczenia lub pozbawienia wolności, ani też nie zostały mu ograniczone prawa publiczne. W jego ocenie, decyzje organów obu instancji "urągają w/w podstawom". Ponadto skarżący stwierdził, że "zawiadomienia i kontakt winny odbywać się drogą listowną (...) z zachowaniem terminów awizacji dla dalszej komunikacji etc., a nie jak dotychczas co było ukłonem z mojej strony drogą emailową czy telefoniczną". Podkreślił, że nie ma obowiązku być do dyspozycji organów "na już". Dodał, że nie zgadza się z tokiem myślowym i kłamstwami zwartymi w uzasadnieniach obu decyzji oraz pozbawionymi logiki działaniami. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organ odwoławczy wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Skarżący, prawidłowo zawiadomiony o wniosku organu o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, w ustawowym terminie nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. W związku z powyższym sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Na wstępie wymaga podkreślenia, że w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach uprawnień określonych powołanym wyżej przepisem, Sąd doszedł do wniosku, że jest ona zasadna. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji z dnia 9 sierpnia 2024 r. naruszają bowiem prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Istota zawisłego przed Sądem sporu sprowadza się do oceny zasadności wstrzymania wypłaty zasiłku okresowego przyznanego skarżącemu decyzją Prezydenta Miasta L. z dnia 6 grudnia 2023 r., na czas zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie o przyznanie skarżącemu prawa do zasiłku stałego. Przypomnieć należy, że powodem wstrzymania wypłaty przedmiotowego świadczenia było stwierdzenie przez organ, iż skarżący uniemożliwił przeprowadzenie aktualizacji wywiadu środowiskowego celem wyjaśnienia jego aktualnej sytuacji dochodowej. Wobec tak określonych motywów kontrolowanego rozstrzygnięcia, wskazać trzeba, że zgodnie z art. 4 u.p.s., osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Dobitnym wyrazem znaczenia, jakie ustawodawca nadaje powyższemu obowiązkowi, jest art. 11 ust. 2 u.p.s., według którego brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych lub prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną, mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. W orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, że jedną z postaci odmowy współdziałania z pracownikiem socjalnym jest odmowa lub uniemożliwianie pracownikom socjalnym przeprowadzenia środowiskowego wywiadu rodzinnego w miejscu zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej, względnie aktualizacji środowiskowego wywiadu rodzinnego – w przypadku osoby już pobierającej świadczenie z pomocy społecznej. W myśl art. 106 ust. 1 u.p.s., rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się u osób i rodzin korzystających lub ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej w celu ustalenia ich sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej. Art. 106 ust. 3 u.p.s. ustanawia zaś wymóg przeprowadzenia wywiadu środowiskowego przed wydaniem decyzji o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia. Z kolei ust. 4 cytowanego artykułu stanowi, że w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się, mimo braku zmiany danych, nie rzadziej niż co 6 miesięcy, a w przypadku osób przebywających w domach pomocy społecznej oraz w ośrodkach wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi - nie rzadziej niż co 12 miesięcy. Rodzinny wywiad środowiskowy jest zatem podstawowym środkiem dowodowym w sprawach z zakresu pomocy społecznej, służącym ustaleniu sytuacji materialno-bytowej wnioskodawcy lub beneficjenta, od której zależy zarówno samo uprawnienie do wsparcia ze źródeł pomocy społecznej, jak i rozmiar oraz forma ewentualnej pomocy (art. 3 ust. 3 u.p.s.). Ta obligatoryjna forma postępowania wyjaśniającego wymaga od strony szczególnej aktywności, bowiem z uwagi na charakter ustaleń odnoszących się do sfery ściśle osobistej, nie można jej zastąpić innymi środkami dowodowymi. Znaczenie wywiadu środowiskowego w postępowaniu z zakresu pomocy społecznej potwierdza treść art. 107 ust. 4a u.p.s., jednoznacznie stanowiąc, że nie wyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. W związku z powyższym nie można odmówić racji organom w zakresie, w jakim uznały, że osoba pobierająca świadczenie z pomocy społecznej, przyznane w oparciu o ustalenia poczynione podczas wywiadu środowiskowego poprzedzającego podjętą decyzję, zobowiązana jest do umożliwienia przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego, jeżeli wystąpi o przyznanie kolejnego świadczenia z pomocy społecznej, bądź gdy nastąpi zmiana danych zawartych we wcześniejszym wywiadzie, albo też gdy od jego sporządzenia upłynie 6 miesięcy. Niewyrażenie zgody na przeprowadzenie aktualizacji wywiadu stanowi zaś podstawę do odmowy przyznania kolejnego świadczenia, a w odniesieniu do świadczeń już pobieranych - podstawę do uchylenia decyzji o ich przyznaniu lub do wstrzymania wypłaty przyznanych świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Wówczas zastosowanie znajduje przepis szczególny art. 106 ust. 5 u.p.s., zgodnie z którym decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zasadnie więc organ pierwszej instancji przyjął, że w związku z tym, iż skarżący - pobierając zasiłek okresowy przyznany mu decyzją z dnia 6 grudnia 2023 r. - wystąpił z wnioskiem o przyznanie kolejnego świadczenia (jak wynika z akt, w dniu 3 lipca 2024 r. zwrócił się o przyznanie zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu leków), niezbędne stało się przeprowadzenie ze skarżącym aktualizacji wywiadu środowiskowego. O konieczności przeprowadzenia tej czynności dowodowej decydowało nadto powzięcie przez organ w dniu 1 sierpnia 2024 r. informacji, iż skarżący w okresie od dnia 8 kwietnia 2024 r. do dnia 8 lipca 2024 r. miał opłacane składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu pobierania stypendium w okresie odbywania szkolenia, stażu lub przygotowania zawodowego dorosłych, Powyższa informacja wskazuje bowiem na wystąpienie zmiany w sytuacji życiowej i dochodowej skarżącego od ostatniego wywiadu środowiskowego, który - jak wynika z akt sprawy - został przeprowadzony ze skarżącym w dniu 29 lutego 2024 r. Tym samym zaistniały przesłanki aktualizacji wywiadu, określone w art. 106 ust. 4 u.p.s. Co do zasady nie można też odmówić słuszności stanowisku organów, iż niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego (aktualizacji wywiadu), może przejawiać się nie tylko w jednoznacznym formułowaniu odmowy udziału w jego przeprowadzeniu, ale także w unikaniu ustalenia miejsca i terminu jego przeprowadzenia, czy też uniemożliwiania organowi niezbędnego kontaktu ze stroną w celu przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego. Z brakiem zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego należy więc utożsamić faktyczne uniemożliwienie przeprowadzenia takiego wywiadu. Stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyroki NSA: z dnia 20 września 2016 r., sygn. akt I OSK 1065/16; z dnia 1 września 2023 r., sygn. akt I OSK 1800/21; z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 60/11; z dnia 9 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 405/17; z dnia 27 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 2761/17). Uznanie, że postawa beneficjenta stanowi o braku zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego i tym samym wypełnia znamiona braku współpracy z pracownikiem socjalnym, wymaga jednak uprzedniego zachowania przez organ pomocy społecznej odpowiednich standardów postępowania administracyjnego w ramach działań podjętych w celu przeprowadzenia wywiadu i oceny ich skutków. Organy orzekające w sprawach z zakresu pomocy społecznej są wszakże zobowiązane do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego według reguł określonych w k.p.a. W myśl art. 7 k.p.a., organ administracji podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zaś zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ocena dowodów powinna być przy tym dokonana na podstawie całego zebranego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Ponadto zgodnie z art. 9 k.p.a., organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Z kolei w myśl art. 10 § 1 k.p.a, organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Organy administracji publicznej mogą odstąpić od powyższej zasady tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (§ 2). Zachowanie powyższych reguł jest o tyle istotne, że odmowa współpracy (w tym wyrażająca się w braku zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego), aby mogła stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania wypłaty świadczenia wcześniej przyznanego, musi być jednoznaczna i nie może budzić żadnych wątpliwości (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 11 września 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 62/18). W niniejszej sprawie wskazane reguły postępowania