II SA/Lu 129/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor,, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Protokolant Starszy referent Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 maja 2013 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] E. O. – M. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295, 20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), należnego podatku od towarów i usług. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania J. S. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...], odmawiającą przyznania jej zasiłku okresowego. W uzasadnieniu decyzji podano, że J. S. w dniu 12 października 2012r. zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z wnioskiem o przyznanie jej m.in. zasiłku okresowego. W dniu 8 listopada 2012 r. organ I instancji przeprowadził wywiad środowiskowy i ustalił, że wnioskodawczyni mieszka wraz z matką H. P. w mieszkaniu składającym się z jednego pokoju i kuchni oraz wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe. Zdaniem organu wskazują na to ich warunki mieszkaniowe oraz fakt, iż wspólnie korzystają z tego samego sprzętu gospodarstwa domowego. Wskazano, że J. S. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, od 2009 r. przyznano jej dodatek mieszkaniowy dla 2-osobowego gospodarstwa domowego wypłacany zarządcy, z którego do ręki otrzymuje jedynie ryczałt na zakup opału w kwocie 32,51 zł. Rodzina J. S. utrzymuje się z emerytury H. P., wynoszącej 886,82 zł, dodatku mieszkaniowego w wysokości 131,39 zł, a także świadczenia pieniężnego na żywność w wysokości 100 zł miesięcznie przyznanego w okresie od listopada do 31 grudnia 2012r. Do dochodu rodziny organ nie wliczył kwoty 100zł alimentów, ponieważ – jego zdaniem - nie ma to wpływu na zmianę wysokości dochodu rodziny. Łączny dochód rodziny wnioskodawczyni wynosi 1118,31 zł i przekracza ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania świadczenia z pomocy społecznej, wynoszące od 1 października 2012r. - 912 zł. Kolegium nie dało wiary twierdzeniom skarżącej, iż prowadzi ona odrębne - jednoosobowe gospodarstwo domowe, a jedynie zamieszkuje w jednym mieszkaniu ze swoją matką. Również w jego ocenie o wspólnym gospodarowaniu J. S. i jej matki świadczy chociażby wspólne ponoszenie kosztów utrzymania, przyrządzanie i spożywanie posiłków oraz dzielenie się obowiązkami związanymi z utrzymaniem mieszkania. Organ II instancji podkreślił również, że założony podział obowiązków i środków pieniężnych wynikający z ubóstwa J. S., nawet w sytuacji niedysponowania fizycznego emeryturą matki jest wspólnym gospodarowaniem z matką. Nie zmienia tej sytuacji, zdaniem Kolegium, aneks do umowy użyczenia z dnia 24 marca 2011r., czy ugoda sądowa z dnia 16 kwietnia 2012r., jaką wnioskodawczyni zawarła z matką, zobowiązująca pod rygorem egzekucji sądowej do płacenia tytułem alimentów na rzecz córki kwoty po 100,00 zł miesięcznie, poczynając od 1 grudnia 2011 r. Kwota alimentów jest tak niska, że nie pozwala na prowadzenie jednoosobowego gospodarstwa domowego przez odwołującą. W związku z przekroczeniem kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania świadczenia Kolegium uznało rozstrzygnięcie Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej za uzasadnione. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. S. zarzuciła organom błędne ustalenia, dotyczące prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego z matką. Wyjaśniła, że nie pozostaje z nią w związku faktycznym i jej nie pomaga. Nie przeczy temu fakt wspólnego zamieszkiwania. O braku faktycznego związku nie świadczy również partycypacja w kosztach utrzymania mieszkania, skoro zgodnie z przepisami każdy, kto mieszka w swoim lub czyimś lokalu ma obowiązek ponoszenia kosztów jego utrzymania. Zdaniem skarżącej wywiady środowiskowe w jej sprawach są nieprawidłowo przeprowadzane i nie mogą stanowić wyłącznego dowodu w sprawie. Poza tym podniosła, że organy nie zebrały pełnego materiału dowodowego w sprawie, zatajając jej dochody oraz matacząc dowodami. Świadczy o tym powoływanie się na dochód w postaci zasiłku stałego, podczas, gdy z treści oświadczenia Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej wynika, że decyzja o przyznaniu tego świadczenia nie była wydawana. W mniemaniu skarżącej Kierownik Ośrodka chce jej zaszkodzić i chwyta szansę, aby nie załatwić jej sprawy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie można zarzucić zarówno organowi I instancji, jak i organowi odwoławczemu naruszenia obowiązujących przepisów przy rozstrzyganiu wniosku