II SA/Lu 1137/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca) Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Protokolant Referent stażysta Paweł Kobylarz po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej [...] z dnia [...] r. nr [...]; II. przyznaje [...] A. B. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu w kwocie 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) podatku od towarów i usług. We wniosku z dnia [...] lipca 2017 r. E. K. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. odmówił przyznania E. K. wnioskowanego świadczenia. U podstaw orzeczonej odmowy legło ustalenie, iż wnioskodawca w sierpniu 2016 r. sprzedał gospodarstwo rolne wraz z budynkami za kwotę [...]zł. Dyrektor MOPS w K. nie dał wiary wyjaśnieniom wnioskodawcy, jakoby ww. środki pieniężne przekazał kuzynce i przyjmując, że wnioskodawca środkami tymi dysponuje, uznał, że jakkolwiek dochody skarżącego nie przekraczają kryterium dochodowego warunkującego uzyskanie prawa do dodatku mieszkaniowego, to jednak zachodzi rażąca dysproporcja pomiędzy jego dochodami, a faktycznym stanem majątkowym wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego wykorzystując własne środki i posiadane zasoby. Sytuacja ta – jak stwierdził Dyrektor MOPS – wypełnia dyspozycję art. 7 ust. 3 ustawy z dnia [...] czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (t.j. Dz. U z 2017 poz. 180 – dalej jako "u.d.m.") i tym samym uzasadnia odmowę przyznania dodatku mieszkaniowego. W podstawie prawnej ww. decyzji Dyrektor MOPS w K. powołał m.in. uchwałę nr [...] Rady Miasta K. z dnia [...] maja 2004 r. w sprawie upoważnienia kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej (Dz. Urz. Woj. Lubel. z dnia 16 lipca 2004 r., Nr 21, poz. 835). E. K. wniósł odwołanie od decyzji z dnia [...] sierpnia 2017 r., po rozpatrzeniu którego Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją ostateczną z dnia [...] września 2017 r. nr [...] (zaskarżoną w niniejszej sprawie) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy zaaprobował ustalenia oraz ocenę prawną przedstawione w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej. W konsekwencji podzielił stanowisko, że wobec dysponowania przez wnioskodawcę środkami pieniężnymi ze sprzedaży gospodarstwa rolnego w wysokości [...] zł, zachodzi przesłanka rażącej dysproporcji pomiędzy niskimi dochodami a rzeczywistym stanem majątkowym strony, określona w art. 7 ust. 3 pkt 1 u.d.m. E. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na ww. decyzję organu odwoławczego, domagając się jej uchylenia, a także uchylenia utrzymanej nią w mocy decyzji Dyrektora MOPS w K. z dnia [...] sierpnia 2017 r. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 7 ust. 3 pkt 1 w zw. z art. 3 u.d.m. poprzez jego wadliwą wykładnię sprowadzającą się w sposób faktyczny do przyjęcia, że sam fakt posiadania znacznego majątku powinien skutkować wydaniem decyzji odmawiającej przyznania zasiłku, podczas gdy w odniesieniu do świadczenia w postaci dodatku mieszkaniowego istotny jest dochód uzyskiwany przez gospodarstwo domowe. W uzasadnieniu skargi skarżący wyraził pogląd, iż dodatek mieszkaniowy może zostać przyznany nawet osobom uznanym w opinii publicznej za majętne, jeżeli wykażą one, że ich sytuacja dochodowa odpowiada ustawowym kryteriom, gdyż decydujące znaczenie ma nie tyle sam stan majątkowy, ale uzyskiwany dochód przez gospodarstwo domowe. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Na wstępie podkreślić należy, że w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Brak związania zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd może uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż te, które przytoczono w tym piśmie procesowym, jak również np. stwierdzić nieważność zaskarżonego aktu, mimo, że skarżący wnosił o jego uchylenie. Ponadto stosownie do art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Mając na uwadze treść powyższych przepisów Sąd doszedł do przekonania, że skarga E. K. zasługuje na uwzględnienie, choć z innych przyczyn niż w niej podniesione, a dających podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...] sierpnia 2017 r. Zgodnie z zasadą wyrażona w art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 994 ze zm. – dalej jako "u.s.g.") decyzje w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej wydaje wójt, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej rada gminy może upoważnić również organ wykonawczy jednostki pomocniczej oraz organy jednostek i podmiotów, o których mowa w art. 9 ust. 1 (ust. 4). Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych zawiera jednak przepis szczególny w stosunku do powyższej zasady ogólnej. Owym lex specialis jest art. 7 ust. 1 i ust. 1a u.d.m., w myśl którego dodatek mieszkaniowy przyznaje, na wniosek osoby uprawnionej do dodatku mieszkaniowego, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji administracyjnej. Organ ten może upoważnić inną osobę do wydawania decyzji w sprawach dodatku mieszkaniowego. W świetle przedstawionego wyżej stanu prawnego, organem właściwym do rozstrzygania spraw w przedmiocie przyznania dodatku mieszkaniowego, jest organ wykonawczy gminy, jakim jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Decyzje w sprawach dodatku mieszkaniowego może wydawać również inna osoba, pod warunkiem, że legitymuje się ona stosownym upoważnieniem udzielonym przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. W niniejszej sprawie wniosek E. K. o przyznanie dodatku mieszkaniowego został załatwiony w drodze decyzji z dnia [...] sierpnia 2017 r., wydanej przez Dyrektora MOPS w K.. W podstawie prawnej tej decyzji Dyrektor powołał się na uchwałę nr [...] Rady Miasta K. z dnia [...] maja 2004 r. w sprawie upoważnienia kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej. Powołana uchwała została przyjęta na podstawie art. 39 ust. 4 u.s.g. i w § 1 wyrażała udzielone przez Radę Miasta K. upoważnienie dla kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej w drodze wydawania decyzji administracyjnych w sprawie przyznawania dodatków mieszkaniowych. W ocenie Sądu, powyższego upoważnienia do wydawania decyzji w sprawach przyznawania dodatków mieszkaniowych, udzielonego Dyrektorowi (wówczas kierownikowi) MOPS przez Radę Miasta, nie można uznać za skuteczne. W świetle bowiem dyspozycji lex specialis art. 7 ust. 1 i 1a u.d.m., Dyrektor MOPS winien w tym zakresie legitymować się upoważnieniem udzielonym mu przez Burmistrza Miasta K.. Takiego zaś upoważnienia Dyrektor MOPS, wydając w dniu [...] sierpnia 2017 r. decyzję w sprawie odmowy przyznanie skarżącemu dodatku mieszkaniowego, nie przedstawił, ani też nie powołał się na takie upoważnienie w treści przedmiotowej decyzji, co pozwala przyjąć, iż upoważnienia tego nie posiadał. Powyższe oznacza, że utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją decyzja Dyrektora MOPS w K. z dnia [...] sierpnia 2017 r. została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, co stanowi podstawę do stwierdzenia jej nieważności stosownie do art. 156 § 1 pkt 1 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm. – dalej jako "k.p.a.") W konsekwencji stwierdzeniu nieważności podlega również zaskarżona decyzja, albowiem utrzymanie w mocy w postępowaniu odwoławczym decyzji dotkniętej wadą nieważności należy oceniać w kategorii rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Podkreślić trzeba, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w przypadku ustalenia, że zaskarżona decyzja dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., sąd stwierdza nieważność tego aktu. Należy zauważyć, iż stwierdzenie nieważności następuje w takim wypadku obligatoryjnie. Nie jest wówczas wymagane wcześniejsze ustalenie, czy ujawniona wada miała wpływ na wynik sprawy (zob. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 417). Z powyższych względów, wobec dostrzeżonych wad kontrolowanych decyzji obu instancji. dających podstawę do stwierdzenia nieważności tych aktów, zbędne, a co najmniej przedwczesna byłoby dokonywanie przez Sąd w niniejszym wyroku merytorycznej oceny słuszności odmowy przyznania skarżącemu żądanego dodatku mieszkaniowego. W tym stanie rzecz Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. Zawarte w punkcie II sentencji orzeczenie o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, znajduje natomiast uzasadnienie w treści art. 250 § 1 i § 2 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1714 ze zm.).