II SA/Lu 114/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Jarosław Harczuk po rozpoznaniu w dniu 4 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2014 r., Nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący, w zakreślonym terminie (data stempla pocztowego), na urzędowym formularzu symbol PPF wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Wniosek uzasadnił tym, że zamieszkuje wraz z matką, z którą utrzymuje się z jej emerytury w kwocie [...] złotych brutto oraz dochodów z uprawy gospodarstwa rolnego w kwocie [...] złotych. Skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha. Skarżący z matką zamieszkują w budynku gospodarczym. Skarżący jest osobą cierpiącą na szereg chorób. Do skarżącego i jego matki należy dom mieszkalny o powierzchni [...] m2, obecnie rozebrany ze względu na odbudowę. Skarżący oświadczył, że utrzymuje się z emerytury matki oraz kredytu wziętego na ponoszenie kosztów utrzymania oraz produkcji rolnej. Wykonując wezwanie do nadesłania dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń skarżący nadesłał oświadczenie z dnia 28 sierpnia 2015 r., z którego wynika, że jest posiadaczem ciągnika rolniczego rok produkcji 2011 o wartości [...] złotych, zakupionego ze środków otrzymanych w ramach pomocy dla osób dotkniętych klęską powodzi, kosiarko – rozdrabniacza rok produkcji 2011 o wartości [...] złotych, pilarki spalinowej rok produkcji 2014 i opryskiwacza sadowniczego rok produkcji 2014, które to maszyny zakupił ze środków finansowych wypłaconych osobom dotkniętym klęską powodzi. Skarżący oświadczył, że powyższe maszyny rolnicze nie mogą być sprzedane w okresie pięciu lat od ich zakupu. Ciągnik stanowi zabezpieczenie kredytu bankowego udzielonego na kwotę [...] złotych. Na zakup opryskiwacza i pilarki skarżący w 2015 r. wziął kredyt na 100% wartości tych maszyn to jest na kwotę [...] złotych, którego spłatę w kwocie netto w 90% pokrywają środki pochodzące z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, pozostałą zaś kwotę skarżący zobowiązany jest spłacić w ciągu 5 lat. Skarżący jest też właścicielem budynku gospodarczego o powierzchni [...] m2, stodoły o powierzchni [...] m2, która nadaje się do rozbiórki, kurnika o powierzchni [...] m2, drewnianej komórki o powierzchni [...] m2 i piwnicy o powierzchni [...] m2. Skarżący oświadczył również, że obciążony był spłatą kredytu zaciągniętego w 1999 r., którego nie spłacał w związku z czym w roku 2014 zawarł układ zgodnie, z którym zobowiązał się spłacić jego kapitał do czerwca 2015 r. w ratach po [...] złotych. Skarżący spłacił kapitał, obecnie czeka na zawarcie ugody co do spłaty odsetek. Matka skarżącego otrzymuje emeryturę w wysokości [...] złotych. Do dnia 26 lipca 2015 r. ze skarżącym zamieszkiwała jego babka, w związku z czym otrzymywał jej emeryturę. Matka skarżącego jest osobą niepełnosprawną w związku z czym środki finansowe w znacznej wysokości wydaje na zakup leków. Skarżący ponosi koszty zużycia energii elektrycznej, wywozu śmieci – [...] złotych i szamba, zakupu gazu w butli – [...] złotych co dwa miesiące, telefonu, Internetu, telewizji, spłaca kredyty, co kwartał płaci ubezpieczenie rolnicze – [...] złotych, kupuje olej napędowy do ciągnika i opłaca obowiązkowe ubezpieczenie. Z oświadczenia skarżącego wynika, że w roku 2014 odkupił od P. T. i M. T. grunty o areale [...] ha wraz z budynkami, działka nr [...]