II SA/Lu 1250/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Jarosław Harczuk po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Wojewody z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia zezwolenia na realizację inwestycji drogowej p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący na druku PPF wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Wniosek uzasadnił tym, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, zamieszkuje w domu o powierzchni [...] m2 o wartości [...] złotych i utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w kwocie [...]złotych netto. Skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha o wartości [...] złotych. Gospodarstwo rolne stanowią nieużytki. Na koszty utrzymania koniecznego gospodarstwa domowego składają się wydatki na energię elektryczną – [...] złotych miesięczne, opał – [...] złotych rocznie, paliwo – [...] złotych miesięcznie, wodę – [...] złotych miesięcznie, podatek od nieruchomości – [...] złotych rocznie, koszty leczenia matki – [...] złotych miesięcznie, wizyty lekarskie wraz z dojazdem – [...] złotych, wyżywienie – [...] złotych, zakup odzieży i obuwia – [...] złotych miesięcznie oraz na remonty [...] – [...] złotych na kwartał. Uzasadniając wniosek skarżący wyjaśnił, że jego trudna sytuacja finansowa związana jest z tym, iż od [...] lat trwają postepowania sądowe dotyczące spadku, w związku z którymi ponosi wydatki oraz z tym, że nie otrzymał odszkodowania za wywłaszczenie. Podkreślił też, że częściowo łoży na utrzymanie chorej matki. Starszy referendarz sądowy stwierdził, że: W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, zwanej dalej "p.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie częściowym przyznawane jest, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku w kosztach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustalenie wystąpienia przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym wymaga porównania realnych możliwości finansowych strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy do wysokości kosztów postępowania, o zwolnienie od których wnosi strona oraz ocenę wpływu ponoszenia tych kosztów na możliwość ponoszenia przez stronę kosztów utrzymania koniecznego. Na obecnym etapie postępowania jego koszty sprowadzają się do wpisu sadowego od skargi kasacyjnej wynoszącego 250 złotych. Z akt sprawy wynika, że w toku postępowania skarżący uiścił wpis sądowy od skargi w kwocie [...]złotych (dnia [...] r., k. - 29), opłatę kancelaryjna za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem (dnia [...] r., k. - 56) i opłatę kancelaryjna w kwocie [...]złotych (dnia [...] r., k. - 80). Wnosząc o przyznanie prawa pomocy skarżący nie wskazuje, aby już po uiszczenie wpisu sądowego od skargi miało miejsce zdarzenie zmniejszające jego możliwości finansowe i zarazem powodujące, że ponoszenie kosztów sądowych niniejszego postepowania spowoduje uszczerbek w kosztach utrzymania koniecznego skarżącego. Skoro zatem w toku postępowania skarżący uiścił, nie narażając się na uszczerbek w kosztach utrzymania koniecznego, kwotę [...]złotych i nie wykazał aby po tym zaszło zdarzenie uniemożliwiające mu ponoszenie kosztów sądowych bez narażenie się na uszczerbek w kosztach utrzymania koniecznego nie można przyjąć, aby uszczerbek ten powstał po uiszczeniu przez niego kwoty [...]złotych. Ponadto stałe miesięczne koszty utrzymania koniecznego skarżącego wynoszą [...] złotych. Nie obejmują one kosztów opału jako ponoszonych raz na rok i dla poniesienia których skarżący nie musi czynić oszczędności lub zaciągnąć zobowiązanie prywatnoprawne, co rzutowałoby na miesięczną wysokość środków finansowych, którymi dysponuje. Skarżący nie wykazał bowiem aby musiał oszczędzać bądź zaciągnąć zobowiązanie prywatnoprawne (kredyt, pożyczkę), aby ponieść koszt zakupu opału. Nie obejmują też podatku od nieruchomości, gdyż jest to należność publicznoprawna, którą jest również wpis sądowy od skargi kasacyjnej (art. 212 §1 i 2 p.p.s.a.). Jeżeli więc miesięczny dochód skarżącego wynosi [...] złotych netto zaś miesięczne wydatki wynoszą [...] złotych to miesięcznie skarżącemu do dyspozycji, po poniesieniu stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego, pozostaje kwota [...]złotych. Kwota ta umożliwia w pełni poniesienie kosztów sądowych wymaganych na obecnym etapie postępowania. Zwrócić należy również uwagę na to, że skarżący jest w stanie kwartalnie wygospodarować kwotę [...]– [...] złotych na remonty. Oznacza to, że bez narażenia się na uszczerbek w kosztach utrzymania koniecznego może jednorazowo z miesięcznych dochodów przeznaczyć kwotę [...]– [...] złotych na remont bądź, iż bez uszczerbku w kosztach utrzymania koniecznego może miesięcznie oszczędzać kwoty umożlwiające przeznaczenie raz na kwartał kwoty [...]– [...] złotych na remont. Każdy z tych przypadków świadczy o tym, że skarżący bez uszczerbku w kosztach utrzymania koniecznego może ponieść koszty sądowe wymagane na obecnym etapie postępowania. Dokonując oceny możliwości ponoszenia przez skarżącego kosztów postępowania nie można pominąć jego stanu majątkowego. Prócz domu o powierzchni [...] m2 o wartości [...] złotych skarżący jest właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha o wartości [...] złotych. Przy czym skarżący nie wykazał, aby którakolwiek z tych nieruchomości była obciążona hipotecznie, stanowiąc przedmiot zabezpieczenia zobowiązania prywatnoprawnego. Prawo pomocy może być przyznane jedynie, gdy obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów postępowania (por. np. postanowienie NSA z dnia 13 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 1387/14 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W przypadku nieruchomości, które mimo tego, że mogą być spożytkowane dla pozyskania środków finansowych, spożytkowanymi w ten sposób nie są nie można przyjąć, aby obiektywnie wykorzystano wszelkie możliwości zgromadzenia środków niezbędnych do poniesienia kosztów postępowania (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 września 2014 r., sygn. akt II FZ 1309/14 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Przenosząc te rozważania na grunt sprawy niniejszej należy stwierdzić, że z faktu własności nieruchomości rolnej, która nie jest wykorzystana w sposób umożlwiający pozyskania środków finansowych, wynika przesłanka negatywna przyznania prawa pomocy. Zwolnienie skarżącego w takiej sytuacji od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w całości bądź w części chroniłoby, bądź też wzbogacało majątek prywatny skarżącego kosztem środków publicznych, które przeznaczane są na pokrycie kosztów postępowania, aby zapewnić dostęp do sądu osobom, którym brak środków finansowych bądź majątku ten dostęp uniemożliwia (por. postanowienie NSA z dnia 14 października 2014 r., sygn. akt II FZ 1509/14 czy z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt II FZ 247/14 – oba publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Nie można więc przyjąć, aby będąc właścicielem niewykorzystywanej nieruchomości rolnej skarżący wykazał, że poniesienie przez niego kosztów sądowych spowoduje uszczerbek w jego kosztach utrzymania koniecznego. Mając na względzie powyższe, referendarz sądowy działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. postanowił jak na wstępie.