II SA/Lu 1185/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja,, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Agnieszka Wojtas, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę. W dniu [...] listopada 2015 r., wpłynęło do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. pismo J. S. dotyczące nieprawidłowości funkcjonowania wentylacji w lokalu mieszkalnym nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, usytuowanym przy ul. [...] w R. . Postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r., znak: [...], wydanym po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r. poz. 290 ze zm.) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. nałożył na Spółdzielnię Mieszkaniową – R. obowiązek dostarczenia oceny technicznej wentylacji w lokalu mieszkalnym nr [...] zlokalizowanym w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w R. , oceniającej prawidłowość działania wentylacji oraz uwzględniającej zakres robót budowlanych niezbędny do doprowadzenia obiektu do odpowiedniego stanu, w terminie do dnia [...] lipca 2016 r. W dniu [...] lipca 2016 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa w R. przedłożyła wymaganą opinię techniczną. Następnie, decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. nakazał Spółdzielni Mieszkaniowej - R. z siedzibą w R. podjęcie niezbędnych działań mających na celu usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości dotyczących stanu technicznego wentylacji w lokalu mieszkalnym nr [...] zlokalizowanym w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w R., poprzez wykonanie w terminie do dnia [...] października 2016 r. następujących robót budowalnych: 1) powiększenie wlotów kanałów wentylacyjnych w kuchni i WC do przekroju 14 cm x 21 cm; 2) wydłużenie tych kanałów wentylacyjnych poprzez pionowe osadzenie rur o średnicy równej przekrojowi kanału wentylacyjnego i długości min. 1 m ponad komin (czapkę), zakończonych daszkiem; 3) wykonanie w kuchni pod oknem dodatkowego otworu nawiewnego o wymiarach 20 cm x 20 cm, zabezpieczonego kratką i regulacją nawiewu. Organ pierwszej instancji ustalił, że lokal mieszkalny nr [...] składa się z trzech pokoi, przedpokoju, kuchni, łazienki i WC. W pomieszczeniu kuchni i WC znajdują się kratki wentylacyjne. Kanał wentylacyjny usytuowany w pomieszczeniu WC zapewnia jednocześnie wymianę powietrza w łazience. Przewody wentylacyjne w kominie posiadają przekrój 14 cm x 14 cm, długość wynoszącą 2,10 m, a otwory wlotowe w kuchni i WC, na których zamontowano kratki wentylacyjne są takiej samej wielkości, jak przekrój kanału. Dodatkowo na końcach kanałów wylotowych zamontowane zostało kolanko z PCV kąt 90° o średnicy 110 mm, w którym osadzono odcinek rury PCV 0 110 o długości 0,50 m. Całkowita długość kanału wentylacyjnego przewidzianego do lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym wynosi 2,60 m. Komin wystaje ponad połać dachową na wysokość 1,10 m. W oknie kuchennym lokalu nr [...] zamontowano dodatkowo nawiewnik. Powołując się w uzasadnieniu decyzji na treść § 140 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 17 lipca 2015 r., w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1422), zgodnie z którym przewody (kanały) kominowe w budynku wentylacyjne, spalinowe i dymowe prowadzone w ścianach budynku, w obudowach, trwale połączone z konstrukcją lub stanowiące konstrukcje samodzielne, powinny mieć wymiary przekroju, sposób prowadzenia i wysokość, stwarzające potrzebny ciąg, zapewniający wymaganą przepustowość oraz spełniające wymagania określone w Polskich Normach dotyczących wymagań technicznych dla przewodów kominowych oraz projektowania kominów, organ uznał, że jakość wykonanych robót, szczególnie sposób wykonania przedłużenia kanału wentylacyjnego przy wylocie na kominie, budzi uzasadnione zastrzeżenia. Zamontowanie kolanka u