nie zostały przez organy zachowane. W konsekwencji stwierdzenie, że w sprawie tej doszło do uniemożliwienia przez skarżącego przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego i wstrzymanie na tej podstawie wypłaty przyznanego skarżącemu zasiłku okresowego, ocenić należy jako niezasadne, a co najmniej przedwczesne. Odnosząc się do poszczególnych argumentów organów wskazanych u podstaw podjętego rozstrzygnięcia, przede wszystkim stwierdzić trzeba, że o niewyrażeniu przez skarżącego zgody na przeprowadzenie aktualizacji wywiadu nie może świadczyć nieobecność skarżącego w miejscu zamieszkania podczas wizyt pracownika socjalnego, do których doszło w dniach 24 kwietnia 2024 r. i 31 lipca 2024 r., skoro skarżący nie został wcześniej zawiadomiony o terminie tych czynności. Nadto o wystąpieniu przesłanek z art. 11 ust. 2 i art. 107 ust. 4a u.p.s., nie może stanowić brak uzgodnienia przez skarżącego terminu aktualizacji wywiadu w ramach korespondencji mailowej prowadzonej z pracownikiem socjalnym. Wprawdzie skarżący w kierowanych do niego przez pracownika MOPR w L. wiadomościach mailowych był informowany o konieczności przeprowadzenia aktualizacji wywiadu, jednak wobec przyjęcia takiej formy komunikacji ze skarżącym, niezastosowanie się przez niego do próśb pracownika socjalnego nie mogło wywołać skutku prawnego w postaci wstrzymania wypłaty przyznanego skarżącemu zasiłku. Należy bowiem wskazać, że zgodnie z art. 39 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej doręcza pisma na adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych, chyba że doręczenie następuje na konto w systemie teleinformatycznym organu albo w siedzibie organu. W myśl § 2 ww. art., w przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1, organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem: 1) przez operatora wyznaczonego z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych, albo 2) przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Stosownie zaś do treści art. 39 § 3 k.p.a., w przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1 i § 2 pkt 1, organ administracji publicznej doręcza pisma: 1) przesyłką rejestrowaną, o której mowa w art. 3 pkt 23 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 1640), albo 2) przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Dodać należy, że w myśl art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1045 ze zm.), adres do doręczeń elektronicznych oznacza adres elektroniczny, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2020 r. poz. 344), podmiotu korzystającego z publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego lub publicznej usługi hybrydowej albo z kwalifikowanej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego, umożliwiający jednoznaczną identyfikację nadawcy lub adresata danych przesyłanych w ramach tych usług Z powyższego wynika, że doręczenie stronie zawiadomienia poprzez pocztę elektroniczną (e-mail), nie spełnia wymogów wskazanych w wyżej przywołanych przepisach k.p.a. O ile taka forma komunikacji może być pomocniczo wykorzystywana przez pracowników socjalnych w ramach kontaktów z podopiecznymi organu pomocowego, o tyle już w przypadku podejmowania przez organ określonych czynności procesowych względem strony w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego, których skutki mogą mieć znaczenie dla uprawnień wynikających z norm materialnych, tj. decydować o uprawnieniu do określonych świadczeń z pomocy społecznej, korespondencja ze stroną winna spełniać wymogi określone w k.p.a. Korzystanie ze środków komunikacji elektronicznej nie jest zaś dopuszczalną na gruncie k.p.a. metodą doręczenia, o ile nie mamy do czynienia z doręczeniem na adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 39 k.p.a. Korespondencja mailowa nie wyczerpuje warunków technicznych takiego doręczenia. W związku z powyższym zawiadomienia kierowane do skarżącego przez pracownika socjalnego za pośrednictwem korespondencji mailowej, nie mogą być uznane za skuteczne, a przez to niezastosowanie się przez skarżącego do poleceń zawartych w tej korespondencji, nie może wywoływać skutku w postaci stwierdzenia braku współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozumieniu art. 11 ust. 2 u.p.s., czy też stwierdzania odmowy przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w rozumieniu art. 107 ust. 4a u.p.s. Z akt sprawy wynika, że jedyną korespondencją przesłaną do skarżącego zgodnie z wymogami k.p.a. (w formie papierowej, za pośrednictwem operatora