II SA/Lu 1136/17

PostanowienieWSA w Lublinie2018-03-01

Skład orzekający: Starszy referendarz sądowy Jarosław Harczuk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie fizycznej, która nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, ale jest zwolniona z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) PPSA, powinno zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, a postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych powinno zostać umorzone?
Ratio decidendi
Osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, przyznaje się prawo pomocy w zakresie częściowym. Nawet jeśli skarżący jest zwolniony z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) PPSA (w sprawach dotyczących ustalenia nienależnie pobranych świadczeń i obowiązku ich zwrotu), nadal może mu zostać przyznane prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, jeśli jego dochody nie pokrywają najistotniejszych potrzeb życiowych. Postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w takim przypadku podlega umorzeniu jako zbędne.
Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Uzasadniła wniosek swoją trudną sytuacją materialną, brakiem zatrudnienia i niskimi dochodami, które ledwo pokrywały koszty utrzymania. Starszy referendarz sądowy uznał, że skarżąca nie jest w stanie pokryć najistotniejszych potrzeb życiowych, jednakże na mocy przepisów PPSA była już zwolniona z kosztów sądowych w tej konkretnej sprawie. W związku z tym postanowił przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym (ustanowienie adwokata) i umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie (zwolnienie od kosztów sądowych).
Rozstrzygnięcie
Przyznano B. K. – S. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata i umorzono postępowanie o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie.

Pełny tekst orzeczenia

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Jarosław Harczuk po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. K. – S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi B. K. – S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie zwrotu świadczeń nienależnie pobranych p o s t a n a w i a I. przyznać B. K. – S. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata o wyznaczenie którego wystąpić do Okręgowej Rady Adwokackiej w L.; II. umorzyć postępowanie o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżąca, w zakreślonym terminie (data na prezentacie), na urzędowym formularzu symbol PPF wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wniosek uzasadniła tym, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotna, nie mającą prawa do zasiłku dla osób bezrobotnych, utrzymującą się z pomocy finansowej ośrodka pomocy społecznej wynoszącej [...] złotych miesięcznie ()dane aktualne na miesiąc luty 2018 r.. Nie posiada żadnych nieruchomości ani przedmiotów o wartości przekraczającej [...] złotych. Na stałe koszty utrzymania koniecznego gospodarstwa domowego skarżącej składają się wydatki na energię elektryczną – [...] złotych, gaz – [...] złotych, wodę – [...] złotych, Internet – [...] złotych i leki od 300 do [...] złotych (jak oświadczyła skarżąca jest to kwota leków nie wykupionych). Starszy referendarz sądowy stwierdził, że: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania nie mają osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia (por. postanowienie NSA z dnia 18 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 162/11 – Lex nr 786724) bądź osoby posiadające dochody, które nie są w stanie pokryć wydatków związanych z najistotniejszymi potrzebami życiowym (por. postanowienie WSA w Lublinie z dnia 14 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Lu 152/10 – Lex nr 784353). Z drugą z wymienionych sytuacji mamy do czynienia w sprawie niniejszej. Całość dochodu gospodarstwa domowego skarżącej pochłaniają stałe koszty utrzymania koniecznego. Wymienione koszty utrzymania koniecznego gospodarstwa domowego (zatem nie obejmujące miesięcznych kosztów wyżywienia oraz zakupu środków czystości i higieny osobistej) wynoszą [...] złotych zaś miesięczne dochody wynoszą [...] złotych. Zatem na poczet kosztów wyżywienia skarżącej pozostaje miesięcznie kwota [...]złotych. Nie może budzić niczyjej wątpliwości, jak wynika to z zasady doświadczenia życiowego, że kwota ta nie jest w stanie pokryć miesięcznych wydatków na podstawowe produkty spożywcze i higieny osobistej dla jednej osoby. Przyjąć więc należy, że dochód gospodarstwa domowego skarżącej nie jest w stanie pokryć wydatków związanych z najistotniejszymi potrzebami życiowym. Dlatego wniosek o przyznanie prawa pomocy uznać należy za w całości zasadny. Ze względu jednak na to, że na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. skarżąca jest w niniejszej sprawie zwolniony od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, skarży bowiem decyzję dotyczącą ustalenia nienależnie pobranych świadczeń i zobowiązania do ich zwrotu, rozstrzyganie w przedmiocie zasadności zwolnienia skarżącej od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych stało się zbędne. Zatem postępowanie o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sadowych podlega umorzeniu na podstawie art. 249a p.p.s.a. Z tego powodu referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata i umorzył postępowanie o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie. Wobec powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 249a p.p.s.a. orzekł jak na wstępie postanowienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło