II SA/Lu 115/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca),, Sędzia NSA Krystyna Sidor, Protokolant Asystent sędziego Marcin Małek, po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2008 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. W. w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego w sprawie II SA/Lu 367/07 p o s t a n a w i a I. odrzucić skargę o wznowienie postępowania; II. przyznać [...] A. S. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 292, 80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 52,80 (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) zł należnego podatku od towarów i usług. Z. W. w dniu 14 stycznia 2008 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę o wznowienie postępowania sądowego w sprawie zakończonej wyrokiem Sądu z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Lu 367/07, oddalającym skargę Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 [...] 2007 r. utrzymującą w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w N. z dnia 19 s[...] 2007 r. w przedmiocie odmowy przyznania Z. i W. zasiłku celowego na potrzeby wymienione we wnioskach z dnia 11 grudnia 2006 r. (świadczenie na bytowanie), z dnia 20 grudnia 2006 r. (świadczenie na opał do kuchni węglowej) i z dnia 11 grudnia 2006 r. (świadczenie na leczenie). W lakonicznej skardze Z. W. wskazał, iż domaga się wznowienia postępowania sądowego w powyższej sprawie i wniósł o uchylenie lub zmianę wyroku Sądu z dnia 20 grudnia 2007 r. Zdaniem skarżącego organy administracji naruszyły prawo w tej sprawie, a zwłaszcza przepis art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Do skargi dołączył kserokopię wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2007 r., sygn. akt I OSK 59/07, uchylającego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 15 września 2006 r., sygn. akt II SA/Lu 599/06 i przekazującego sprawę temu Sądowi do ponownego rozpatrzenia. W piśmie procesowym z dnia 24 stycznia 2008 r. skarżący wniósł o uwzględnienie przez Sąd załączonych do tego pisma dowodów, to jest opinii sądowo-psychiatrycznej z dnia 15 grudnia 2003 r. sporządzonej przez lekarzy biegłych psychiatrów, opinii psychologicznej z dnia 3 sierpnia 2004 r. i oświadczenia skarżącego z dnia 6 czerwca 2007 r., które to dowody nie zostały dołączone do akt sprawy z powodu choroby psychicznej strony. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie na podstawie art. 282 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zdaniem organu skarga o wznowienie postępowania została wniesiona z uchybieniem art. 279 powołanej ustawy, gdyż nie wskazuje ustawowej podstawy wznowienia. Kolegium podniosło, że zarzut naruszenia przez organy prawa, wyprowadzony z treści załączonego do skargi wyroku NSA w innej sprawie nie stanowi podstawy wznowienia wskazanej w art. 271 ani w art. 273 ustawy. Powyższego orzeczenia sądu drugiej instancji nie można w ocenie organu uznać za inne orzeczenie wydane w tej samej sprawie, a ogólnikowe stwierdzenie, że organy naruszały prawo nie może stanowić skutecznej przesłanki do wznowienia postępowania sądowego. Pismem z dnia 4 kwietnia 2008 r. ustanowiony w ramach prawa pomocy pełnomocnik skarżącego – adwokat A. S., w wykonaniu zarządzenia Sądu wzywającego do usunięcia braków formalnych skargi Z. W., wyjaśnił, że podstawą prawną żądania wznowienia postępowania sądowego jest art. 271 pkt 2 i art. 273 § 2 i § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pełnomocnik podkreślił, że skarżący cierpiący na schorzenia psychiczne, po ustaniu zaostrzenia choroby, kiedy dowiedział się o wyroku Sądu z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Lu 367/07, tak, że mógł ten wyrok świadomie i rozsądnie ocenić, wniósł w ustawowym trzymiesięcznym terminie skargę o wznowienie postępowania. Skarżący, jak podniósł adwokat, wykrył też takie okoliczności faktyczne i środki dowodowe, z których nie mógł skorzystać w poprzednim postępowaniu oraz wykrył prawomocne orzeczenie dotyczące tej samej sprawy w przedmiocie świadczenia z pomocy społecznej. Pełnomocnik skarżącego wskazał jednocześnie, iż skarżący domaga się uchylenia wyroku Sądu z dnia 20 grudnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga Z. W. o wznowienie postępowania sądowego podlega odrzuceniu. W świetle art. 275 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powołanej w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa", do wznowienia postępowania z przyczyn