pocztowego) przed podjęciem decyzji o wstrzymaniu wypłaty zasiłku okresowego, było pismo organu pierwszej instancji z dnia 11 lipca 2024 r., w treści którego zwrócono się do skarżącego z prośbą o nawiązanie kontaktu osobistego, telefonicznego lub za pośrednictwem poczty elektronicznej, ze wskazanym pracownikiem socjalnym MOPR w L., w terminie 3 dni, celem ustalenia aktualnej sytuacji życiowej skarżącego i określenia dalszej współpracy z pracownikiem socjalnym (k. 63 akt adm. I inst.). Wprawdzie w aktach sprawy brak jest potwierdzenia doręczenia powyższego pisma, jednak jego doręczenie nie budzi wątpliwości, bowiem skarżący odpowiedział na nie wiadomością mailową z dnia 9 sierpnia 2024 r. (k. 76 akt adm. I inst.), wskazując, że wezwanie to otrzymał w dniu 6 sierpnia 2024 r. W treści nadesłanej wiadomości mailowej skarżący wyjaśnił natomiast, że w sierpniu 2024 r. przebywa poza miejscem zamieszkania, sprawując opiekę nad córką. Skoro więc wezwanie dotyczyło wyłącznie "nawiązania kontaktu (...) celem ustalenia aktualnej sytuacji życiowej skarżącego i określenia dalszej współpracy z pracownikiem socjalnym", a przy tym dopuszczało kontakt za pośrednictwem poczty elektronicznej, nie sposób uznać, ze skarżący nie zastosował się do jego treści. Natomiast poza wskazanym pismem, decyzja o wstrzymaniu wypłaty zasiłku okresowego nie została poprzedzona żadną inną, prawidłowo doręczoną skarżącemu korespondencją, w tym nie doręczono mu zawiadomienia w trybie art. 10 § 1 k.p.a. o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Również na etapie postępowania odwoławczego Kolegium nie kierowało do strony żadnych pism przed wydaniem zaskarżonej decyzji. W tych okolicznościach, zdaniem Sądu, podjęta przez organ pierwszej instancji w dniu 9 sierpnia 2024 r. decyzja o wstrzymaniu wypłaty skarżącemu zasiłku okresowego, nie znajdowała wystarczających podstaw. Do odmiennego wniosku nie mogło prowadzić wspomniane dodatkowo w zaskarżonej decyzji pismo organu pierwszej instancji z dnia 2 sierpnia 2024 r., którym wezwano skarżącego do nawiązania kontaktu osobistego, telefonicznego lub za pośrednictwem poczty elektronicznej, w terminie 3 dni, celem uzgodnienia terminu aktualizacji wywiadu środowiskowego (k. 73 akt adm. I inst.). Przede wszystkim należy zauważyć, że pismo to doręczono skarżącemu dopiero w dniu 27 sierpnia 2024 r., a więc już po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji. Reakcja skarżącego na ww. pismo nie mogła zatem mieć wpływu na rozstrzygnięcie podjęte przez organ pierwszej instancji. Nie uzasadniała ona też utrzymania w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej pomimo zaistniałych uchybień w postępowaniu poprzedzającym tę decyzje. Wezwanie to - czego nie dostrzegł organ odwoławczy - nie zostało bowiem przez skarżącego zignorowane. Jak wynika z akt sprawy, skarżący odpowiedział na nie wiadomością mailową z dnia 2 września 2024 r., w której wskazał proponowany termin aktualizacji wywiadu środowiskowego, wyrażając przy tym gotowość do przeprowadzenia tej czynności nawet tego samego dnia (k. 79 akt adm. I inst.). Z związku z powyższym Sąd nie podzielił stanowiska organów, iż w niniejszej sprawie, na jej dotychczasowym etapie zaistniały podstawy do stwierdzenia, że skarżący dopuścił się braku współdziałania z pracownikiem socjalnym poprzez uniemożliwienie przeprowadzenie aktualizacji wywiadu środowiskowego. Na takie stwierdzenie nie pozwalają opisane wyżej wady postępowania poprzedzającego kontrolowane decyzje, świadczące o istotnym naruszeniu przepisów art. 7, art. 9, art. 10 § 1, art. 77 § 1, i art. 80 k.p.a. Decyzje obu instancji naruszają zatem również przepisy prawa materialnego, tj. art. 106 ust. 5 w zw. z art. 11 ust. 2 i art. 107 ust. 4a u.p.s., poprzez ich błędne zastosowanie. Rozpatrując sprawę ponownie organ pierwszej instancji, stosownie do art. 153 p.p.s.a., uwzględni ocenę prawną zawartą w wywodach powyżej. W szczególności będzie miał na względzie, że stwierdzenie na podstawie art. 11 ust. 2 i art. 107 ust. 4a u.p.s. braku współdziałania strony z pracownikiem socjalnym poprzez uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, może mieć miejsce dopiero wówczas, gdy strona uniemożliwia przeprowadzenia tej czynności nie stosując się do prawidłowo doręczonego jej zawiadomienia o terminie wywiadu lub choćby zawiadomienia o konieczności uzgodnienia jego terminu. W tym stanie rzecz Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" w zw. z art. 135 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.