II SA/Lu 114/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Jarosław Harczuk po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi C. C. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego p o s t a n a w i a I. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych; II. pozostawić bez rozpoznania wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Skarżąca na urzędowym formularzu symbol PPF wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Wniosek uzasadniła tym, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z synem, z którym zamieszkuje w drewnianym domu o powierzchni 96 m2 i utrzymuje się ze swojej emerytury w kwocie [...]złotych netto, czynszu za wynajem w kwocie [...]złotych miesięcznie oraz pobieranego przez syna zasiłku dla opiekuna w kwocie [...]złotych. Łączny miesięczny dochód gospodarstwa domowego skarżącej wynosi [...] złotych netto. Skarżąca jest właścicielem będącego w budowie domu o wartości [...] złotych i budynku gospodarczego o powierzchni 112 m2, z którego powierzchni 32 m2 wynajmowana jest na sklep zaś powierzchni 80 m2 użytkowana jest jako komórka. Skarżąca jest właścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,63 ha, które oddała w dzierżawę za opłacenie podatku rolnego. Syn opiekuje się skarżącą. Nie posiada żadnego majątku. Skarżąca spłaca kredyt w kwocie [...]złotych zaciągnięty na budowę domu w miesięcznych ratach po [...] złotych. Do spłaty pozostała kwota [...]złotych. Spłaca też drugi kredyt w kwocie [...]złotych w miesięcznych ratach po [...] złotych. Do jego spłaty pozostała kwota [...]złotych. Do pozostałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego skarżąca zaliczyła podatek rolny, zakup lekarstw [...] złotych miesięcznie oraz opłatę z tytułu wyłączenia z rolniczego użytkowania gruntu rolnego o powierzchni 456 m2 pod najem – [...] złotych rocznie. Po poniesieniu powyższych opłat na poczet kosztów wyżywienia oraz zakupu gazu, węgla i opału pozostaje kwota [...]złotych. Do wniosku skarżąca dołączyła niepoświadczone za zgodność z oryginałem kserokopie dokumentów oraz oryginały harmonogramów spłaty kredytów. Pełnomocnik skarżącej wezwany do uzupełnienia braków formalnych złożonego druku PPF poprzez między innymi sprecyzowanie czy wnosi o ustanowienie adwokata czy radcy prawnego w punkcie drugim pisma z dnia [...] maja 2016 r. oświadczył, że wnosi o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Wezwanie zawierało pouczenie o tym, że nie uzupełnienie braków formalnych skutkować będzie pozostawieniem wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Starszy referendarz sądowy stwierdził, że: Zgodnie z art. 245 § 2 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Paragraf trzeci tego przepisu stanowi zaś, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W obu zatem przypadkach ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego polega na ustanowieniu adwokata lub radcy prawnego, lub doradcy podatkowego bądź rzecznika patentowego. Z treści rubryki nr [...] formularza druku PPF i punktu trzeciego zawartego w nim pouczenia wynika, że wybór rodzaju profesjonalnego pełnomocnika procesowego pozostawiony został stronie wnoszącej o przyznanie prawa pomocy. Nie wypełnienie tej rubryki bądź jej wypełnienie w sposób nieczytelny, niejednoznaczny stanowi brak formalny urzędowego formularza, nie pozwalający nadać bieg wnioskowi o prawo pomocy. Podlega on uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. W myśl art. 257 p.p.s.a. nieuzupełnienie braków formalnych w terminie skutkuje pozostawieniem wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej nie wskazał czy wnosi o ustanowienie adwokata czy radcy prawnego mimo, że został pouczony o skutkach nie wykonania wywiązania do usunięcia braków formalnych. Tym samym wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego nie może być merytorycznie rozpoznany. Sąd nie może bowiem decydować za stronę czy ustanowić dla niej adwokata czy radcę prawnego. Z tego powodu referendarz sądowy zarządził jak w punkcie drugim sentencji postanowienia. Następstwem procesowym pozostawienia bez rozpoznania wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie żądania ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego jest to, że wniosek ten należy rozpoznać jak wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Z unormowania art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym jest powstanie uszczerbku w kosztach utrzymania koniecznego dla strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy jej jej rodziny w związku z ponoszeniem pełnych kosztów postępowania. Ustalenie wystąpienia tej przesłanki wymaga porównania możliwości finansowych strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy, przy uwzględnieniu jej stanu majątkowego i rodzinnego, do wysokości kosztów postępowania, od obowiązku ponoszenia których żąda zwolnienia, i oceny wpływu ponoszenia tych kosztów na możliwość ponoszenia kosztów utrzymania koniecznego. Koszty sądowe w niniejszej sprawie każdorazowo nie przekroczą kwoty [...]złotych. Skarżąca i jej syn posiadają stałe źródła dochodu w postaci emerytury skarżącej w kwocie [...]złotych netto, czynszu za wynajem w kwocie [...]złotych miesięcznie oraz pobieranego przez syna zasiłku dla opiekuna w kwocie [...]złotych. Do skarżącej należy dom, w którym zamieszkuje z synem, dom znajdujący się w budowę o wartości [...] złotych, oddane w dzierżawę gospodarstwo rolne o powierzchni 1,63 ha i częściowo wynajmowany budynek gospodarczy o powierzchni 112 m2. Przy czym należy podkreślić, że dochody skarżącej pozwalają jej na równoległą spłatę dwóch kredytów, których łączna miesięczna rata wynosi [...] złotych. Skoro zaś skarżąca jest w stanie spłacać dwa kredyty w łącznej kwocie [...]złotych, które jako zobowiązania prywatnoprawne nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których zgodnie z art. 212 § 2 p.p.s.a. zalicza się opłaty sądowe (wpisy sądowe i opłaty kancelaryjne), przyjąć należy, że jest w stanie ponosić koszty sądowe niniejszego postępowania, gdyż te każdorazowo nie przekroczą kwoty [...]złotych. Co do zasady bowiem spłacanie zobowiązań prywatnoprawnych nie uzasadnia zwolnienia od opłat sądowych (por. np. postanowienie NSA z dnia [...] lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 671/14 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Przeniesienie bowiem ciężaru ponoszenia kosztów sądowych na ogół obywateli, a to miałoby miejsce w przypadku przyznania skarżącej prawa pomocy, aby mógł on spłacić zaciągnięte zobowiązania prywatnoprawne nie odpowiadałoby społecznemu poczuciu sprawiedliwości. Chroniłoby to, bądź też wzbogacało majątek prywatny skarżącej kosztem środków publicznych, które przeznaczane są na pokrycie kosztów postępowania, aby zapewnić dostęp do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. postanowienie NSA z dnia [...] października 2014 r., sygn. akt II FZ 1509/14 czy z dnia [...] marca 2014 r., sygn. akt II FZ 247/14 – oba publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Zwłaszcza, że skarżąca posiada majątek jak i dochody, które mogą być przeznaczone na poniesienie kosztów sądowych związanych z niniejszym postępowaniem. Z tego powodu orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia. Wobec powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 257 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie postanowienia.