skarżącej. Organy administracji w sposób prawidłowy przeprowadziły bowiem w niniejszej sprawie postępowanie wyjaśniające. Przede wszystkim brak jest podstaw by kwestionować ustalenia wywiadu środowiskowego z dnia 30 sierpnia 2011r. Wbrew zarzutom skargi słuszne jest stanowisko, iż skarżąca wraz z matką prowadzi wspólne gospodarstwo domowe.. Osoby spokrewnione ze sobą stanowią "rodzinę", o ile wspólnie zamieszkują i gospodarują, a także pozostają w związku faktycznym, co oznacza codzienne ich współdziałanie zmierzające do lepszego zaspokojenia ich potrzeb bytowych, w tym mieszkaniowych, żywnościowych i polegających na zapewnieniu dochodu stanowiącego źródło utrzymania (zarobkowych). Wspólne zamieszkiwanie polega na dzieleniu lokalu mieszkalnego w sposób pozwalający stwierdzić, że koncentruje się w nim aktywność życiowa osoby zamieszkującej. Wspólne gospodarowanie opiera się zaś na podziale zadań związanych z właściwym prowadzeniem gospodarstwa domowego. Wspólne zamieszkanie i gospodarowanie zachodzi wtedy, gdy co najmniej dwie osoby razem czymś zarządzają, dysponują i przyczyniają się do funkcjonowania wspólnoty poprzez wykonywanie na jej rzecz jakichkolwiek czynności. Możliwość zarządzania oznacza w istocie uprawnienie do współdecydowania o przeznaczeniu dochodu rodziny, wykonywanie części czynności związanych z codziennymi zajęciami, jak sprzątanie, gotowanie, pranie itp. Wspólne gospodarowanie to zatem wspólne pokrywanie kosztów mieszkania, energii elektrycznej, wody, żywności, środków czystości i innych niezbędnych kosztów utrzymania, a także wspólne decydowanie o wydatkach bieżących oraz o zaspokajaniu potrzeb rodziny. Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie skoro wnioskodawczyni mieszka na stałe wraz z matką, zajmuje się wspólnym mieszkaniem, załatwia jej sprawy urzędowe i pomaga w codziennych czynnościach faktycznych. Skarżąca ponadto pozostaje na utrzymaniu matki, gdyż poza dodatkiem mieszkaniowym w kwocie 168,72 zł oraz świadczeniem pieniężnym przyznanym w kwocie 100 zł nie ma własnych dochodów. Z decyzji przyznającej dodatek mieszkaniowy, która znajduje się w aktach administracyjnych, wynika ponadto, iż część tego świadczenia w kwocie 99,54 zł wypłacana jest na rachunek bankowy zarządcy budynku, w którym mieszka skarżąca, zaś pozostała część tego dodatku w kwocie 69,18 zł wypłacana jest do jej rąk własnych. Należy zwrócić uwagę, że skarżąca oraz jej matka opłacają nie tylko czynsz za mieszkanie, pokrywany w większej części przez dodatek mieszkaniowy, lecz również pozostałe koszty związane z użytkowaniem wspólnego mieszkania, w szczególności za zużycie energii elektrycznej, wody czy gazu. O wspólnym gospodarowaniu świadczy również to, że w istniejących warunkach lokalowych nie da się w żaden sposób wyodrębnić gospodarstwa matki i córki. Mieszkanie i wszystkie znajdujące się w nim sprzęty służą do użytku dwóch osób. W świetle zasad logiki i doświadczenia życiowego oczywiście prawidłowa była konkluzja, że warunki mieszkaniowe oraz zależność istniejąca między skarżącą i jej matką stwarzają obiektywnie stan wskazujący na to, że prowadzą one wspólne gospodarstwo domowe. J. S. nie może prowadzić jednoosobowego gospodarstwa także dlatego, że nie posiada własnych środków na jego utrzymanie. Wspólne zamieszkiwanie, finansowane z dochodu tylko jednej osoby zawsze będzie oznaczać wspólne gospodarowanie ( por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2011 r. I OSK 1061/11 i 26 marca 2013r., sygn. akt I OSK 1537/12, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Stosownie do art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej ( tekst jedn. Dz. U z 2012r. poz. 182 ) za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o przepisach ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. W ocenie Sądu organy administracji prawidłowo ustaliły, że na dochód rodziny skarżącej składa się emerytura jej matki w wysokości 886,92 zł, dodatek mieszkaniowy w wysokości 131,39 zł oraz świadczenie pieniężne na żywność w wysokości 100,00 zł. Łączny zatem dochód strony stanowi kwota 1118,31 zł, która przewyższa kryterium dochodowe, określone w art. 8 ust.1 pkt.2 wspomnianej ustawy, wynoszące w przypadku dwuosobowej rodziny 912 zł. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Tekst jedn. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), skargę oddalił. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 powołanej wyżej ustawy oraz § 19 pkt 1 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 litera "c" i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).