wylotu kanału wentylacyjnego jest niezgodne z wymogami zawartymi w Polskiej Normie PN-89/B-10425, z której w punkcie 3.3.3 wynika, że kierunek prowadzenia przewodów powinien być pionowy. Dopuszcza się odchylenie przewodów od kierunku pionowego nie więcej niż 30° oraz za zgodą właściwego organu w sprawach pozwoleń na budowę do 45°. Z kolei, zgodnie z punktem 3.3.12.3, wloty do przewodów wentylacyjnych powinny być zamknięte kratkami wentylacyjnymi o powierzchni netto o 50% większej od przekroju przewodu. Organ podkreślił, że w toku przeprowadzonych w dniu [...] maja 2016 r. oględzin dokonano sprawdzenia prawidłowości ciągu w przewodach wentylacyjnych, stosownie do zaleceń Polskiej Normy PN-89/B-10425. Próba została przeprowadzona za pomocą łuczywa (świecy), usytuowanej w odległości 10 cm od wlotu do przewodu wentylacyjnego, przy temperaturze zewnętrznej 10°C oraz temperaturze wewnątrz pomieszczenia wynoszącej 21°C (zgodnie z treścią pkt 4.2.1 i 4.3.13 normy). Próbę przeprowadzono przy zamkniętych oknach, z zachowaniem różnicy temperatur na zewnątrz i wewnątrz pomieszczenia wynoszącej co najmniej 10°C (w niniejszej sprawie 11°C). W trakcie przeprowadzania próby organ pierwszej instancji stwierdził, że płomień świecy okresowo odchyla się zarówno w kierunku wlotu do kanału wentylacyjnego, jak i w kierunku przeciwnym, momentami płomień znajdował się w pozycji neutralnej pionowej. Organ uznał, na podstawie powołanej wyżej normy, że próbę uważa się za pozytywną, w przypadku każdorazowego wyraźnego odchylania się płomienia w kierunku wlotu do kanału. Tymczasem, zdaniem organu, w niniejszej sprawie warunek ten nie został spełniony, gdyż płomień świecy odchylał się w różnych kierunkach. W związku z powyższym organ pierwszej instancji przyjął, że występują uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości funkcjonowania przewodów wentylacyjnych w budynku. W odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej J. S. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie punktu trzeciego, dotyczącego wykonania w kuchni pod oknem dodatkowego otworu nawiewnego o wymiarach 20 cm x 20 cm, wniosła też o uszczegółowienie zapisu punktu drugiego, dotyczącego wydłużenia kanałów wentylacyjnych poprzez "odtworzenie ścianek działowych pomiędzy poszczególnymi przewodami wentylacyjnymi" w korpusie komina ponad dachem, poszerzenie wlotów do kanałów wentylacyjnych i przedłużenie przewodów ponad czapkę komina, zgodnie z zaleceniem organu pierwszej instancji oraz zamontowanie nasady kominowej, tak by przewody wentylacyjne w mieszkaniu skarżącej spełniały wymogi Polskiej normy PN-83/B03430/A. Odwołująca się wyjaśniła ponadto, że po przeprowadzonym "remoncie" kominów, zleconym przez Prezesa Spółdzielni Mieszkaniowej, "w korpusie komina zdemontowane zostały przegrody oddzielające poszczególne przewody wentylacyjne" oraz przedłużające przewody rury o długości ponad 1 m. W ten sposób długość przewodów zmniejszyła się o ponad 2,10 m, co, zdaniem J. S., jest przyczyną wadliwego działania wentylacji w jej mieszkaniu. Organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne i ocenę prawną organu pierwszej instancji, podnosząc, że zarówno z opinii technicznej sporządzonej przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia budowlane, jak i z opinii kominiarskiej sporządzonej przez mistrza kominiarskiego nie wynika, aby "w korpusie komina zdemontowane zostały przegrody oddzielające poszczególne przewody wentylacyjne", a J. S. na poparcie prezentowanego przez siebie w odwołaniu stanowiska nie przedstawiła żadnego wiarygodnego opracowania, mogącego stanowić dowód w sprawie. Organ drugiej instancji podkreślił, że we wnioskach i zaleceniach autor opinii wskazał na zbyt mały przekrój wlotów kanałów wentylacyjnych, jak również na zbyt małą długość kanałów wyciągowych, a także na niewystarczający