nieważności właściwy jest sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, a jeżeli zaskarżono orzeczenia sądów obu instancji, właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny. Do wznowienia postępowania na innej podstawie właściwy jest sąd, który ostatnio orzekał w sprawie. Właściwym do rozpoznania przedmiotowej skargi o wznowienie postępowania, biorąc pod uwagę jej treść, jest więc Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie. Instytucja wznowienia postępowania uregulowana jest w przepisach art. 270 – 285 ustawy. Przepisy te wskazują kilka przypadków, w których można żądać wznowienia postępowania sądowego. Są to tzw. podstawy wznowienia, które muszą być wskazane w skardze o wznowienie postępowania (art. 279 ustawy). Skargę o wznowienie wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy (art. 277). Stosownie do przepisu art. 280 § 1 ustawy sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga wniesiona jest w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Brak któregokolwiek z tych wymagań powoduje konieczność odrzucenia skargi. Oparcie skargi na ustawowej podstawie wznowienia w rozumieniu powołanego przepisu oznacza powołanie jednej lub kilku podstaw wznowienia, wymienionych w przepisach art. 271 – 274 ustawy. Precyzując żądanie wznowienia postępowania pełnomocnik skarżącego wskazał podstawy wznowienia postępowania określone w przepisach art. 271 pkt 2, art. 273 § 2 oraz art. 273 § 3 ustawy. Skarga o wznowienie wniesiona została w dniu 14 stycznia 2008 r., zachowany został zatem termin do wniesienia skargi opartej o wskazane w niej podstawy wznowienia. Wobec wskazania ustawowych przyczyny wznowienia i zachowania terminu do wniesienia skargi, brak było podstaw do odrzucenia skargi na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie zatem z przepisem art. 280 § 1 ustawy skarga o wznowienie postępowania skierowana została na rozprawę. W myśl przepisu art. 281 ustawy na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i odrzuca skargę, jeżeli brak ustawowej podstawy wznowienia, albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany. Brak ustawowej podstawy wznowienia oznacza, że podstawa ta, mimo jej wskazania w skardze, w rzeczywistości nie istnieje. Badając skargę na posiedzeniu niejawnym sąd ogranicza się do ustalenia, czy podstawa przytoczona w skardze odpowiada którejkolwiek z podstaw wymienionych w przepisach ustawy, nie ustala natomiast, czy podstawa ta istnieje w rzeczywistości. Dopiero na rozprawie może sąd dokonać takiej oceny. W postanowieniu z dnia 26 marca 1999 r. Sąd Najwyższy, na tle art. 411 kodeksu postępowania cywilnego, analogicznego do w skardze o wznowienie zarzutów w sposób odpowiadający ustawowo określonym podstawom, które uzasadniają wznowienie postępowania, nie oznacza, że skarga opiera się na takiej podstawie, jeżeli na rozprawie sąd stwierdzi, że przytoczone zarzuty okazały się bezzasadne, bowiem w rzeczywistości nie zachodzą powołane przyczyny wznowienia (OSNP 2000, nr 14, poz. 564). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wskazane przez skarżącego podstawy wznowienia w rzeczywistości nie istnieją. Powołując podstawę określoną w art. 271 pkt 2 ustawy pełnomocnik skarżącego wskazał, że skarżący nie miał zdolności do samodzielnego występowania w sprawie II SA/Lu 367/07 z powodu choroby psychicznej. Przepis art. 271 pkt 2 ustawy stanowi, że można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania. Nie ulega wątpliwości, że w postępowaniu w sprawie II SA/Lu 367/07 skarżący miał zarówno zdolność sądową, jak i procesową. W myśl przepisu art. 25 § 1 ustawy zdolność sądowa przysługuje bowiem każdej osobie fizycznej, natomiast stosownie do przepisu art. 26 § 1 ustawy zdolność procesową mają osoby fizyczne posiadające pełną zdolność do czynności prawnych. Skarżący, mimo istniejącej choroby, ma pełną zdolność do czynności prawnych w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego. Rozważenia wymaga zatem, czy wskutek naruszenia przepisów prawa skarżący nie był pozbawiony możności działania w sprawie II SA/Lu 367/07. W ocenie Sądu w sprawie II SA/Lu 367/07 nie doszło do naruszenia przepisów prawa i skarżący nie był pozbawiony możności działania. Przez pozbawienie strony możności działania należy bowiem rozumieć pozbawienie strony możliwości obrony jej praw na skutek naruszenia przepisów prawa, przy czym wystąpienie tej przesłanki wznowienia wymaga wykazania związku pomiędzy