. Z tego powodu od areału wynikającego z umowy dzierżawy gruntów od P. T. i M. T. odjąć należy areał o powierzchni [...] ha. Ponadto skarżący ponosi koszty pielęgnacji drzew owocowych, na które składa się wynagrodzenie 4 robotników (około [...] złotych). W ocenie skarżącego powyższe powodu wskazują na to, że nie jest on w stanie ponieść kosztów ustanowienia adwokata z wyboru. Do oświadczenia skarżący dołączył załączniki w tym: nakaz płatniczy podatku rolnego i od nieruchomości za rok 2015, z którego wynika, że areał jego gospodarstwa rolnego wynosi [...] ha fizycznych – [...] ha przeliczeniowych i jest właścicielem budynku mieszkalnego o powierzchni [...] m2, zaświadczenie z Urzędu Gminy W. z dnia 12 stycznia 2011 r., z którego wynika, iż dzierżawi działkę nr [...] położoną w miejscowości R. o powierzchni [...] ha fizycznych – [...] ha przeliczeniowych, umowę zawartą w dniu 4 grudnia 2013 r. z P. T. i M. T., na mocy której dzierżawi od nich grunty rolne o powierzchni [...] ha wraz z budynkiem gospodarczym, kurnikiem, stodołą, komórką obejmujące działki nr [...],[...], [...] i [...] na okres 10 lat w zamian za opłatę podatku rolnego, umowę z dnia 4 grudnia 2013 r. zawartą z B. L. i M. L. na mocy, której dzierżawi od nich grunty rolne o powierzchni [...] ha fizycznych – [...] ha przeliczeniowych stanowiącą działkę nr [...] na okres 10 lat za opłacanie podatku rolnego, protokół oszacowania strat w gospodarstwie rolnym nr [...] z dnia 11 lipca 2014 r. spowodowanych deszczem i gradem występującym w dniach od 16 maja do dnia 10 czerwca 2014 r., z którego wynika, że wartość średniej rocznej produkcji plantacji jabłoni skarżącego w latach 2011 – 2013 wynosiła [...] złotych zaś w wyniku powyższych zjawisk pogodowych dochód gospodarstwa rolnego obniżył się o kwotę [...] złotych, co stanowi 45,68% jego produkcji, koszt przywrócenia produkcyjności plantacji jabłoni skarżącego wynosi [...] złotych. Z dołączonego potwierdzenia wypłaty/odbioru emerytury przez matkę skarżącego wynika, że otrzymuje ona świadczenie w kwocie [...] złotych brutto – [...] złotych netto. Z przedłożonych faktur i potwierdzeń wpłaty wynika, że skarżący ponosi opłaty za internet [...] złotych, za telewizję [...] złotych, za telefon komórkowy [...] złotych, za wywóz nieczystości płynnych [...] złotych, za zużycie energii elektrycznej za okres sześciu miesięcy [...] złotych oraz obowiązkowe ubezpieczenie budynków w gospodarstwie rolnym – [...] złotych rocznie. Z zaświadczenia z KRUS wynika, że skarżący zalega z opłatą składek na kwotę [...] złotych, z czego kwotę [...] złotych objęto układem ratalnym. Z dołączonej umowy z dnia [...] maja 2015 r. o kredyt pomostowy udzielony w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich wynika, że skarżącemu udzielono kredyt pomostowy Unia Super Biznes w wysokości [...] złotych na okres od 13 maja 2015 r. do dnia 10 maja 2020 r. z przeznaczeniem na pokrycie kosztów przywrócenia potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych realizowanego w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich. Kredyt obejmuje część pomostową w wysokości [...] złotych spłacaną z dofinansowania przyznanego w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich a stanowiącą 90% całkowitych wydatków oraz części uzupełniającej w kwocie [...] złotych. Z umowy z dnia 10 lipca 2014 r. wynika zaś, że skarżący otrzymał kredyt obrotowy w wysokości [...] złotych w związku z prowadzoną dzielnością gospodarczą i zobowiązany jest go spłacić do dnia 30 czerwca 2019 r. Kredyt spłacany ma być w rocznych ratach w wysokości [...] złotych począwszy od dnia 30 października 2015 r. Starszy referendarz sądowy stwierdził, że: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, stosowana jest wyłącznie w przypadku osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji majątkowej, wskazującej na to, że osoby te pozbawione są środków do życia bądź też środki te są