w prawidłowym funkcjonowaniu wentylacji dopływ świeżego powietrza. Organ wyjaśnił, że w sytuacji stwierdzenia nieodpowiedniego stanu technicznego budynku, organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest podjąć działania, do których zobowiązuje go art. 61 i następne Prawa budowlanego, w celu usunięcia nieprawidłowości, a przede wszystkim zagrożenia dla ludzi i mienia. Zdaniem organu, kominy stanowią część wspólną budynku mieszkalnego wielorodzinnego, zasadnie więc organ pierwszej instancji nakazał Spółdzielni Mieszkaniowej w R. podjęcie niezbędnych działań mających na celu usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości dotyczących stanu technicznego wentylacji w lokalu mieszkalnym nr [...], zlokalizowanym w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w R. poprzez wykonanie robót wyszczególnionych w sentencji decyzji. W ocenie organu, rozstrzygnięcie podjęte przez organ pierwszej instancji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym i dowodowym, a materiał zgromadzony w niniejszej sprawie stanowi kompletny materiał dowodowy, pozwalający na wydanie w niniejszej sprawie stosownego orzeczenia. W związku z tym, że w trakcie postępowania odwoławczego upłynął termin wykonania obowiązku wyznaczony przez organ pierwszej instancji (w dniu [...] października 2016 r.), organ odwoławczy zobligowany był do uchylenia zaskarżonej decyzji w tej części i ustalenia nowego terminu. Skargę na decyzję organu nadzoru budowlanego drugiej instancji wniosła J. S., zarzucając naruszenie § 172 i § 176 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz przepisów Polskiej Normy PN-B-02431-1 Ogrzewnictwo i żądając uchylenia zaskarżonej decyzji w części obejmującej obowiązek nałożony w punkcie trzecim decyzji organu pierwszej instancji (w zakresie wykucia otworu nawiewnego o rozmiarach 20 cm x 20 cm w ścianie zewnętrznej) oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca podkreśliła, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C., opierając się na opinii technicznej, uznał konieczność wykonania kanału nawiewnego o wymiarach 20 cm x 20 cm w ścianie zewnętrznej kuchni, w której zamontowana jest terma gazowa do podgrzewania wody użytkowej. Skarżąca wyjaśniła, że w obu decyzjach wielkość kanału nawiewnego przyjęta została jak dla wielkiej kotłowni gazowej o mocy powyżej 2000 kW. Tymczasem jej terma gazowa do podgrzewania wody użytkowej firmy Beretta ma moc maksymalną 19,2 kW, w związku z czym kwalifikowany jest jako kotłownia gazowa o mocy do 30 kW. W takim przypadku, zdaniem skarżącej, kanał nawiewny powinien wynosić 200 cm˛, czyli mieć wymiary 20x10 cm. Powyższe, zdaniem skarżącej, potwierdzają wyliczenia zawarte w załączonej do skargi opinii, dotyczącej wentylacji nawiewno-wywiewnej pomieszczenia kuchni, w której zamontowany jest podgrzewacz wody użytkowej. Skarżąca wyjaśniła, że w mieszkaniu nr [...] podgrzewacz gazowy wody użytkowej pracuje średnio około 1 godziny na dobę. W mieszkaniu tym od trzydziestu lat zamontowany był pogrzewacz gazowy wody i do czasu demontażu ścianek działowych w korpusie komina i demontażu rur przedłużających przewody wentylacyjne nie było problemu z wentylacją, nawet po zamontowaniu okien PCV. Ponadto kanał nawiewny, zdaniem skarżącej, powinien mieć kształt litery "Z", aby nie powodować nadmiernego wychładzania mieszkania, w którym obecnie trudno utrzymać temperaturę 17-18 stopni Celsjusza (również w łazience) ze względu na występujący ciąg wsteczny w kominie. Wybicie otworu w linii prostej przez ścianę zewnętrzną w naszej strefie klimatycznej, w której, oprócz mrozu, występują także wiatry, spowoduje, że w kuchni nie będzie możliwości uzyskania wymaganych 20 stopni Celsjusza, a w łazience 25 stopni Celsjusza. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieni zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Matarialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, zgodnie z którym, w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym, organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Użyte w tym przepisie sformułowanie "nieodpowiedni", odniesione do stanu technicznego obiektu budowlanego, jest nieostre. Skoro art. 66 ust. 1 precyzuje obowiązki spoczywające na właścicielu lub zarządcy obiektu budowlanego z mocy prawa, to ocena, czy stan techniczny danego obiektu jest nieodpowiedni, musi odnosić się do obowiązujących przepisów. Zatem obiekt budowlany znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym wówczas, kiedy zachodzi niezgodność tego stanu z przepisami techniczno-budowlanymi. Przepisy techniczno-budowlane to, jak wynika z art. 7 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego, m.in. warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane i ich usytuowanie, określane w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa (zob. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2009 r., II OSK 1663/07, LEX nr 537700). Podejmując decyzję o usunięciu nieprawidłowości stanu technicznego obiektu budowlanego na podstawie przepisu art. 66 Prawa budowlanego, organ powinien uwzględniać indywidualne cechy konkretnego obiektu. Dlatego rodzaj i zakres wystosowanych nakazów powinny być zależne od ustalonych konkretnych potrzeb (wyrok NSA w Białymstoku z dnia 16 maja 2002 r., SA/Bk 101/02, LEX nr 705626; wyrok NSA z dnia 27 lutego 2007 r., II OSK 355/06, LEX nr 505618). Adresatem decyzji wydanej na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego jest, w świetle art. 61 tej ustawy, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. W niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego badały zgodność stanu wentylacji w lokalu mieszkalnym nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, usytuowanym przy ul. [...] w R. . W związku z tym, że kominy stanowią część wspólną budynku mieszkalnego wielorodzinnego, organy prawidłowo przyjęły, że ewentualne nakazy podjęcia niezbędnych działań mających na celu usunięcie nieprawidłowości dotyczących stanu technicznego wentylacji w tym budynku powinny być skierowane do Spółdzielni Mieszkaniowej w R. jako zarządcy budynku, stosownie do dyspozycji art. 61 Prawa budowlanego. Ta okoliczność nie była zresztą przez skarżącą kwestionowana. Z uwagi na to, że ocena stanu wentylacji w budynku mieszkalnym wiąże się z koniecznością rozstrzygania zagadnień wymagających fachowej oceny zjawisk technicznych, które mają kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa mieszkańców budynku, organ miał uzasadnioną podstawę do oparcia ustaleń w tym zakresie na treści fachowej ekspertyzy technicznej oceniającej prawidłowość działania wentylacji oraz uwzględniającej zakres robót budowlanych niezbędny do doprowadzenia obiektu do odpowiedniego stanu, przedłożonej przez Spółdzielnię Mieszkaniową – R. na żądanie organu nadzoru budowlanego w trybie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego. Ekspertyza taka podlega ocenie organu na takich samych zasadach, jak opinia biegłego, o której mowa w art. 84 § 1 k.p.a., z zastosowaniem zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a. Organ może ją przyjąć, jeśli uzna ją za trafną, ale może ją całkowicie lub częściowo zdyskwalifikować i przyjąć odmienną, własną, opartą na nauce lub doświadczeniu. Dokonana przez organy w niniejszej sprawie ocena ekspertyzy technicznej, sporządzonej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane oraz legitymującą się aktualnym w dacie wykonania opinii zaświadczeniem o przynależności do odpowiedniej izby samorządu zawodowego, nie budzi zastrzeżeń. Z ustaleń biegłego, mających spójny i logiczny charakter, wynika, że w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, w którym znajduje