naruszeniem prawa a pozbawieniem stron możliwości działania. W sprawie II SA/Lu 367/07 takie okoliczności nie zaistniały. W sprawie tej skarżący złożył wraz ze skargą wniosek o przyznanie prawa pomocy (k. 6 akt II SA/Lu 367/07). Wniosek ten został rozpoznany zgodnie z przepisami ustawy. Zarządzeniem z dnia 12 czerwca 2007 r. referendarz sądowy pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, ponieważ wniosek ten nie został – mimo wezwania – złożony na urzędowym formularzu. Na skutek wniesienia przez skarżącego sprzeciwu, wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznany został przez Sąd. Zarządzeniem z dnia 2 lipca 2007 r. wniosek skarżącego pozostawiony został przez Sąd bez rozpoznania z powodu niezłożenia go na urzędowym formularzu. Zażalenie skarżącego na powyższe zarządzenie oddalone zostało przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2007 r. (k. 37 akt II SA/Lu 367/07). Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie podlegało dalszemu zaskarżeniu. W dniu 12 lipca 2007 r. skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, tym razem na urzędowym formularzu. Zarządzeniem z dnia 13 września 2007 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do usunięcia braków formularza przez jego podpisanie i dokładne określenie zakresu wniosku. Zarządzeniem z dnia 12 października 2007 r. referendarz sądowy pozostawił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania z powodu nieusunięcia braków formalnych wniosku. Odpis tego zarządzenia został skarżącemu doręczony wraz z uzasadnieniem i pouczeniem o możliwości wniesienia sprzeciwu (k.55 – 57 akt II SA/Lu 367/07). Skarżący nie wniósł jednak sprzeciwu. Prawidłowe było w tej sytuacji – wobec uprawomocnienia się zarządzenia o pozostawieniu wniosku o prawo pomocy bez rozpoznania – wyznaczenie rozprawy. Skarżący nie stawił się na wyznaczoną na dzień 20 grudnia 2007 r. rozprawę, mimo prawidłowego powiadomienia o terminie (k.60). Należy podkreślić, że stawiennictwo skarżącego na rozprawie nie było obowiązkowe. W myśl przepisu art. 91 § 3 ustawy sąd może wprawdzie zarządzić stawienie się stron osobiście albo przez pełnomocnika, jednak tylko w celu dokładniejszego wyjaśnienia sprawy. Od oceny sądu zależy zatem, czy istnieje taka potrzeba. W sprawie II SA/Lu 367/07 nie zostało zarządzone stawienie się stron osobiście. Stosownie do przepisu art. 107 ustawy nieobecność stron lub ich pełnomocników na rozprawie nie wstrzymuje rozpoznania sprawy. Nie było zatem przeszkód do rozpoznania sprawy pod nieobecność skarżącego. Nie było też podstaw do odroczenia rozprawy, nie zachodziły bowiem okoliczności wskazane w przepisach art. 109 i 110 ustawy. Przedstawiony tok postępowania w sprawie II SA/Lu 367/07 wskazuje, że skarżący był powiadamiany o wszystkich czynnościach podejmowanych przez Sąd, doręczano mu także wydawane w sprawie zarządzenia. Brak w tej sytuacji podstaw do uznania, że skarżący był pozbawiony możliwości działania na skutek naruszenia przepisów przez Sąd. Skarżący mógł występować w sprawie samodzielnie, mimo nieprzyznanie mu prawa pomocy. Należy podkreślić, że nieprzyznanie prawa pomocy prawomocnym zarządzeniem wydanym we właściwym trybie nie jest naruszeniem przepisów w rozumieniu art. 271 pkt 2 ustawy. Przy wydawaniu kolejnych zarządzeń o pozostawieniu wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania nie zostały naruszone żadne przepisy prawa. Zarządzenie z dnia 12 października 2007 r. o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania mogło zostać wzruszone tylko w trybie przewidzianym w przepisie art. 259 ustawy, tj. przez wniesienie sprzeciwu. W myśl przepisu art. 260 ustawy w razie wniesienia sprzeciwu postanowienie referendarza traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega wówczas ponownej ocenie. Skarżący z możliwości takiej jednak nie skorzystał. Wobec nieistnienia omówionej podstawy wznowienia, wskazanej w przepisie art. 271 pkt 2 ustawy skarga o wznowienie oparta na tej podstawie podlega odrzuceniu z mocy art. 281 ustawy. Kolejna powoływana przez skarżącego podstaw wznowienia to późniejsze wykrycie takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (art. 273 § 2 ustawy). Wymienione w przepisie art. 273 ustawy okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu to okoliczności lub środki dowodowe, które obiektywnie istniały już w poprzednim postępowaniu, z których jednak zainteresowana strona nie mogła skorzystać. Złożone przez