tak znacząco ograniczone, że zaspokajają jedynie podstawowe potrzeby życiowe (por. postanowienie NSA z dnia 3 września 2014 , sygn. akt II OZ 845/14 i z dnia 9 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 1385/14 – oba publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Dlatego też prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionym (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł (postanowienie NSA z dnia 16 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 1152/14 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Przy czym oceniając to, czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do skorzystania z prawa pomocy bierze się pod uwagę wysokość uzyskiwanych przez stronę dochodów oraz jej stan majątkowy (por. postanowienie NSA z dnia 3 września 2014 , sygn. akt II OZ 845/14 i z dnia 9 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 1385/14 – oba publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że nie można przyjąć, aby poniesienie wynagrodzenia adwokata ustanowionego z wyboru powodowało uszczerbek w kosztach utrzymania koniecznego dla skarżącego. Jest on bowiem właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha fizycznych – [...] ha przeliczeniowych, w ramach którego prowadzona plantację jabłoni w latach 2011 – 2013 zapewniała średnią roczną wartość produkcji w wysokości [...] złotych. Jest również właścicielem budynku mieszkalnego o powierzchni [...] m2 oraz zabudowań gospodarczych. Prócz tego skarżący dzierżawi grunty rolne. Nadmienić też należy, że skarżący korzysta ze wsparcia finansowego na odnowienie produkcji rolnej (preferencyjny kredyt, który w 90% spłacany jest z dofinansowania przyznanego w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich). Skarżący jest również właścicielem ciągnika rolniczego o wartości [...] złotych oraz pozostałych maszyn rolniczych o wartości [...] złotych. Nie bez znaczenia dla oceny możliwości ponoszenia przez skarżącego kosztów ustanowienia adwokata pozostaje i to, że w okresie od stycznia do czerwca 2015 r. spłacał kapitał kredytu zaciągniętego w 1999 r. w miesięcznych ratach po [...] złotych zaś obecnie zobowiązał się do spłaty kredytu obrotowego w rocznych ratach w wysokości [...] złotych. To zaś wymaga od skarżącego oszczędzania miesięcznie średnio kwoty około [...] złotych. Okoliczności te wskazują, że skarżący bez uszczerbku dla kosztów swojego utrzymania jest w stanie oszczędzać miesięczne kwotę od [...] do [...] złotych. Skarżący oczekuje też na zawarcie z bankiem układu co do spłaty odsetek. Świadczy to o jego gotowości do ich spłaty a zarazem, iż dysponuje środkami finansowymi, które może na ten cel przeznaczyć bądź możliwością ich pozyskania. Jednocześnie nie można pominąć tego, że spłata zobowiązań prywatnoprawnych, a takimi są kredyty i pożyczki, nie może powodować przerzucenia ciężaru ponoszenia kosztów postępowania na ogół społeczeństwa, co miałoby miejsce w przypadku przyznania skarżącemu prawa pomocy. Mając na uwadze stan majątkowy skarżącego oraz jego możliwości finansowe stwierdzić należy, że nie można go zaliczyć do osób ubogich, nie dysponujących żadnym majątkiem oraz środkami finansowymi jak i możliwością ich pozyskania. Wprost przeciwnie. Środki finansowe skarżącego oraz jego możliwości ich pozyskania pozwalają ponieść koszty wynagrodzenia adwokata, wynoszące w kwocie minimalnej 295,20 złotych (§2 ust. 3 w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu – tekst jednolity: Dz.U. z 2013 r. poz. 461) nie narażając go przy tym na uszczerbek w kosztach utrzymania koniecznego. Wobec powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie postanowienia.