się lokal nr [...], istnieją nieprawidłowości w działaniu wentylacji obejmującej układ wyciągowy, jak również nawiewny. Do zaopatrzenia mieszkania nr [...] w świeże powietrze służy nawiewnik okienny zamontowany w oknie w pomieszczeniu kuchni. W lokalu zamontowane są szczelne okna plastikowe oraz szczelne drzwi. Powietrze z pozostałej części lokalu do WC doprowadzane jest przez otwór w drzwiach. We wnioskach i zaleceniach końcowych biegły wskazał na zbyt mały przekrój wlotów kanałów wentylacyjnych, jak również na zbyt małą długość kanałów wyciągowych, a także na niewystarczający w prawidłowym funkcjonowaniu wentylacji dopływ świeżego powietrza. W związku z powyższym zalecił powiększenie wlotów kanałów wentylacyjnych do wymiaru 14 cm x 20 cm, wydłużenie kanałów wentylacyjnych poprzez pionowe osadzenie rur o długości min. 1 m ponad komin (czapkę), zakończonych daszkiem, a ponadto, w układzie nawiewnym zalecił wykonanie w kuchni dodatkowego otworu wentylacji nawiewnej 20 cm x 20 cm, usytuowanego pod oknem z zabezpieczeniem kratką. Jednocześnie wskazał na możliwość instalacji dodatkowych nawiewników w oknach pozostałych pomieszczeń lub rozszczelnienia drzwi zewnętrznych do mieszkania. Sąd nie dopatrzył się powodów, dla których przedmiotową ekspertyzę można byłoby uznać za nierzetelną, czy zawierającą błędne wnioski, tym bardziej, że taka sama konkluzja, dotycząca nieprawidłowości funkcjonowania systemu nawiewu w mieszkaniu nr [...], została zawarta w zamieszczonej w aktach administracyjnych sprawy opinii mistrza kominiarskiego nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. (k. 69), w której zalecono zamontowanie w mieszkaniu nr [...] nawiewnika w kuchni pod oknem. Wbrew zarzutom skargi, ustalenia organów nadzoru budowlanego, poczynione w oparciu o powołaną wyżej ekspertyzę techniczną, nie naruszają dyspozycji § 172 i § 176 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Pierwszy z nich dotyczy bowiem obciążeń cieplnych oraz wymagań stawianych pomieszczeniom, w których instalowane są urządzenia gazowe bez odprowadzenia spalin i z ich odprowadzeniem, drugi zaś – maksymalnej mocy kotłów na paliwa gazowe. Żaden z nich nie odnosi się zatem do standardów wentylacji w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi. Organy nie dopuściły się również naruszenia Polskiej Normy PN-B-02431-1, gdyż określa ona jedynie minimalne (200 cm˛), nie zaś maksymalne, powierzchnie otworów wentylacji nawiewnej i wywiewnej w pomieszczeniu, w którym znajdują się kotły oraz minimalny wymiar przekroju lub średnicę kanału spalinowego, która powinna wynosić 14 cm, a także wysokość, która powinna być taka, aby zapewniać ciąg wymagany przez producenta kotłów. Prawidłowości wniosków zawartej w ekspertyzie sporządzonej w oparciu o treść art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego nie podważa również dołączona do skargi opinia dotycząca wentylacji nawiewno-wywiewnej pomieszczenia kuchni lokalu nr [...], w której Autor również powoływał się na wynikające z powołanej wyżej Polskiej Normy minimalne powierzchnie otworów wentylacji nawiewnej i wywiewnej, czym nie zakwestionował skutecznie zasadności zastosowania otworu o powierzchni 20 cm x 20 cm, który, jak wyżej wskazano, regulację tej normy spełnia. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że organy prawidłowo ustaliły i oceniły wszystkie istotne okoliczności w sprawie zgodnie z wymogami określonymi w art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., a organ odwoławczy – również zgodnie z art. 136 k.p.a. W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymaganiom art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto Sąd nie dopatrzył się naruszenia w niniejszej sprawie innych przepisów postępowania, które to naruszenie mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), skargę oddalił.