II SA/Lu 1337/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Asesor WSA Jerzy Drwal (spr.), Asesor WSA Wojciech Kręcisz, Protokolant Asyst. sędziego Rafał Ostrowski, po rozpoznaniu w dniu 30 września 2004 r. sprawy ze skargi K. P. i A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...]. nr [...]. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją Nr [...] z dnia [...]sierpnia 2003 r., wydaną na podstawie art. 2 i 3 pkt 5, art. 31 ust. 1-4, art. 34 ust. 4a, art. 43 i art. 45 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, odmówił K.P. przyznania zasiłku okresowego. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że wnioskodawczyni spełnia kryteria do przyznania jej pomocy, jednakże ograniczone środki finansowe organu nie pozwalają na przyznanie i wypłatę zasiłku okresowego, co wynikało z zestawienia miesięcznej dotacji wynoszącej 77.083 zł i wystarczającej tylko na świadczenia obligatoryjne, w tym między innymi renty socjalne, zasiłki stałe - szacowane na 77.377 zł. Po rozpatrzeniu odwołania K.P., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją Nr Rep. [...] z dnia [...] września 2003 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoje orzeczenie Kolegium argumentowało, że zaskarżona decyzja była zgodna z prawem bowiem sytuacja materialna rodziny P. znana była organowi jako, że wnioskodawczyni korzystała z różnych form pomocy od 1992 r., a ostatniej aktualizacji wywiadu środowiskowego dokonano w kwietniu 2003 r. Zdaniem organu brak środków na realizację świadczeń o charakterze fakultatywnym (do takich świadczeń zalicza się zasiłki okresowe) stanowił w tej sytuacji wystarczającą podstawę do odmowy przyznania zasiłku, mającą swoje oparcie w przepisie art. 2 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym, potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione jeżeli odpowiadają celo i możliwościom pomocy społecznej. W ocenie Kolegium, Ośrodek Pomocy Społecznej nie dysponował środkami finansowymi na zaspokojenie zgłoszonych potrzeb i w rezultacie wydana decyzja była zgodna z prawem. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego K.P. domagała się uchylenia decyzji Kolegium jako bezzasadnej i bardzo krzywdzącej dla jedenastoosobowej rodziny. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosiło o jej oddalenie, prezentując argumentację w istocie zbieżną z przedstawioną w uzasadnieniu decyzji. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej zostały wydane z naruszeniem prawa. Przede wszystkim, w aktach sprawy brak było pełnej dokumentacji pozwalającej Sądowi na ocenę czy zachodziły podstawy do przyznania K.P. zasiłku okresowego (organ I instancji twierdził w uzasadnieniu decyzji, że z wniosku skarżącej wynikało, że spełnia ona kryterium do udzielenia jej pomocy ze strony organu). Do akt nie dołączono kwestionariusza z wywiadu środowiskowego, którego przeprowadzenie było obligatoryjne. Stosownie do przepisu art. 43 ust. 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.), decyzja o przyznaniu świadczenia wymaga przeprowadzenia uprzednio wywiadu środowiskowego (rodzinnego) przez pracownika socjalnego. Wypada przypomnieć, w tym miejscu, iż w myśl art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zaprezentowany w uzasadnieniu decyzji organu pierwszoinstancyjnego pogląd, że z samego wniosku skarżącej o przyznanie pomocy wynikało, że kwalifikuje się ona do udzielenia pomocy – naruszał procesową zasadę wyrażoną w art. 80 k.p.a., zgodnie z którym, organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Zakładając, że wniosek skarżącej datowany z dnia 1 sierpnia 2003 r. skierowany do organu (w dniu 7 sierpnia 2003 r.), powinien być pozytywnie rozpatrzony z uwagi na spełnienie przesłanek do przyznania i udzielenia świadczenia w postaci zasiłku okresowego – co potwierdzał także organ odwoławczy, argumentując w uzasadnieniu decyzji, iż sytuacja rodzinna i materialna wnioskodawczyni jest znana orzekającemu organowi z racji nie tylko ostatniej aktualizacji wywiadu środowiskowego przeprowadzonej w dniu 10 kwietnia 2003 r. ale i z faktu korzystania przez nią z różnych form pomocy społecznej od wielu już lat (od 1992 r.) – to uzasadnienie treści decyzji organu, Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z siedzibą w T. nie odpowiadało wymaganiom przewidzianym w art. 107 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. W myśl art. 107 § 1 k.p.a., określającego niezbędne elementy decyzji administracyjnej, decyzja powinna zawierać między innymi rozstrzygnięcie oraz jego uzasadnienie faktyczne i prawne. Natomiast stosownie do art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Niestety o decyzji organu I instancji nie można było powiedzieć, że zawiera ona prawidłowe uzasadnienie. Brak takiego uzasadnienia czynił tę decyzję wadliwą. Motywy rozstrzygnięcia o odmowie przyznania zasiłku okresowego sprowadzały się w istocie do porównania miesięcznej dotacji w kwocie 77.083 zł oraz zestawienia wydatków organu z tytułu świadczeń obligatoryjnych w postaci rent socjalnych, zasiłków stałych i innych przewyższających nieznacznie wysokość dotacji oraz wyprowadzenia przez organ wniosku, że skoro zasoby finansowe nie są wystarczające na pokrycie świadczeń obligatoryjnych, to tym samym odmowa przyznania zasiłku okresowego (należącego do świadczeń – z zakresu pomocy społecznej – o charakterze fakultatywnym) jest już wystarczająco uzasadniona przez brak funduszy na świadczenia fakultatywne. Zatem lakoniczne stwierdzenie, że skarżąca spełnia przesłanki do przyznania pomocy w postaci zasiłku okresowego, już na podstawie zgłoszonego wniosku i ograniczone miesięczną dotacją zasoby finansowe organu nie pozwalają na przyznanie świadczenia, zdaniem Sądu, nie mogło stanowić wyczerpującego i należytego wyjaśnienia stronie faktycznych przyczyn odmowy przyznania świadczenia. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ powinien był podać zasady i sposób zagospodarowania posiadanych środków finansowych przy określonej liczbie zgłoszonych wniosków o przyznanie pomocy, a w przypadku braku takich środków – wskazać wnioskodawczyni orientacyjny termin przyznania świadczenia, albowiem w świetle art. 2 ust. 4 cyt. ustawy, potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Stosownie do art. 106 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), fakty powszechnie znane Sąd bierze pod uwagę nawet bez powoływania się na nie przez strony. Rozpoznając niniejszą skargę – Sąd, na podstawie przepisu art. 106 § 4 cyt. ustawy wziął pod uwagę fakt, iż wniosek K.P. złożony na początku września 2003 r. o przyznanie pomocy, został negatywnie rozpatrzony przez organ, wydaną decyzją o odmowie przyznania zasiłku (będącej również przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej wywołanej wniesioną skargą – rozpoznaną w dniu 30 września 2004 r.), której uzasadnienie stanowiło powtórzenie tych samych argumentów, w tym braku wystarczających środków finansowych na przyznanie świadczeń łącznie z zestawieniem i porównaniem wysokości dotacji miesięcznej z kwotami wydatków na obligatoryjne świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Mając powyższe na uwadze, Sąd uwzględnił skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" cyt. ustawy orzekł jak w sentencji wyroku.