II SA/Lu 123/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor,, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Referent Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia wznowionego postępowania w sprawie dotyczącej zasiłku okresowego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] A. S. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 292, 80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) należnego podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 i art. 148 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu wniosku T.W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia wszczętego postanowieniem Kolegium z dnia [...] Nr [...] na wniosek T.W. postępowania administracyjnego w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Kolegium z dnia [...] Nr [...]. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium wyjaśniło, że w dniu 12 września 2008 r. T.W. złożyła skargę o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] (w przedmiocie zasiłku okresowego) - z powodu wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Wskazaną przez stronę istotną dla sprawy okolicznością było złożenie w dniu 13 listopada 2007 r. wniosku o wydanie kserokopii wywiadu środowiskowego i niewydanie tej kserokopii przez organ I instancji, co miało wpływ na brak możliwości uzupełnienia przez stronę wywiadu środowiskowego w trakcie postępowania. Postanowieniem z dnia [...]. Kolegium wszczęło na wniosek T.W. postępowanie administracyjne w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Kolegium z dnia [...]znak: [...]. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium zwróciło się do skarżącej o określenie okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję, które wyszły na jaw po wydaniu ostatecznej decyzji. Pismem z dnia 3 listopada 2008 r. T.W. poinformowała, że brak kserokopii rozmowy z dnia 13 listopada 2007 r. i brak możliwości skorzystania z art. 73 § 1 k.p.a. z powodu niepełnosprawności - długotrwałej choroby uniemożliwiły jej wniesienie potrzeb -oczekiwań i przyznania ewentualnie, o ile jest to zgodne z prawem, świadczenia pieniężnego w wysokości 600 zł. Decyzją z dnia [...] znak: [...] Kolegium umorzyło wszczęte postanowieniem z dnia [...] postępowanie administracyjne w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Kolegium z dnia [...] Nr [...]. W dniu 29 grudnia 2008 r. T.W. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Kolegium z dnia [...], wskazując jako podstawę wznowienia art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Jako nową okoliczność wskazała brak oczekiwań w części IV wywiadu z dnia 13 listopada 2008 r. (600 zł miesięcznie), które jej zdaniem zostały celowo pominięte. Decyzją z dnia [...] (zaskarżoną niniejszą skargą) Kolegium utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...]. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż w dniu [...] została wydana z upoważnienia Wójta Gminy decyzja znak: [...] w przedmiocie przyznania skarżącej zasiłku okresowego w wysokości 100 zł miesięcznie w okresie od 1 listopada 2007 r. do 30 kwietnia 2008 r. Od tej decyzji T.W. wniosła odwołanie, jednakże Kolegium decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W dniu 11 lutego 2008 r. na decyzję Kolegium wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 27 maja 2008 r., sygn. akt II SA/Lu 180/08 ją oddalił. Skarga o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie została wniesiona w dniu 12 września 2008 r. Powołując przepis art. 145 § 1 pkt 5 oraz art. 148 § 1 k.p.a. Kolegium stwierdziło, że skarżąca uchybiła jednomiesięcznemu terminowi do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Jako istotną okoliczność nieznaną organowi, który wydał decyzję została wskazana przez skarżącą okoliczność złożenia w dniu 13 listopada 2007 r. wniosku o wydanie kserokopii wywiadu środowiskowego. Niewydanie tej kserokopii uniemożliwiło stronie wypowiedzenie się co do swoich oczekiwań i ewentualne przyznanie świadczenia w kwocie 600 zł. Na podstawie wniosku o wznowienie postępowania oraz pisma złożonego w dniu 3 listopada 2008 r. należało uznać, że okolicznością faktyczną będącą podstawą wznowienia było samo złożenie wniosku o wydanie kserokopii wywiadu środowiskowego i nieuzyskanie go z OPS Niemce, co miało o tyle istotny wpływ na postępowanie, że uniemożliwiło stronie pełne wskazanie swoich oczekiwań. W skierowanym do Kolegium wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją SKO z dnia [...].T.W. wskazała natomiast inną, nową okoliczność będącą podstawa wznowienia - brak w części IV protokołu wywiadu środowiskowego tzw. oczekiwań strony. Kolegium podkreśliło, iż było związane wnioskiem o wznowienie postępowania z dnia 12 września 2008 r. i pierwotnie wskazaną w nim okolicznością będącą podstawą wznowienia, w szczególności, że skarżąca była wzywana przez Kolegium do uściślenia podstawy wznowienia (okoliczności faktycznej). Ponadto ewentualne uznanie, iż podstawą wznowienia postępowania są braki w zakresie oczekiwań strony w części IV kwestionariusza wywiadu środowiskowego prowadziłoby do uzupełnienia kwestionariusza o nowe twierdzenia już po zakończeniu postępowania. To z kolei byłoby niedopuszczalnym tworzeniem nowych dowodów w sprawie, a nie opieranie się na dowodach istniejących w dacie wydania decyzji, a nieznanych organowi. Organ wskazał również, że z wyjaśnień T.W. wynika, iż kserokopię wywiadu środowiskowego otrzymała dopiero w dniu 26 sierpnia 2008 r. z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Oczywistym więc jest, że okoliczność złożenia przez stronę wniosku o wydanie kopii wywiadu środowiskowego oraz nieuzyskania takiej kserokopii znana była stronie już w chwili wydania decyzji przez organ pierwszej instancji, jak również w chwili wniesienia odwołania oraz doręczenia decyzji Kolegium z dnia [...], czyli w dniu 7 lutego 2008 r. Okoliczność ta nie była jednak podnoszona przez stronę ani w odwołaniu, ani w skardze na ostateczną decyzję Kolegium do sądu administracyjnego. Skarga o wznowienie postępowania nie została także złożona w terminie miesiąca od chwili, gdy zaskarżona decyzja Kolegium z dnia [...] znak: [...] stała się ostateczna, pomimo, że strona przez cały czas postępowania musiała być świadoma złożenia przez siebie wniosku o wydanie kserokopii wywiadu środowiskowego i braku odpowiedzi na złożony wniosek. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, iż zasadniczo w przypadku złożenia wniosku o wznowienie postępowania złożonego po terminie należy wydać decyzję o odmowie wznowienia postępowania. W niniejszej sprawie Kolegium wszczęło postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania postanowieniem z dnia [...] i dopiero po jego wszczęciu i przesłaniu dodatkowych wyjaśnień przez T.W. ustaliło, że wniosek złożono po terminie, co skutkowało wydaniem zaskarżonej decyzji z dnia [...] o umorzeniu postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego T.W. stwierdziła, że zaskarżona decyzja naruszyła art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko w sprawie i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje : Skarga nie jest zasadna. Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów postępowania, ani przepisów prawa materialnego. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa procesowego. Podkreślić należy, iż wznowienie postępowania administracyjnego jest trybem nadzwyczajnym, umożliwiającym wzruszenie decyzji ostatecznej, a więc takiej decyzji, która na mocy art. 16 § 1 k.p.a. jest objęta zasadą trwałości decyzji ostatecznych. Z tego też względu wznowienie postępowania obwarowane jest szczególnymi wymogami formalnymi. Podstawy wznowienia postępowania administracyjnego wymienione są enumeratywnie w art. 145 § 1 k.p.a. i nie jest dopuszczalna ich wykładnia rozszerzająca (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1739/97 - LEX nr 47859). Zgodnie z treścią art. 145 § 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: 1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, 2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa, 3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27, 4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, 5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję, 6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu, 7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2), 8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Z kolei art. 145 a § 1 k.p.a. stanowi, iż można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Stosownie do art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (art. 148 § 2 k.p.a.). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 października 1998 r. (sygn. akt III SA 2802/97, niepubl.) stwierdził, że strona ze skutkiem prawnym może złożyć podanie o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Zachowanie powyższego terminu musi być udowodnione przez stronę, zaś organ administracji swobodnie ocenia dowody w tej mierze. Podobnie w wyroku z dnia 19 maja 2000 r. (sygn. akt I SA/Wr 1038/97, Lex nr 43046) NSA pokreślił, iż strona ze skutkiem prawnym może złożyć podanie o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Strona musi więc udowodnić, kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie postępowania wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia. Wskazać należy, iż przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji bada wyłącznie, czy wniosek taki oparty jest o ustawowe przesłanki wznowienia, enumeratywnie wymienione w art. 145 § 1 k.p.a. i 145 a k.p.a. oraz, czy został wniesiony z zachowaniem terminów wymienionych w art. 148 k.p.a. Jeżeli wniosek nie wskazuje przesłanek do wznowienia postępowania lub w przypadku złożenia przez stronę podania o wznowienie postępowania po terminie określonym w art. 148 § 2 k.p.a., organ administracji jest zobowiązany do wydania, na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., decyzji o odmowie wznowienia postępowania. Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż podstawą wznowienia postępowania powołaną przez skarżącą we wniosku z dnia 9 września 2008 r. (wpływu do organu – 12 września 2008 r.) był art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., tj. wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi, który wydał decyzję. Okolicznością faktyczną będącą podstawą wznowienia było niewydanie na wniosek skarżącej złożony w dniu 13 listopada 2007 r. kserokopii wywiadu środowiskowego, co miało wpływ na postępowanie, ponieważ uniemożliwiło stronie pełne wykazanie swoich oczekiwań. W ocenie Sądu analiza akt sprawy dowodzi poprawności stanowiska organu administracji. Prośbę o wydanie kserokopii wywiadu środowiskowego T.W. złożyła w dniu 13 listopada 2007 r., zaś wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] dopiero w dniu 12 września 2008 r. Oczywiste jest zatem, że miesięczny termin do wystąpienia z podaniem o wznowienie postępowania nie został zachowany. Z dniem 13 listopada 2007 r. skarżąca wiedziała bowiem, że istnieje wywiad środowiskowy i w dacie tej wiedziała również o tym, że kopii tego wywiadu nie posiada. Biorąc powyższe pod uwagę, stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Oceny tej nie zmienia okoliczność, podnoszona również przez Kolegium, iż w przypadku stwierdzenia niezachowania terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania organ administracji obowiązany jest wydać decyzję o odmowie wznowienia postępowania. Prawnie dopuszczalne jest bowiem umorzenie postępowania w sytuacji, gdy organ nieprawidłowo wydał postanowienie o wznowieniu postępowania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 maja 2008 r., sygn. akt II SA/Gd 18/08, LEX m 400689). Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153, poz.1270 ze zmianami) skargę należało oddalić. O kosztach orzeczono na podstawie art. 250 wspomnianej ustawy w związku z § 19 i § 18 ust.1 lit. c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz.1348 ze zm.).