II SA/Lu 126/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Maciej Kierek (spr.), Sędziowie Sędzia NSA - Grażyna Pawlos-Janusz, Asesor WSA - Bogusław Wiśniewski, Protokolant Asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2005 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz J. D. kwotę 355 ( trzysta pięćdziesiąt pięć ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] grudnia 2004r., Nr [...] wydaną na podstawie art. 127§3 i art.138§1kpa oraz art.1-4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( t.j. Dz.U. z 2002r., Nr 42, poz.371) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po ponownym rozpoznaniu sprawy na wniosek J.D. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] września 2004r., Nr [...] o odmowie przyznania mu uprawnień kombatanckich. J.D. wnosił o przyznanie mu uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu jako dziecko poczęte w obozie hitlerowskim na M. w okresie od lipca do sierpnia 1943r. Organ rozpoznając ponownie wniosek podtrzymał swoje stanowisko, iż pobyt ciężarnej matki w obozie hitlerowskim nie jest represją w rozumieniu ustawy o kombatantach i okoliczność ta nie może być potraktowana jako działalność kombatancka ani jako działalność równorzędna z działalnością kombatancką. Organ podniósł, że w świetle obowiązujących przepisów zdolność prawna przysługuje człowiekowi dopiero od chwili urodzenia (art.8§1kc),bowiem ustawa z dnia 30 sierpnia 1996r. o zmianie ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 139, poz.646) uchyliła art.8§2kc, który przyznawał zdolność prawną dziecku poczętemu, o ile urodzi się ono żywe. Skargę do sądu administracyjnego wniósł J.D., domagając się uchylenia powyższej decyzji. W skardze powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego (w tym w szczególności na wyrok w sprawie III ARN 96/95), Konstytucję RP oraz dokumenty międzynarodowe (Europejską Konwencję o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, Deklarację Praw Dziecka) wyraził pogląd, że ochrona życia ludzkiego i poszanowanie godności człowieka obejmuje nie tylko dzieci urodzone, ale również znajdujące się w łonie matki i z tego względu należało przyznać mu uprawnienia kombatanckie. W odpowiedzi na skargę organ administracyjny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Skardze nie można odmówić słuszności, albowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa. Skarżący wnosił o przyznanie mu uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie hitlerowskim w M. jako dziecko poczęte. W świetle orzeczeń wydawanych w szeregu spraw dotyczących stosowania zarówno przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.), jak również ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej i osadzonym w obozie pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz.U. Nr 87, poz. 396 ze zm.) wyrażony został przez Sąd pogląd, że nie jest dopuszczalne wyłączenie spod działania tych ustaw dzieci urodzonych w obozach pracy na deportacji, w miejscach zsyłek oraz pracy przymusowej. Samo przebywanie dzieci w takich miejscach należy uznać za represję z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych określoną w przepisie art. 4 ust. 1 pkt 3 lit."a" i "b" ustawy o kombatantach (wyrok NSA z dnia 19 sierpnia 2004 r. sygn. akt OSK 135/04, wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2001 r. sygn. akt NSA 940/01, z dnia 5 lutego 2003 r. sygn. akt II SA/Łd 892/00, z dnia II UZP 31/93 – OSNAPU 1994, Nr 10 poz. 106). Nie można podzielić stanowiska organu w rozpatrywanej sprawie, iż pobyt ciężarnej matki w obozie hitlerowskim nie stanowił represji w rozumieniu ustawy o kombatantach w stosunku do nienarodzonego jeszcze dziecka. Pogląd wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 1996 r. sygn. akt III ARN 96/95 – OSNP 1996/24/366, iż pojęcie "osoba podlegająca represjom w hitlerowskich obozach koncentracyjnych" oznacza również dziecko poczęte, jeżeli urodziło się żywe, zachował swą aktualność mimo późniejszego uchylenia art. 8 § 2 kodeksu cywilnego. Sama ustawa o kombatantach z dnia 24 stycznia 1991 r. stanowi bowiem w art. 4 ust. 2, że przepisy ustawy stosuje się także do osób, które jako dzieci zostały odebrane rodzicom w celu poddania eksterminacji lub w celu wynarodowienia. Ustawodawca dostrzegł więc konieczność stosowania ustawy również wobec dzieci, a założenie o racjonalności jego działania wyklucza przypisanie mu zamiaru nierównego traktowania dziecka w łonie matki i tuż po jego urodzeniu. Z uwagi na powyższe niedopuszczalna jest zwężająca interpretacja pojęcia osoby represjonowanej w rozumieniu ustawy kombatanckiej. Obowiązkiem organu administracyjnego było więc ustalenie, zgodnie z art. 7, 77 § 1 i 80 kpa czy we wskazanym przez wnioskodawcę okresie w obozie hitlerowskim w M. przebywała jego ciężarna matka, a następnie zastosowanie właściwej normy prawa materialnego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera w tym zakresie żadnych ustaleń, co również z tego powodu czyni decyzję wadliwą. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" oraz art. 200 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.