II SA/Lu 12/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. K.-K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. K.-K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [..]. Nr [..] w przedmiocie usunięcia przyczyn szkodliwego oddziaływania na środowisko p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Zarządzeniem z dnia 11 marca 2008 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie pozostawił bez rozpoznania wniosek E. K.-K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym z uwagi na nie złożenie przez skarżącą wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. W ustawowym terminie skarżąca złożyła sprzeciw od ww. zarządzenia referendarza. W treści uzasadnienia podniosła, że nie wypełniła i nie nadesłała wniosku z powodu choroby syna. W tym samym dniu do Sądu wpłynął wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy, złożony na urzędowym formularzu którym zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem skarżąca jest bezrobotna, nie uzyskuje żadnych dochodów i pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i dwoma synami. Nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, a jej majątek stanowi dom o powierzchni 140 m2 wymagający remontu oraz stary dom z działką o pow. 440 m2, w którym mieszka jej matka, nabyte przed ślubem przez jej męża w drodze spadku. Synowie wnioskodawczyni chorują na astmę oskrzelową i choroby górnych dróg oddechowych, z którego to powodu młodszy syn ma nauczanie indywidualne. Jedynym źródłem dochodu jest wynagrodzenie za pracę męża w nie znanej wnioskodawczyni wysokości. Następnie w ramach postępowania zainicjowanego wnioskiem o przyznanie prawa pomocy Sąd, skierował do strony, w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej p.p.s.a. wezwanie, w którym zobowiązano stronę do złożenia oświadczenia z jakiego tytułu dochody osiąga mąż skarżącej oraz jakiej wielkości są to kwoty w stosunku miesięcznym oraz do wskazania miesięcznych kosztów utrzymania domu i rodziny. W odpowiedzi na wspomniane wezwanie (k. 56 akt sądowych), wnioskodawczyni oświadczyła, że na tak sformułowane pytania "najlepiej odpowie jej mąż", w związku z czym Sąd winien się do niego zwrócić o udzielenie odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, zważył co następuje: Wobec skutecznego wniesienia przez skarżącą sprzeciwu - na podstawie art. 260 p.p.s.a. zarządzenie, przeciwko któremu wniesiono sprzeciw traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownie rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie o zasadności wniosku strony o przyznanie prawa pomocy sprowadza się do ustalenia czy w niniejszej sprawie spełniona jest określona w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy. Zgodnie bowiem z treścią powołanego przepisu przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym uzależnione jest od wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, niepubl.). Rozpoznanie wniosku skarżącej wymaga zatem ustalenia, czy strona wykazała, że poniesienie kosztów postępowania sądowego zainicjowanego skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [..] zagrażałoby codziennej egzystencji wnioskodawczyni i jej najbliższych. Z art. 252 § 1 cytowanej ustawy wynika obowiązek podawania przez stronę wnoszącą o przyznanie prawa pomocy dokładnych danych dotyczących jej sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej. W przypadku zaś gdy oświadczenie prezentujące stan majątkowy, finansowy lub rodzinny skarżącego okaże się budzić wątpliwości lub jest niewystarczające dla prawidłowej oceny możliwości ponoszenia przez stronę kosztów postępowania Sąd ma obowiązek wezwać stronę do złożenia dodatkowych dokumentów lub oświadczeń, które pozwoliłyby na pełną ocenę sytuacji materialnej. Wnoszący o prawo pomocy ma zaś obowiązek w zakreślonym terminie dokumenty te nadesłać – art. 255 cyt. ustawy. Oznacza to, że Sąd może przyznać prawo pomocy jedynie wówczas, gdy sytuacja materialna, finansowa i rodzinna wnoszącego o przyznanie prawa pomocy w świetle informacji zawartych na urzędowym formularzu oraz dodatkowych dokumentach i oświadczeniach nie budzi wątpliwości. Oświadczenie złożone przez skarżącą na urzędowym formularzu z uwagi na brak istotnych informacji budziło wątpliwości, co do tego czy obejmuje ono całokształt okoliczności wpływających na możliwość ponoszenia kosztów sądowych. Mimo wezwania do przedłożenia oświadczenia o wysokości dochodów męża oraz wysokości kosztów utrzymania domu i rodziny, skarżąca nie odpowiedziała na wezwanie wskazując, że pytania te Sąd winien skierować do jej męża. Twierdzenia takie w ocenie Sądu nie znajdują żadnego uzasadnienia i mogą być wyłącznie interpretowane jako próba nie wykazania rzeczywistych dochodów rodziny. Skarżąca wraz z mężem i synami tworzy wspólne gospodarstwo domowe, w związku z czym zobowiązana była do złożenia oświadczenia o dochodach członków rodziny, z którymi prowadzi to gospodarstwo. Wskazać należy, że rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy polega na badaniu wzajemnej relacji aktywów strony wnioskującej, przy uwzględnieniu jej koniecznych wydatków, a pasywami, które w tej sytuacji przybierają postać niezbędnych kosztów postępowania sądowego. Należy więc uznać, iż nie wykazanie istnienia przesłanek do uwzględnienia wniosku o prawo pomocy, skutkuje nieuwzględnieniem wniosku. Tylko bowiem wszechstronne określenie stanu finansowego pozwala na zbadanie, czy zachodzi wskazana wyżej przesłanka przyznania prawa pomocy. Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy stan majątkowy oraz inne wskazane dane nie są w ogóle znane, wobec uchylania się wnioskodawcy od złożenia dodatkowych oświadczeń w tym przedmiocie. Do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wystarczy ogólnikowe twierdzenie o trudnej sytuacji finansowej skarżącej i jej rodziny. Podkreślić należy, że osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy, która nie przedstawia żądanych informacji musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami wynikającymi z jej postępowania, o czym skarżąca została pouczona w wezwaniu z dnia 24 kwietnia 2008 r. (por. k. 54 akt sądowych). W tego typu sytuacjach Sąd jest bowiem zmuszony do rozstrzygnięcia sprawy na podstawie niekompletnego materiału dowodowego dostarczonego przez stronę, który może - tak jak w niniejszej sprawie - okazać się niewystarczający dla wykazania istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy. Skarżąca, nie wykonując zarządzenia, uniemożliwiła pełne zbadanie swojego stanu majątkowego. Prawną konsekwencją takiego zachowania jest odmowa przyznania prawa pomocy z powodu niewykazania przesłanek określonych w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy w oparciu o przywołane wyżej przepisy, orzeczono jak w sentencji postanowienia.