skarżącego dowody, tj. opinia psychologiczna sporządzona w postępowaniu karnym IV K 84/04, opinia sądowo-psychiatryczna sporządzona w sprawie sygn. 2 Ds 1127/03 oraz oświadczenie skarżącego z dnia 6 czerwca 2007 r. nie są tymi okolicznościami i dowodami, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy w rozumieniu przepisu art. 273 § 2 ustawy. Analiza tych dowodów nie pozwoliła na przyjęcie, iż w rzeczywistości zachodzą powołane przyczyny wznowienia, a w związku z tym nie zaistniała merytoryczna przesłanka do wznowienia postępowania sądowego na podstawie art. 273 § 2 ustawy. Przechodząc do oceny podstawy wznowienia określonej w art. 273 § 3 ustawy należy wskazać, że zgodnie z treścią tego przepisu można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy. W tym przypadku przedmiotem rozpoznania przez sąd jest nie tylko zaskarżone orzeczenie, lecz również z urzędu inne prawomocne orzeczenia dotyczące tej samej sprawy. W niniejszej sprawie skarżący wniósł skargę o wznowienie postępowania w oparciu o przepis art. 273 § 3 ustawy, wskazując na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego wydany w dniu 16 października 2007 r. w sprawie I OSK 59/07. W orzeczeniu tym NSA uznał zasadność skargi kasacyjnej skarżącego złożonej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 15 września 2006 r., sygn. akt II SA/Lu 599/06, oddalającego skargę Z. W. na decyzję SKO w Lublinie z dnia 25 maja 2006 r. odmawiającą przyznania skarżącemu zasiłku celowego. Jak należy sądzić, w ocenie skarżącego powołane orzeczenie dotyczy tej samej sprawy, która była przedmiotem orzeczenia w sprawie II SA/Lu 367/07 (por. pismo pełnomocnika skarżącego precyzującego skargę o wznowienie – k. 41). W rozpatrywanej sprawie nie zachodzi wymagana przesłanka wznowienia postępowania sądowego. Wyrok NSA z dnia 16 października 2007 r. dotyczył kontroli decyzji SKO w Lublinie z dnia 25 [...] 2006 r. nr [...], a wyrok WSA w Lublinie z dnia 20 grudnia 2007 r. dotyczył kontroli decyzji SKO w Lublinie z dnia 14 [...] 2007 r. nr [...]. Zatem wskazane postępowania sądowe dotyczyły zgodności z prawem zupełnie odrębnych nie związanych ze sobą decyzji administracyjnych, mimo, że wydanych w podobnym przedmiocie i przez te same organy. Tym samym brak podstawy, aby stwierdzić, że wskazane we wniosku o wznowienie postępowania orzeczenie zapadło w tej samej sprawie, co wyrok z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Lu 367/07. Wznowienie postępowania na podstawie art. 273 § 3 ustawy jest dopuszczalne jedynie w razie późniejszego wykrycia prawomocnego wyroku, który dotyczy "tej samej sprawy", tzn. gdy przedmiotem rozstrzygnięcia w tym wyroku są te same prawa i obowiązki, dotyczące tych samych podmiotów, wynikające z określonych norm prawnych, które pomiędzy nimi były przedmiotem rozstrzygnięcia w postępowaniu, którego wznowienia dotyczy skarga (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 1999 r., sygn. akt. III AO 10/99, OSNP 2000/14/565). Ponadto samo wskazanie przez stronę, że przepisy przyjęte za podstawę prawomocnego wyroku zostały następnie inaczej zinterpretowane w danym nie odnoszącym się do tego orzeczenia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie uzasadnia wznowienia postępowania według art. 273 § 3 ustawy. W postępowaniu, którego wznowienia żąda skarżący przysługiwały mu zwykłe środki odwoławcze od wyroku, z których możliwości złożenia skarżący nie skorzystał. Stwierdzenie, iż powoływane przez skarżącego przesłanki nie stanowią podstawy wznowienia postępowania, wyłącza możliwość merytorycznego rozpoznania złożonej skargi. Jeżeli zatem na rozprawie sąd stwierdzi, że przytoczone zarzuty okazały się bezzasadne odrzuca skargę (por. powoływane postanowienie SN z dnia 26 marca 1999 r., sygn. akt III AO 5/99 oraz postanowienie SN z dnia 7 lipca 2005 r., sygn. akt IV CO 6/05, Biul. SN 2005/9/14, w którym stwierdzono, że sąd odrzuca skargę o wznowienie, jeżeli wskazana podstawa nie występuje). Z przytoczonych powodów, wobec nieistnienia podstaw wznowienia, wskazanych w przepisie art. 271 pkt 2, art. 273 § 2 oraz art. 273 § 3 ustawy, skarga o wznowienie podlega odrzuceniu na podstawie przepisu art. 281 ustawy. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w postanowieniu. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 ustawy oraz § 19 pkt 1 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 litera "c" w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.1348 ze zm.).